Naalakkersuisut USA-mut aallarput

Frankrigip præsidentiata Emmanuel Macronip Kalaallit Nunaata, Danmarkip USA-llu isumaqatigiissutaat nuannaarutigaa.

Nutaarsiassaqartitsivik AFP taama allappoq.

- Maluginiarpara Danmarkip oqartussaassusia ataqqineqarpoq, nunat tamalaat inatsisaat ataqqineqarput, taakkorpiaallu tassa angorusussimavagut. Taamaattumik angusaq ajunngitsuuvoq, Macron Saint-Pierre aamma Miquelonimiinnermini oqarpoq.

Uuliasioqatigiiffiup Greenland Energy Companyp, Tunumi uuliamik ujaasisup, Kalaallit Nunaata, Danmarkip USA-llu isumaqatigiissutaat nuannaarutigaa.

Ingerlatseqatigiiffik naapertorlugu isumaqatigiissutip nunat taakkua pingasut akornanni pissutsit erseqqinnerulersissavai:

– Isumaqatigiissut nunaqavissut namminneq siunissaminnut pisussaaffeqarnerannut inissiisoq, nunallu pingasut akornanni ungasissumut isigaluni ersarinnerusumik sinaakkusiisoq, nunat akornanni isumannaallisaanermut annertusaataallunilu Kalaallit Nunaanni namminersortunut aningaasaliissutigineqarsimasunut aalaakkaannerusumik tunngaveqartitsisumik pilersitsivoq.

- Misissuinissatsinnut pilersaarusiatsinni akuerineqarnissamut suliarinnittoqarnissaata ingerlanneqarnissaanut qilanaarpugut, siulersuisuni siulittaasoq Larry Swets tusagassiuutinut nalunaarummi oqarpoq.

Anna Wangenheimip (D), peqqissutsimut inunnullu innarluutilinnut naalakkersuisup, USA-p, Kalaallit Nunaata Danmarkillu isumaqatigiissuteqarnissaat nuannaarutigaa.

Maanna Facebookikkut allaqqippoq, tamatumuuna inummut aalajangersimasumut immikkut qujaniarluni.

- Vivian Motzfeldt, politikeri arnaq piorsarsimassutsikkut perorsarneqarnikkullu kalallinut atugassarititaasut inerisarumallugit suleqataanera ilisarnaatigivaa.

- Angutitagut sullarissut qujaniarfigereerakkit, arnaq una immikkut aamma qujaffigerusuppara.

Wangenheimip januaarimi Washingtonimi tusagassiortunik katersortitsinermi Vivian Motzfeldtip kalaallisut oqalulluni toqqaannartumik kalaallit inuiannut saaffiginninnera eqqaavaa.

- Naligiittut ataqqineqarnissamut alloriarneq ersarissoq. Tamanna aamma piffimmi matumani, oqaluttuarisaanitsinnut allanngueqataavoq.

Motzfeldt politikeriusoq tulluusimaarutigineqarsinnaasoq, allappoq.

Vivian Motzfeldt januaarimi tusagassiortunik katersortitsinermi ima oqarpoq:

- Asasakka nunaqqatikka, nalunngilara tamassi malinnaasusi. Ulloq una tamatsinnut pissanganarsimavoq, oqarsinnaavungali ataatsimiinneq ingerlalluarsimammat. Ataqqeqatigiinneq tunngavigalugu oqaoqatigiinnerit ingerlasimapput.

- Siunissami aqqutit siumut isigisumik ingerlanniarlugit isumaqatigiissimalluta

Danmarkip, Kalaallit Nunaata USA-llu isumaqatigiissut nutaaq sapaatip akunnerata tulliani atsiortussatut naatsorsuutigineqartoq isumaqatigiissutigimmassuk nuannerpoq.

Folketingimut ilaasortaq Naaja Nathanielsen (IA) taama oqarpoq.

- Nutaarsiassaavoq nuannersoq, oqarpoq.

