Tilioq Ivaaqqami suliap kingorna nalunaarusiortoq: Suleriutsit ersarissut kisitsisillu amigaatigaagut

Inuit innarluuteqartunut najugaqarfissani aamma ulloq unnuarlu neqeroorutini najugaqartut inuit innarluutillit kinguaassiutitigut kannguttaatsuliorfigineqannginnissaannut maleruagassat ersarinnerusariaqarput. Pinaveersaartitsinermut aamma illersuinissamut maleruagassanik suliaqarnissamik akisussaasut tassaapput meeqqat, inuusuttut ilaqutariillu naalakkersuisoqarfia aamma isumaginninnermut aqutsisoqarfik.

Tilioq, Kalaallit Nunaanni Inuit Pisinnaatitaaffii pillugit Siunnersuisoqatigiit aamma Inuttut Pisinnaatitaaffinnut Institutti nalunaarusiamik 28. august saqqummersitsisut taama inassuteqarput.

- Tamatumunnga tunngatillugu inuit innarluutillit, nalinginnaasumik pingaartumilli najugaqarfissatut neqeroorutini najugallit, kinguaassiuutitigut innarlerneqarsinaanerat annertunerujussuusoq, ilisimasat erseqqissarpaat, nalunaarusiami allassimavoq.

Nalunaarusiaq ”Kalaallit Nunaanni najugaqarfissatut - aamma ulloq unnuarlu neqeroorutini kinguaassiutitigut innarligaasinnaanermut illersugaaneq" paasissutissat pigineqareersut tunngavigalugit suliaavoq. Nalunaarusiamilu innersuussutit sisamat, kinguaassiutitigut innarligaannginnissamut illersorneqarnissamullu siunertaqartut saqqummiunneqarput.

Akisussaaffik oqartussaniissinnaasarpoq

Nalunaarusiami Tiliumit erseqqissarneqarpoq nunatsinni inuit innarluuteqartut pillugit kisitsisit aamma paasissutissat amigaatigineqartut. Taamatullu aamma inuit innarluuteqartut najugaqarfissiani ineqartut qassit kinguaassiutitigut innarlerneqarsimasut pillugit kisitsisit amigaatigineqartut. Assersuutissaavorli Qaqortumi Ivaaqqami, arnaq kinguaassiutitigut atornerlunneqarsimanerup kingorna siorna meerartaarmat.

- Pisortat ilaatigut kinguaassiuutitigut innarliinernut ilisimanngisaminnut ilisimasariaqaraluakkaminnulli akisussaatinneqarsinnaapputtaaq. Tamatumaniippoq pisortat najugaqarfissatut neqeroorutinik najugaqartunillu nakkutilliinissaat, nalunaarusiami erseqqissarneqarpoq.

Inuit innarluuteqartut najugarisassani qanoq innerat pillugu nakkutilliinissaq kommunit akisussaaffigigaat erseqqissarneqarpoq.

Innersuussutit sisamat

Inuit innarluuteqartut najugarisassani aamma ulloq unnuarlu neqeroorutini najugaqartut kinguaassiutitigut innarligaannginnissamut illersorneqarnissaat qulakkeerniarlugu nalunaarusiortut sisamanik innersuussuteqarput.

Ukuusut:

1. Maleruagassiornikkut, najugaqarfissatut- aamma ulloq unnuarlu neqeroorutini najugalinnut isumannaallisaanermik nukittorsaaneq
2. Atoqatigiinneq pillugu siunnersuineq pitsaanerusoq kinguaassiuutitigullu peqqissuuneq
3. Anigoruminaatsunik nalaataqarsimasunut neqeroorutinut periarfissaqarneq
4. Pinerlisat pillugit tunngavissatut ilisimasanik nukittorsaaneq nalunaarutiginnittarnerlu

Najugaqarfimmi kinguaassiutitigut innarliisoqarsimasoq paasineqarpat suleriutsit arlallit aallartittussaassapput. Qanoq pisoqarsimanera pillugu suliffeqarfik misissuissaaq. Suliaq politiinut ingerlaannartumik aamma tunniunneqassaaq. Najugaqarfimmi najugaqartoq, najugaqartumit allamit kinguaassiutitigut innarlerneqarsimappat, innarlerneqarsimasoq nuunneqarsinnaavoq. Sulisorli innarliisimappat ingerlaannartumik suliunnaarsitsinermik kinguneqassaaq.

Pinerliisoqartilluguli pinerlineqartoq aamma isumassorneqartariaqarpoq:

- Tamanna inuup pisinnaatitaaffiini qulakkeerneqarnikuuvoq, tassa inuit innarluutilllit kinguaassiuutitigut kannguttaatsuliorfigineqarnikut tapersersorneqarlutillu piginnaanngorsaqqinneqassapput. Eqqugaasut timikkut tarnikkullu kingunerluutigisimasatik pillugit katsorsarneqarlutillu inooqataaleqqinnissamut ikiuinerussaaq, Louise Holck, Institut for Menneskerettighederimi pisortaq nalunaarusiap saqqummersinneranut atatillugu oqarpoq.

Nunatsinni inuit innarluuteqartut pillugit kisitsisit aamma paasissutissat naammaginartumik pigineqannginnerat ajornartorsiutitut Tiliumit isigineqarpoq. Taakku pisariaqartinneqarput aaqqiissutissanik pitsaasunik suliaqartoqassappat.