Ingerlaaqatigiinneq aallartippoq

Inatsisartuni siulittaasup Kim Kielsenip (attaviitsup), ukiaanerani ataatsimiinneq ammarpaa.

Folketingimi siulittaasoq Søren Gade, ataatsimiinnermi malinnaasoq, tikilluaqquaa.

Kielsen tikilluaqqusinermini piffissami unammillernartorsiorfiusumi suleqatigiinnissamik kaammattuivoq.

Siunnersuutit aatsaat taama amerlatigisut nassiunneqarsimasut, siunnersuutillu ilaat taamaammat upernaakkut ataatsimiinnissamut kinguartinneqarsimasut ilanngullugu aamma oqaatigaa.

Folketingimi siulittaasoq Søren Gade Inatsisartut ataatsimiinnissaasa ammarneqarnerani peqataaniarluni Nuummiippoq.

Folketingimi siulittaasut Inatsisartut ataatsimiinnerisa ammarneqarneranni aappassaa peqataavoq, Søren Gadellu ataqqinaatigalugu ileqqunngorumaartorlu neriuutigalugu Sermitsiamut oqaluttuarpoq:

– Maaniinnera ataqqinaatigaara. Siorna siullerpaamik qaaqquneqarpunga, qaaqqusissummullu akuersissallunga qularutiginngilara, Søren Gade oqarpoq.

Taassuma Nuummukarnermini nuliani Marianne ilagalugu, sapaatip-akunneratalu naanera tamaat Nuummiissallutik oqaatigaa.

– Nuummim sapaatip-akunnera naanersiussavarput, Inatsisartullu ataatsimiinnerisa ammarneqarnissaa qilanaaraara, kingornalu Kim Kielsen neriartoqatigissavarput.

Piffissaq sumut aamma atussaviuk?

– Arlalippassuariarlunga maaniinnikuuvunga, nuannerluinnartunillu pisuttuartarfeqarpugut, taamaammat kamippagut nunakkoorutit nassaratsigit Kalaallit Nunaanni sapaatip-akunnera naanersiorluassamaarpasipparput, Søren Gade oqarpoq.

Siallerunnaamivoq, politikerillu maanna oqaluffiliarput.

Naalakkersuisut siulittaasuat Jens Frederik Nielsen Inatsisartunilu siulittaasoq Kim Kielsen saarliupput.

Aalisarnermut, piniarnermut, nunalerinermut imminullu pilersornermut naalakkersuisoq Peter Borg (D) Inatsisartut ukiaanerani ataatsimiinnerisa aallartinneranni pisarnertut naalagiaqataanermut peqataanngilaq.

Uanga nammineerlunga politikkimi sulinera upperisamut attuumassuteqatsinnginnakku taamatut iliorpunga, naalakkersuisoq Peter Borg oqarpoq.

Taamatulli periuseqarneq ataqqillugu oqaatigaa.

Soorunami ataqqivara taamatut periuseqartoqarnera, kisianni uanga upperisamut arlaannut attuumassuteqannginnera pissutigalugu siulianili naalagiaqataaneq ajorpunga, oqarpoq.

Siallerunnaamivoq, politikerillu maanna oqaluffiliarput.

Naalakkersuisut siulittaasuat Jens Frederik Nielsen Inatsisartunilu siulittaasoq Kim Kielsen saarliupput.

Nuummi ataasinngornermi Danmarkimit, nunatsinnit Savalimmiunillu naalakkersuisut siulittaasui ataatsimeeqatigiipput.

Ataatsimiinnermi naalagaaffeqatigiinnerup politikkikkut inissisimanerat eqqartorneqarpoq. Aammali assiliseqatigiinnermut kingornalu Qooqqunut angalaarnermut piffissaqartoqarpoq.

Nalunaaqutaq 16.30 missaani politikerit Qooqqut tungaannut aallarput.

Tusagassiortunik katersortitsineq akunnerup affaa ingerlanneqareersorlu maanna naammassivoq.

USA-p pissutsit ilungersunartut pillugit oqaaseqarneranut atatillugu tusagassiortup apeqqutaa aamma akineqarpoq.

Mette Frederiksen akivoq ippassaq umiarsuaq sakkutuut angallataat pulaarsimallugu, tassanilu takuai nunat iligiit qanoq suleqatigiitsigisut.