Tallimanngornermi unnukkut USA-p præsidentiata Donald Trumpip nalunaarutigaa nunat pingasut isumaqatigiissuteqarumaartut.

Nathanielsenip maluginiarnerpaavaa danskit kalaallillu naalakkersuisuisa pingaartissimammassuk isumaqatigiissummi Danmarkip oqartussaanerata Kalaallit Nunaatalu nammineersinnaatitaanerata ataqqineqarnissaat, nangilluni oqarpoq.

- Isumaqatigiissutip tatiginartuunissaa kalaallillu toqqissisimanissaat eqqarsaatigalugit pingaaruteqarpoq killigititaasut qaangerneqanngimmata, oqarpoq.

USA-p præsidentia Donald Trump naapertorlugu isumaqatigiissut malillugu USA Kalaallit Nunaanni isumannaallisaanermik nakkutilliisutut ataavartussatut inississaaq.

USA-p præsidentia tallimanngornermi unnukkut Truth Social-imi allappoq Kalaallit Nunaanni sakkutooqarnikkut ingerlaannaq annertusaasoqassasoq.

Isumaqatigiissutip qanoq imaqarnera danskit kalaallillu naalakkersuisuisa suli oqaatiginngilaat.

Katuap eqqaani allagartaq nivingavoq ima allassimasoq: “Imminornerussaaq!! USA-mik isumaqatigiissut atsiorutsigu."

DR naapertorlugu allagartaq Jens Erik Kjeldsenimit nivinngarneqarpoq.

- USA-p pisariaqartitai matussuserniarlugit Kalaallit Nunaanni qanorluunniit iliorsinnaappat imminornerussaaq, DR-imut oqarpoq.

Kenneth A. Howery, USA-p Danmarkimi aallartitaa, inuit attaveqaqatigiittarfianni X-imi allappoq isumaqatigiissut „USA-mut, Danmarkimut, Kalaallit Nunaannut Natomilu suleqataasunut tamanut ajugaanerusoq.

- Isumaqatigiissutip pingaarutillip tamatuma atuutilersinnissaanut Issittumilu sillimaniarnerup illersornissamillu kinguaariinnut tulliuttunut nukittorsaaniarluni suleqatit ikinngutillu Danmarkimeersut suleqatiginissaat qilanaaraara.

USA-p nunanut allanut ministeriata Marco Rubio allataa, isumaqatigiissut „USA-mut inuiannullu amerikamiunut ajugaanerujussuusoq“, ingerlateqqippaa.

Danmarkip illersornissamut pisortaa Michael Hyldgaard Kalaallit Nunaata, Danmarkip USA-llu isumaqatigiissutaat pillugu oqaaseqarusunngilaq.

Danmarkilli USA-mik illersornissamut peqatigiissortami Nato-mi suleqateqarnera siornatigutut ingerlaannassaaq.

Danskit illersornissamut pisortaa arfininngornermi ualikkut Nato-p Københavnimi sakkutooqarnermut ataatsimiititaliaata ataatsimiinneranut atatillugu tusagassiortunik katersortitsinermi taama oqarpoq.

Naleqqap siulittaasuata Pele Brobergip isumaqatigiissut nutaaq atsiorneqartinnagu oqaaseqarfigerusunngilaq.

Facebookimi taama allappoq.

- Paasilluarsinnaavara imarisaa pillugu eqqoriaasorpassuit, Inuiaat Kalaallinut sunniutissai pillugu.

- Suli atsiukkamik takusaqartinnata, pingaartippara Naalakkersuisut sulinissaanik periarfissalernissaat. Qaammaterpaaluit utaqqereerpugut, naammassinissaat utaqqimaalaaginnartigit pisortatigoortumik saqqummiinissaat.

Taamaattumik isumaqatigiissut pillugu saaffiginninnerit tamarmik Naalakkersuisunut saaffiginnissutigineqarnissaat piumasaraa.

