Periusissiaq pappiaqqamiiginnaleraangat

- Pilersaaruteqarpunga, Egon Olsen erseqqissumik oqartussaassuseqarpaluttumillu nipeqarluni oqarpoq, taamaalineranilu Benny Kjeldilu nuannaarlutik anngaallutik. 

Suut tamarmik eqqarsaatigilluagaareerput. Pilersaarut pitsaalluinnarpoq.

Pilersaarulli Kjeldikkut iggavianni nerrivimmit ingerlateqqinneqanngippat pilersaarut pitsassuaq tassungaannaq killeqassaaq. Tassami pilersaarut piviusunngortikkumaneqanngippat lastbilillu piffissaq isumaqatigiissut naapertorlugu takkutinngippata oqaluinnartoqassaaq. 

- Kalaallit Nunaanni isumaginninnermut politikip ilaa taama ingerlasarpoq, professori Steven Arnfjord Ilisimatusarfimmeersoq suleqatigiit attaveqaqatigiittarfiatigut taama oqarpoq. 

Atuakkamik saqqummersitseqqammersup professorip taassuma Namminersorlutik Oqartussat Egon-itut inissisimasartut oqaatigai: Periusissianik ilusilersuisoqartarpoq, takorluukkat annertusarlutik, allakkiallu suliarilluagaasarlutik. Kommunit tassaalersarlutik Kjeldikkut iggavimmi nerriviat – pilersaarutinik piviusunngortitsiniarfiusussaq. Taamaattorli pisiassat allattorsimaffiannik aalajangersimasumik malitseqanngippat – piviusunngortitsinissamut pilersaarummik ersarissumik piareersimasoqanngippat, aningaasaliisoqanngippat ingerlateqqinneqanngippallu – taava susoqassanngilaq. Pilersaarut akuerineqarpoq, taamaattorli piviusunngortinneqarani. 

Atuakkiamini nutaami „Grønlands sociale politik – dannelsen af et velfærdssamfund i Arktis“-imi (Kalaallit Nunaata isumaginninnermut politikia - Issittumi inuiaqatigiinnik atugarissaartitsinermik pilersitsineq), Arnfjordip ukiuni hunnorujuni kingullerni isumaginninnikkut politikip ineriartornera misissuiffigaa. Ukiuni qulikkuutaanni kingullerni meeqqat, utoqqaat, innarluutillit angerlarsimaffeqanngitsullu pillugit periusissiarpassualiortoqartarpoq. Taamaattorli kisitsisit takutippaat, isumaginninnikkut ajornartorsiuterpassuit allanngoriartunngitsut - ilaallu ajorneruliinnarsimasut.

- Iliuusissatut pilersaarusiortoqartarpoq, taakkulu nersualaarneqartarlutik — tassungaannarli killittarlutik, tikkuarlugulu pilersaarutit piviusunngortitsinerillu imminnut naapertuutinngittarnerat.

Allakkiornikkut suliaq unitsinneqaraangat

Steven Arnfjordip oqaatigaa, allakkiornikkut suliaq naammassineqarpat politikikkullu akuerineqareerpat, periusissiamik suliaqarnerup naammassineqartutut isigineqalersarnera ajornartorsiutip qiterigaa.

- Eqqarsaqqajaasoqartarami periusissiamik allagaqaasioreerutta suliassarput tassa naammassigipput, oqarpoq.

Angerlarsimaffeqanngitsut pillugit periusissiaq Naalakkersuisoqarfimmit iluarineqartoq oqaluttuaraa. Suleqatigiit aningaasarpassuit atorlugit suliarisimavaat, atorfillit misissueqqissaarsimallutik, pilersaarutillu Naalakkersuisoqarfimmit nersualaarneqarlutik. Pilersaarulli kommunimut anngummat piviusumik tunngavilersorluni ima aperisoqarpoq: Sumununa atorniaripput?

- Ingerlatsinissamut ilitsersuisoqanngilaq, atuutilersinnissaanut pilersaarusiortoqaranilu malittarineqanngilaq. Imalu oqartoqanngilaq: - Maannakkut imaaliussaagut – qaammatit arfinillit qaangiuppata sunniuteqarnersoq nalilerneqassaaq. Pilersaarullu ingerlateqqinneqanngippat kinguneqartitsisoqarani, professori nassuiaavoq, taanna Issittumi isumaginninnermut tunngasunik immikkut ilisimasaqarpoq.