- Illersornissaq pillugu USA suleqatigerusupparput, aammali tamatumani Europami iligisavut suli qaninnerusumik suleqatigerusuppavut., oqarpoq.

Maanna EU-p kommissioniata siulittaasua Ursula von der Leyen oqalugiarpoq.

Nalunaaquttap-akunnerini 40-ni kingullerni qanoq isumaqatigiissuteqartoqarsimasoq oqaluttuaraa.

EU ukiuni tulliuttuni marlunni Kalaallit Nunaanni aningaasaliissutinut 200 millionit eurot angullugit aningaasaliinissamut piareersimavoq.

Ursula von der Leyen oqarpoq isumaqatigiissut pingasunik immikkoortortaqartoq.

- Eqqaaneqareersutut Tusass aqqutigalugu attaveqarnermut aningaasaliivugut attaveqaatit pitsaanerulersinniarlugit. Aammattaarli Kalaallit Nunaanni aatsitassanut qaqutigoortunut aningaasaliisoqassaaq. Aningaasaliissuteqarnikkut ineriartorneq, nunatsinni suliffissaqarneq nunamilu nalittorsaaneq qulakkeerneqassaaq, Ursula von der Leyen oqarpoq.

Tamatuma saniatigut EU Kalaallit Nunaanni mingutsitsinngitsumik nukissiornermut aningaasaliinissamut piareersimavoq:

- Kalaallit Nunaanni mingutsitsinngitsumik nukissiornissaq qulakkeerneqassaaq.

Aningaasaliiffigineqartut pingajuat tassaavoq inuusuttut ilinniagaqarnissaannut periarfissaqarneq:

- Aningaasaliinerlu tamanna pitsaanerpaavoq. Tassa inuusuttut nunani allani ilinniagaqarsinnaanissaannut periarfissaqalersitsissaaq, taamaalillunilu nunami ilinniartitsinerup pitsaassusia qulakkeerneqassalluni, oqarpoq.

Naggasiivorlu EU-p Kalaallit Nunaat tapersersoraa, aamma EU-p Kalaallit Nunaata siunissaanik nammineq aalajangeerusussusia tapersersoraa.

Ministeriunerup Mette Frederiksenip Ursula von der Leyen qutsavigaa Kalaallit Nunaannut taama tapersersuilluartigisimammat.

- Ukiuni kingullerni nipit ersarilluinnarpoq, tamannalu pisariaqartipparput sulilu pisariaqartissallugu.

Issittoq soqutigineqaleraluttuinnartoq suliniuteqarnerusariaqartorlu aamma oqarpoq.

- Ulluni tulliuttuni nunat suleqataasut qulit sungiusarnermut Arctic Shieldimut peqataassapput – nunakkut, imaatigut silaannakkullu, ministeriuneq oqarpoq.

Taassuma suleqatini maannakkut ulluni, sapaatip-akunnerini ukiunilu tulliuttuni Kalaallit Nunaanniittut tamaasa qutsavigai.

Jens-Frederik Nielsen tusagassiortunik katersortitsinermi oqarpoq Kalaallit Nunaat EU-lu ataatsimut suleqatigiinnissamik isumaqatigiissummik nutartikkamik atsioqatigiissimasut, ilaatigut attaveqaatit, imarsiornermik aqutsineq, upalungaarsimaneq allarpassuillu pillugit.

Tusassimik isumaqatigiissut nutaaq, Kalaallit Nunaanni satellitsikkut attaveqarnermut 9 millionit euronik aningaasaliisoq, eqqaavaa.

Aamma eqqaavaa EU-p Kommissioniata siulittaasua, Ursula von der Leyen, kingullermik 2024-mi Kalaallit Nunaanniissimasoq, tassanilu Nuummi EU-p allaffia ammarneqartoq eqqaaneqarpoq.

Tusagassiortunik katersortitsineq aallartippoq. Naalakkersuisut siulittaasuat siullertut oqaaseqarpoq isumaqatigiissut nutaaq tamanut iluaqutaassasoq.

- Nunatta siunissaa nammineq ilusilersorparput, nunatta aquutaa nammineq tigummivarput, innuttaasut peqatigalugit. Innuttaasut qitiutillugit, allanilli suleqateqassaagut. Suleqatigiinnissamut isumaqatigiissut nutarterlugu atsiorparput. Nunatta ineriartornerannut kinguaassattalu iluaqutigissavaat, Jens-Frederik Nielsen oqarpoq nangillunilu:

- Inuussutissarsiorneq, inissiat, takornariaqarneq, attaveqaasersuutit pillugit iluaqutaasussanik aningaasaliisoqarpoq.