Pele Brobergip assiliartaq "Deal or nor deal"-imik qulequtaqartoq assitaliussimavaa.

Tassani ilaatigut allassimavoq “Anersaartulaarta eqqissillutalu utaqqeqqiallalaarta” aamma “aatsaat atsiukkamik isumaqatigiissummik takoreerutta isummersornissaq pitsaaneruvoq, eqqoriaaqattaarata”.

USA-p, Danmarkip Kalaallit Nunaatalu sapaatip akunnerani aggersumi isumaqatigiissut nutaaq atsiorniarpaat. Kalaallit Nunaanni innuttaasut toqqissisimanissaat pingaarnertut tunngavigalugu Kalaallit Nunaat peqataassaaq.

Nunanut allanut naalakkersuisoq Múte B. Egede (IA) taama KNR-imut oqarpoq.

- Ukiut kingulliit marlungajaat imaannaannginnikooqaat kalaallinut, nalaatarpassuaqarpugut. Aammalu nunatsinni iluamut nunaqaannarsinnaanermik nalornineq inuppassuarnit aamma pigineqarnikuuvoq, Múte B. Egede tusagassiorfinnut tallimanngornermi oqarpoq.

Isumaqatigiissutilli naammassineqarnissaanut Naalakkersuisut neriuuteqarnissamut pissutissaqartut, Múte B. Egede oqarpoq.

Kalaallit siunissartik pillugu toqqissisimanissaat nunattalu siunissaanik nammineq aalajangiisinnaanissaq Naalakkersuisut isumaqatigiissummi pingaarnerpaatikkaat aamma oqarpoq.

- Taakkualu nalorninarunaarsissallugit maani nunami uagut tummiuarsinnaanissatsinnut toqqammavissat ujartorneqarnissaat soorunami isumaqatigiinniartitagut aqqutigalugit ilungersornikuuvugut. Massakkullu isumaqarpugut taakkua tamarmik toqqammaviit pigineqarlutik akunnitsinni isumaqatigiissuteqartoqarsinnaanngortoq, Múte B. Egede KNR-imut oqarpoq.

USA Kalaallit Nunaat pillugu isumannaallisaanermut isumaqatigiissuteqarpoq, Donald Trumpilli nunamik aqutsisinnaalernissamik kissaatai naammassineqarpasinngillat.

Taamatut Amerikami tusagassiorfiit arlallit nalilersuipput nunatta, Danmarkip USA-llu akornanni isumaqatigiissuteqartoqarneranik tallimanngornermi nalunaartoqareersorlu.

- Isumaqatigiissut nutaaq, atuuttuaannartussatut aalajangerneqartoq, Kalaallit Nunaata oqartussaaneranik USA-mut tunniussinermik imaqanngilaq, amerikamiut tusagassiorfiat Fox News ilaatigut allappoq.

Fox Newsili naapertorlugu USA-mi naalakkersuisut naassaanngitsumik isumaqatigiissuteqartoqarnissaa suli pingaaruteqartippaat.

Aviisimi The New York Timesimi allassimavoq Danmarkip Kalaallit Nunaatalu isumaqatigiissut Trumpimit allaanerulluinnartumik allaatigisaraat.

Aviisimi maluginiarneqarsinnaavoq qallunaat oqaaseqartartuisa nunap namminersorluni oqartussaaneranik tunniussiumannginnertik attakkaat.

- Taamatut oqaatigineqarpat isumaqatigiissut Trumpip Kalaallit Nunaannik tamakkiisumik aqutsinissamik piumasaqarneranut naapertuutinngilaq, aviisi allappoq.

Washington Postimi isumaqatigiissut pillugu allaaserisami allassimavoq „isumaqatigiissut pillugu ilisimasat isumaqatigiinngissutaagunartut“.

- Isumaqatigiissut naaperiutaarpasippoq, tassa Trumpimut ajugaanermik qinersinissaq sioqqullugu usorsisimaarutissaalluni, tamannalu peqatigalugu qallunaat, kalaallit europamiullu USA-p Kalaallit Nunaannik tiguaanissaanik ernumassuteqarnerannik annikillisaalluni.