Ajornartorsiummut sakkortunerulersitsisarlutik periusissiat ilarpassui inatsisinngortinneqanngisaannarnerat. Periusissiaq pappiaqqami politikikkut iliuuseqarusunnermut takussutissaavoq - inatsisiliornissamulli pisussaaffiliinani. Taamaalilluni aqunneqarnissaminut nukeqaranilu aningaasassaqartinneqarajunnani.

- Aningaasaliissuteqartoqanngippat akisussaaffillu erseqqissumik inissinneqanngippat, kommunit ataasiakkaat periarfissatik naapertorlugit pingaarnersiuinissartik namminneq aalajangissavaat. Tamatumalu kinguneranik suliassat nukinginnartut kingunerinik illuartinneqartarlutik, nassuiaavoq.

Arnfjordip oqaatigaa, immikkut maluginiarneqarsinnaasartut periusissiani sullinneqartussanik ujartuilluni sulisoqartillugu, pinaveersaartitsinerup annertusarneqarneratigut imaluunniit inuusuttunut suliffeqanngitsunut pitsaanerusumik tapersersuinissaq pineqartillugit.

- Ujartuilluni suliniuteqartoqassappat erseqqissumik oqaatigineqartariaqarput kikkut atorfinitsinneqassanersut qanoq aaqqissuussisoqassanersoq, qanoq akeqassanersoq sunniutaalu qanoq nalilersorneqarsinnaanersut aalajangertariaqarput. Taamaanngippat anguniakkat piviusunngortinneqarnavianngimmata.

Taamaalilluni politikikkut oqaatigineqartut allaffissornikkullu ingerlatsineq imminnut naapertuukkunnaartarput. Periusissiaq immaqa ilisimasat tungaatigut tunngavissaqarluarsinnaavoq naleqarluartuullunilu — kisiannili piviusunngortinneqarsimanngippat kommunini ulluinnarni sunniuteqarunnaassaaq.

Kommunini pissutsit assigiinngitsut atuuttut

Arnfjordip oqaloqatigiinnermi arlaleriarluni erseqqissartarpaa, kommunit assigiinngitsorpassuarnik atugassaqartitaallutik sulisartut. Illoqarfiit pingaarnersaanni aningaasaqarniarneq nukittuneruvoq, suliatigullu avatangiisit annertunerusarlutik. Taamaattorli allaat tamatumani sulisut ilinniagaqarsimasut sulisoriniarnissaat sulisoriinnarnissaallu ilungersunarsinnaasarpoq - unammilligassallu illoqarfinni minnerusuni nunaqarfinnilu suli annerusarlutik.

Nunap ilaani allani pissutsit allarluinnaasarput. Tamaani aningaasaqarneq tatineqarsimasarpoq pingaarnersiuinerillu ajornakusoortarlutik. Aningaasatigut missingersuutit ikiliartortillugit pisariaqartunik annikitsunik allannguinissat sivisusinnaasarput. Periusissiat nutaanik iliuuseqartoqarnissaanik imaluunniit sulisunik amerlanerusunik atorfinitsitsinissanik pisariaqartitsisut, suliassat pingaarnerit suliarisinnaanissaannut ilungersunartorsiorfioreersarput.

Isumaginninnermi sulisut ilinniarsimasut amigaatigineqaqisut, Arnfjordip oqaatigaa. Nunatsinni isumaginninnermi siunnersortit sulisorineqartut affaat inorlugit ilinniagaqarsimasuupput. Sinnerilu ilinniarsimanngitsunik sulisoqartarlutik. Aamma perorsaanermut tunngatillugu pissutsit taama inissisimapput.

- Tamanna aalajangersimasunik kinguneqartarpoq, professori ilungersorluni nassuiaavoq nangillunilu:

 - Perorsaasut isumaginninnermilu siunnersortit innuttaasunik ullut tamaasa naapitsisarput. Tusarnaartarput, siunnersuisarlutik, aaqqiagiinngissuteqartoqaraangallu iliuuseqarniartarlutik ajornakusoortunillu aalajangiisarlutik. Suliamik kivitsisinnaanissaq amigaataappat, pitsaassuseq ilungersunartumik inissisimasarpoq.

Aammattaaq oqaatigaa akissarsiat, sullivimmi avatangiisit aqutsisullu pikkorissut sulisut sulisoriinnarnissaannut pingaaruteqartut.