EU, Kalaallit Nunaat aamma Danmark ullaaq manna nal. 9.00 atsioqatigiipput.

Isumaqatigiissummi atsioqataaffigineqartumi anguneqassaaq nunatsinni sumiiffinni isorliunerusuni internetip sukkanerulersinnissaa.

EU-kommissionip siulittaasuata Ursula von der Leyenip Nuummi tikeraarnera ullumi nanginneqassaaq.

Ullaaq manna atsioqatigiinnissamut piareersartoqarpoq.

Isumaqatigiissutip ilagai 9,2 millionit eurot ilaatigut Kalaallit Nunaanni sumiiffinni satellitsikkut attaveqarfiusuni internettimik sukkanerusumik atuinissamut qulakkeerinnittussat. Aningaasat ukiuni tallimani tulliuttuni atuutissapput.

Nalunaaqutaq tallimat qaangilaaraa ullormut sammisassat tusagassiortunit peqataaffigineqarsinnaasut naggataat pisussanngorpoq.

Illersornissaqarfiup umiarsuaa Thetis Nuummi umiarsualivimmiittoq pulaarlugulu takornariarneqarpoq.

Politikerit Qoornumut tikimmata Erfalasorput nuisillugu tikilluaqquneqartarput.

Charlotte Lyberth, 62-inik ukiulik, Qoornumi inunngorpoqm maannalu ilaquttanilu Qoornumi illoqarlutik. Aasaanerani sulinngiffinnilu Qoornumiittarput, maannalu tikittoqalernerani niuffortunut ilaavoq:

-Tuppallernarlunilu alutornarnermut taama tikeraartoqalersugut, maannga niuffiorpunga. Tuppallernarpoq taama tikeraartoqarnerput, aamma Trumpip nunatsinnut qanoq piniarnera eqqarsaatigalugu, Charlotte Lyberth oqarpoq.

EU-kommissionip siulittaasua Ursula von der Leyen ministeriunerlu Mette Frederiksen Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen peqatigalugu sapaammi ualikkut Qoornumut Nuup Kangerluaniittumut umiatsiamik angalaarput.

Nuutoqqami politikerit tusagassiortunut naatsumik oqaaseqarput.

Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen (D) oqarpoq silagissuugaa tikeraartoqarnini nuannaarutigalugu:

- Tikeraartup takutippaa ikinngutigiilluartuusugut suleqatigiilluartuusugullu, tamannalu annertusassavarput, Jens-Frederik Nielsen oqarpoq.

Ursula von der Leyen oqarpoq Kalaallit Nunaannut tikeraarsinnaanini nuannaarutigalugu.

- Ukiut marluk matuma siorna kingullermik tikeraarpunga. Taamani neriorsuivunga alloriutissanik tigussaasunik peqarlunga tulliani tikeraaqqikkumaarlunga. Neriorsuutiga eqquutsissinnaallugu maanna oqarsinnaavunga, Ursula von der Leyen oqarpoq.

Neriorsuutigisimasami qanoq eqqortinnissaa itisilinngilaa, tikeraarnerulli nalaani ataatsimeeqateqarnissani qilanaarinerarlugu.

Ministeriuneq Mette Frederiksen aamma oqaaseqalaarpoq.

Ilaatigut oqarpoq Kunngeqarfik "anorersuarsiungaatsiarsimasoq", taamaattumillu nuannaarutigalugu Kunngeqarfik pitsaasunik ikinnguteqarlunilu ileqarmat.

– Pingasuulluta suliniutigingaatsiarsimavarput EU-p Kunngeqarfiup immikkoortuinut tamanut, aamma Kalaallit Nunaannut, qaninnerulersinnissaa, maannalu pingaarutilimmik angusaqarpugut. Suli mikisualuit oqaluuserineqarlutillu inerisagassaapput, aqqutissarpulli pitsaalluinnarpoq, Mette Frederiksen oqarpoq.

Jens-Frederik Nielsen naggasiilluni nassuiaavoq politikerit maanna angalaalersut, ullunilu aggersuni nutaarsiassaqarumaartoq.