Aamma maluginiarneqarpoq Kalaallit Nunaat Danmarkilu naapertorlugit isumaqatigiissut inatsisartuni suliarineqaqqaartariaqartoq, taakkualu marluullutik Donald Trumpimit isumaqatigiissummik nassuiaanissartik nangaassutigigaat.

Avannaata Kommuniani borgmesteri Lars Erik Gabrielsen (S) Facebookimi allappoq isumaqatigiissutip akeqanngitsumik naammassineqarnera upperisinnaanagu.

- Isumaqatigiissuteqalertut amerika akiliuteqarani , matematikkertitsisorissaalaarnikuulluni uppernanngik.

- Akiliivugut, aammali akiliigatta pissarsivugut pissarsiagut ataqqineqassappata, allappoq.

Peqqissutsimut Inunnullu innarluutilinnut Naalakkersuisoq, Anna Wangenheim (D), Facebookimi allappoq tulluusimaarutigalugu piffissami nunarsuup Kalaallit Nunaannik isiginnileruttorfiani suleqatigiissinnaaneq takutinneqarmat.

- Puigussanngilarpummi nunatta tiguagarneqarnissaa, allaallumi nunasiaatinngortinneqaqqinnissamut ernumassuteqarneq killiffiusimammat - Naalakkersuisullu nunatut pisinnaatitaaffeqarnerpullu illersorneranni, ilissarsiornermi innuttaasuniillu tunuliaqutserluarnerat maanna nukittoqutaasimasoq uppernarsivarput.

Anna Wanhenheimip nuannaarutigaa pissutsini taamaattuni partiit tamarmik isumaqatigiissimammata.

- Suliaq ukiuni kingullerni nalinginnaasumik suleriuseqartitsinngitsoq, allannguisoq oqaluttuarisaanitsinni alloriaqqiffiulersoq, nuannaarutigaara isumaqatigiittoqarnissaannut qanillattortoqalermat. Nunatsinnuinnaq tunnganngilaq - isumaqarpunga nunarsuatsinni minnerunngitsumillu NATO’p patajaallisarnissaannut pingaaruteqartuusoq taamatullu nunarsuup eqqissisimatinnissaannut ataatsimoorfeqarnermik.

Múte B. Egedep (IA), nunanut allanut tunngasunut naalakkersuisup, piffissami aggersumi Inatsisartunut innuttaasunullu paasissutissiiuarnissaa tapersersorpaa.

IA sinnerlugu Folketingimut ilaasortaasimasoq Aaja Chemnitz Facebookikkut aamma qisuariarpoq, tunuarsimaarnerullunili.

- USA-mik isumaqatigiissutip nutaap allassimanerisa panernissaat qilanaaraara. Aamma isumaqatigiissutip imarisaasa takunissaat. Tamassuma tungaanut suli qularpunga.

- Trump annerusumik tatiginngilara.

Allappoq Kalaallit Nunaata imartaani annertuumik aarlerinartoqarnera tunngavissaqartinnagu. Amerikamiulli politikkikkut siorasaarinerat kisimi aalassassutaasartoq.

- Taamaattumik maannakkut Kalaallit Nunaannut aaqqiissutissaq tassaanngilaq USA-p sakkutoorpassuisa nunatsinnut tikittarnerisa annertusarnissaat, tassaavorli aningaasaqarnitta, atugarissaarnitta toqqissisimanittalu nukittunerulersinneqarnissaat.

- Nammineq aalajangiisinnaanerput ataqqineqarmat tamanna ajunngilaq, tamannali immikkut oqaasertalernagu atuuteriiginnartussaagaluarpoq. Uniuinerpunga - imaluunniit?

Aaja Chemnitz allappoq pitsaanerpaamik pisoqarnissaa neriuutigalugu, isumaqatigiissutillu naammassinissaanut ilungersorluni suliniuteqarsimaneq qujamasuutigalugu.

