Naaja: Suliffeqarfissuit teknologiimik suliaqartut akisussaaffimminnik naammassinnissapput
Naalakkersuisoq Naaja H. Nathanielsen nunani avannarlerni inatsisinik atuutsitsinermut ministerit allat sisamat peqatigalugit suliffeqarfissuit teknologiimik suliaqartut akisussaaffeqaqataanerunissaannik piumasaqarput, taamaalilluni aaqqissuussaasumik pinerlunniartartut, ilaatigut meeqqat inuusuttullu sulisussarsiortarnerat unitsinneqarsinnaaqqullugu
- Kikkut tamarmik saqqummiussivinnik atuisinnaanermik periarfissiisut, ingammik taakku meeqqanut inuusuttunullu saaffiginnippata, pinerluttuliornernut inuttassarsiuinernut aallaaviunnginnissaat saqqummiussiviit taakku akisussaaffigivaat, Naaja H. Nathanielsen naqissusiivoq.
Arkivfoto: Leiff Josefsen
Danmarkimi, Sverigemi, Norgemi, Savalimmiuni Kalaallit Nunaannilu inatsisinik atortitsinermut ministerit Metameersut (suliffeqarfik Facebookimik ingerlatsisoq aaqq.), Googlemit, Snapchatimit TikTokimillu aallartitat ataasinngornermi ataatsimeeqatigaat.
- Kikkut tamarmik saqqummiussivinnik atuisinnaanermik periarfissiisut, ingammik taakku meeqqanut inuusuttunullu saaffiginnippata, pinerluttuliornernut inuttassarsiuinernut aallaaviunnginnissaat saqqummiussiviit taakku akisussaaffigivaat, Naaja H. Nathanielsen tusagassiorfinnut nalunaarummi naqissusiivoq, imalu nassuiaalluni:
- Pinnguartarfiup imaluunniit sunngiffimmi sammisaqartitsiviup pinerluttut aalajangersimasumik inuusuttunik inuttassarsiorfiisut atorneqarnissaat akuerissanngilarput. Nakuuserneq, nakkarsaaneq, pimmatiginninneq aamma assigiinngisitsineq inummut ataatsimut inuiaqatigiinnullu annertoorujussuarmik ajoqusiisarpoq. Teknologimik ingerlatsivissuit akisussaaffimmik pisussaaffeqarnerminnik naammassinninnissaat aamma suliamik ilumoorussinissaat aamma imarisaasut immikkoortiterneqartarnerannut taamaallaat AI-mut (silassorissuusiamut) ikiorserneqarnatik ingasaassinaveersaartitsinermili inunnik atuinissaat, taamaalilluni pingaaruteqartorujussuuvoq.
Suliniutit annertuut
Inoqatinut attaveqaatit aamma kalerriissutinik paasiuminaallisakkanik sullissiviit ilungersunartumik
pinerluttuliornernut aallaavittut atorneqannginnissaat pillugit qulakkeerinninnissamut
annertunerusumik suliniuteqartoqartariaqartoq inatsiseqarnermut ministerit isumaqatigiissutigaat.
Suliffeqarfissuit teknologiimik suliaqartut tamarmik immikkut qanoq ilillutik tamanna qulakkeerniarlugu iliuusissanut pilersaarut ataatsimiinnermi saqqummiussimagaat ministerit ataatsimut nalunaarutaanni allassimavoq.
Inatsisinik atortitsinermut ministerit suliffeqarfissuit teknologiimik suliaqartut makku sulissutigissagaat naatsorsuutigaat:
- Aaqqissuussaasumik
pinerluttuliornernut digitaliusumik sullissiviit
atornerlunneqartarnerisa pitsaaliorneqarnissaat akiorneqarnissaallu
siunertaralugu, imarisaasut ingasaassinaveersaartuunissaanut
atortorissaarutip atorneqarneranik ineriartortitseqqinneq, matumani
inatsisinik unioqqutitsisunik imarisaasut imaluunniit
saqqummiussiviup nammineq najoqqutassaatiminut akerliusut
peerneqartarnerisigut.
- Inatsisit unioqqutillugit
imarisaasut ajornanngitsumik nalunaarutigineqartarnissaat
qulakkiissallugu, kiisalu inatsisit unioqqutillugit imarisaasut,
imaluunniit saqqummiussiviup nammineq najoqqutassaatiminut akerliusut
peerneqartarnissaat siunertaralugu, sukkasuumik naleqquttumillu
nalunaarutit qisuariaateqarfigineqartarnissaat qulakkiissallugu.
- Oqartussaasut inatsisini
aalajangersakkanik atortitsiniaasartut suli qaninnerusumik
ingerlaavartumillu suleqatigineqarneranni ilaanikkut.
- Nittartakkami
innersuussissutip saqqummertup nittartakkamut allamut
innersuussisarnera (out-link) pillugu politikkertik pillugu
isumaliutiginnissasut, taamaalillutik atuisut quppernernut inatsisit
unioqqutillugit imalinnut imaluunniit nittartakkanut saqqummiussiviup
nammineq najoqqutassaataanut akerliusunut
ingerlateqqinneqartannginniassammata.
- Atuisut quppernernut
inatsisit unioqqutillugit imalinnut imaluunniit nittartakkanut
saqqummiussiviup nammineq najoqqutassaataanut akerliusunut
ingerlateqqinneqannginnissaannut immikkut ittumik illersorniarlugit,
algoritminik qulakkeerinnissallutik.
Peqataanngitsut
Digitaliusumik kiffartuussisut marluk, Telegram aamma Signal, ataatsimeersuarnermut peqataannginnerat ataatsimoorussamik nalunaarummi allassimavoq.
- Taakku takkutinnginnerat, sullissiviit taakku oqartussaasunut
suleqatigiissinniarneqarnerat pillugu ajornartorsiummik annertuumik takutitsisoq,
inatsiseqarnermut ministerit inaarutaasumik maluginiarpaat, inatsiseqarnermut ministerit allapput, aamma suleqatiginnikkumanngitsunut tunngatillugu alloriarnerit suli allat suut
pisariaqartinneqarnersut pillugit isumaliutiginnittoqarnissaanik pisariaqartitsisoqartoq ministerit
isumaqatigiissutigaat.