- Ilinniarsimasunik piginnaanngorsaanissaq sulinerlu pillugu pitsaasunik atugassaqartitsinermik qulakkeerinninnissaq aningaasaliiffiginngikkutsigik ilinniagarsimasut suliffinnut allanut nuukkumaarput, taamaalillunilu periusissiaq pitsaanerpaaq iluatsinngitsoorsinnaassalluni.

Taamaattumik atuutilersitsinissamik ajornartorsiut politikikkut piumassuseqarnermut apeqqutaaginnarani, aammali aaqqissuussaanikkut pissutsinut tunngavoq: Sulisut piginnaanillit aalajaatsut sulisorineqanngippata, iluarsaaqqinnerit anguniagaqarfiulluartut ulluinnarni iluatsinngitsooriaannaassapput.

Najukkami politikerit akuliuttariaqartut

Periusissianik pappiaqqaniittunik naammassinnissinnaassagaanni kommunini politikerit nammineernerulernissaat pingaaruteqartoq, Arnfjordip oqaatigaa.

- Taakkumi innuttaasut oqaaseqartartoraat – aamma qinersinerit akornanni, naatsumik erseqqissumillu oqarpoq.

Tamatuma kinguneranik pilersaarutit akueriinnarnagillu suliassat sinneri allaffissornermut isumagisassanngortissinnaanngilaat. Politikikkut ingerlateqqinneqarnissaat ilungersuutigisariaqarpaat.

- Iliuusissatut pilersaarutit aallartinneqarnissaat kikkut akisussaaffigaat? Qaqugu nalunaarusiortoqassava? Qaammatit arfinillit imaluunniit aqqaneq-marluk qaangiuppata suut anguneqareersimassappat?

Tamakkuninnga apersuisoqanngippat ulluinnarni ingerlatsinerup iluani pilersaarutit pinngitsoortinneqariaannaapput.

Steven Arnfjord kommunini qinikkat pingasunik siunnersuuteqafigai:

- Siullermik, periusissiat tamarmik piviusunik atuutilersinneqarnissaannut tunngasunik imaqartariaqarput – erseqqissumik kikkut akisussaanersut piffissallu qanoq sivisutigisup atorneqarnissaanik imaqassallutik. Aappassaatut anguniakkat nalilersorneqarsinnaasariaqarput. Iluatsinnissaannut aalajangersaasoqanngippat iliuuserineqartut nalilersorneqarsinnaanngillat imaluunniit politikikkut akisussaaffigineqarsinnaanatik. Pingajussaatut aningaasanik malitseqartariaqarput. Periusissiat aningaasartaqanngitsut pisussaaffiusutut isigineqarsinnaanngillat.

Taanna assersuuteqarpoq: Imaassinnaavoq aalajangertoqartoq inuusuttut suliffissaaleqisut 4 procentimik ikileriartinneqassasut. Tamanna tigussaasuuvoq. Imaluunniit ukiup aalajangersimasup ingerlanerani utoqqaat illuanni puigortunngorsimasut immikkoortortaqarfissaanik pilersitsisoqarnissaanik aalajangertoqarsinnaalluni.

- Taamaaliornikkut atugarissaarneq politikikkullu uppernassuseqarneq pilersinneqassasut oqaatigaa, politikerillu kajumissaarlugit inuiaqatigiinni maluginiarneqarnerusariaqartut namminnerlu kajumissutsiminnik suliniaqatigiiffinnik suleqateqarnertik nukittorsarniartariaqaraat.

- Pisortat suliassat tamaasa namminneq suliarisinnaanngilaat. Sumiiffinni arlalinni suliniaqatigiinnik naalakkersuisutigoortuunngitsunik suleqateqarnerup takutippaa sinaakkutit eqaannerusut aalajangiinerillu piffissamik atuiffiunnginnerusut sukkanerusumik angusaqartitsisinnaasartut. Nammineq kajumissutsimik suliniuteqarsinnaaneq ajornannginnerulersinneqartariaqarpoq. Tamanna innuttaasunut atugarissaarnissamut nukittorsaataassasoq, isumaginninnermut professori isumaqarpoq, erseqqissarlugulu politikikkut akisussaaffik allanut tunniunneqarsinnaanngimmat.

Akisussaassusilimmik isumaginninnikkut politikeqarnissarput politikerit naggataatigut akisussaaffigaat.