Inuit Ataqatigiit sinnerlugit Folketingimut ilaasortap Naaja H. Nathanielsenip ippassaq unnukkut USA-mik isumaqatigiissut nutaaq Facebookimi quppernermini naatsumik qisuariarfigaa.

Qisuariarnermini Múte B. Egedep allassimasaa, tassa isumaqatigiissut sinaakkutit iluanniittoq, siammarterpaa.

Naaja H. Nathanielsen ima allappoq:

- Nutaarsiassaq tamatta neriuutigalugu utaqqisimavarput. Isumaqatigiissutigineqarumaartup nammineerluta aalajangiisinnaatitaanitsinnik attassitsiinnarnissaa pingaaruteqarpoq. Naalakkersuisut isumaqatigiissummik naammassinninnissaannut illersorpakka.

USA-p præsidentiata Donald Trumpip oqaatigaa isumaqatigiissut nutaaq USA-p, Kalaallit Nunaata Danmarkillu isumaqatigiissutigisassaat naassaanngitsumik atuutissasoq.

Marc Jacobsen, Forsvarsakademimi Issittumi Sillimaniarnermik Ilisimatusarfimmi pisortaasoq, taama naliliivoq:

- Isumaqatigiissut 1951-imeersoq, 2004-mi nutarterneqartoq, NATO-p atuunnerata nalaani atuuttussatut oqaatigineqarpoq. Maannali allannguutaasoq tassaavoq isumaqatigiissut naassaanngitsumik atuutissasoq.

Marc Jacobsenip innersuussutigaa USA-p Danmarkillu sakkutooqarfinnik isumaqatigiissuteqarsimanerat, tamannalu naapertorlugu USA-p Nato aqqutigalugu Danmark Kalaallit Nunaata illersorneqarnerani ikiortussaavaa.

Lektorip erseqqissarpaa isumaqatigiissut nutaaq takusimanagu, taamaattumillu amerikamiut, kalaallit qallunaallu tungaannit tamanut nalunaarutigineqartut tunngavigalugit oqarluni.

Allannguutip aappaat, Donald Trumpip isumaqatigiissummik nassuiaaneranit Marc Jacobsenip maluginiagaa tassaavoq Trump naapertorlugu Kinap Ruslandillu Kalaallit Nunaanni sakkutooqarfigisaqalersinnaannginnissaat isumaqatigiissummi qulakkeerneqartoq.

- USA-p Kalaallit Nunaat sakkutuuminik nakkutiginikuusimavaa. Maanna aamma pappiaqqatigut paasitinneqarpugut naalagaaffiit allat tikilluaqqusaanngitsut, oqarpoq.

Marc Jacobsen naapertorlugu ukiut qulit matuma siorna Kinap Kalaallit Nunaata kujataani sakkutooqarfik atorunnaarsimasoq pisiariniarlugu soqutiginnittoq. Donald Trumpili naapertorlugu isumaqatigiissummi nutaami tamanna periarfissaajunnaartinneqarpoq.

Taamaattoq, maannakkut ilisimasavut naapertorlugit sakkutooqarfimmik isumaqatigiissutip saniatigut allannguuteqarpallaanngilaq.

Naatsorsuutigaa USA-p Kalaallit Nunaanni sakkulersornerulernissaa ilimanartoq, tamannalu sakkutooqarfimmut isumaqatigiissut aqqutigalugu aamma periarfissaareerpoq.

- Donald Trump ajugaasuutut isikkoqartissinnaaqqullugu nutaamik isumaqatigiissuteqartoqarnissaa pingaaruteqarsimavoq, Marc Jacobsen oqarpoq.

Danskit nunanut allanut ministeriat Lars Løkke Rasmussen (M) Facebookimi allappoq „sapaatip-akunnera tulliuttoq Kalaallit Nunaannut, Danmarkimut USA-mullu pitsaasuusinnaasoq“.

USA-p, Danmarkip Kalaallit Nunaatalu nunarput pillugu isumaqatigiissutigilersinnaasaat innersuussutigaa.

- Neriuppugut piffissami sivisuumi nalorninartorsiorneq isumaqatigiissummik pisussaaffiliisumik taarserneqarumaartoq Issittumi Atlantikullu Avannaani isumannaatsuunermik nukittorsaasussamik taamaalillunilu NATO-mi Europamilu ataatsimut isumannaatsuunermik nukittorsaaniartumik — Kunngeqarfiup killeqarfiisuli ataqqineqarlutik.

Tamanna pingaaruteqarpoq piffissami Issittumi isumannaallisaanikkut pissutsit allanngorfianni, Løkke allappoq.

Isumaqatigiissutip suna siunertarigaa ilisimaneqanngilaq, USA-mulli isumannaallisaanikkut qularnaveeqqutaavoq, tamannalu sivisuumik præsident Donald Trumpip piumasarisimavaa.

USA-p præsidentiata Donald Trumpip Kalaallit Nunaat suli soqutigiuarsinnarpaa.

Truth Socialimi nutaamik saqqummiussaqarluni præsidentip Amerikap Avannaata Qiterliullu nunap assinga, tamarmi USA-p erfalasuanik qalipaasersimasoq, „USA“-millu allanneqarsimasoq, ikkuppaa.

Nunarpassuit nunap assinga naapertorlugu USA-p ataaniipput, soorlu Canada, Kalaallit Nunaat, Mexico, Amerika Qiterleq Caribialu.

Assiliartaq oqaasertalersorneqanngilaq, oqariartuutaatali paasiuminarnera erseqqippoq.

USA-p præsidentiata Donald Trumpip tamat attaveqatigiittarfiutimini Truth Socialimi amerikap nunatut assiga amerikamiut erfalasuata qalipaataanik qallerneqarsimasoq siammarpaa.

Assimi Kalaallit Nunaat, taamatuttaaq amerikamiut erfalasuata qalipaataanik qallerneqarsimasoq, aamma takuneqarsinnaavoq. Assi silassorissuusiaq atorlugu pilersitaasinnaasutut isikkoqarpoq, assimi pilersitami EU-mi suliaqartut nuimasut ilaatinneqarlutik.

Donald Trumpip Kalaallit Nunaannik aqutserusunnini aammaarluni uteqattaaqqammerpaa, ilaatigut europami sakkutuunik tapersiinini tunuartissinnaanerarlugu, Kalaallit Nunaat “ajornartorsiutaammat”.

Naalakkersuisut aammaarlutik akissuteqareerput, erseqqissaqqillugu Kalaallit Nunaata siunissaa kalaallit aalajangigassarigaat.

USA-p præsidentiata, Donald Trumpip, Kalaallit Nunaata USA-mit aqunneqarnissaa suli kissaatigalugu ippassaq oqaatigaa.

Naalakkersuisut Siulittaasuat, Jens Frederik Nielsen (D), tamatumunnga maanna qisuariarpoq.

- Allatut ajornartumik uteqqittariaqarpara: Kalaallit Nunaat tuniniagaanngilaq. Killeqarfiit, Nunat Tamat akornanni inatsisit uagullu namminiussuseqarnerput ataqqineqassaaq, Naalakkersuisut Siulittaasuat Naalakkersuisut nittartagaatigut allappoq. Nangipporlu:

- Kalaallit Nunaata siunissaa uagutsinniit aalajangigassaavoq tamannalu allat akuleruffigissanngilaat. Tamanna Nunatsinnik tiguaarusunnermik aqutserusunnermillu oqaaseqaqattaarnerup allanngortinnavianngilaa.

Nunanut allanut Naalakkersuisoq, Múte B. Egede (IA), Donald Trumpip kissaataanut ippassaq aamma akerliliilluni Facebookkikkut qisuariaateqarpoq.