Støjbergip Trumpip oqaasii pillugit: Naatsorsuutigineqarsinnaanngilluinnarpoq

Flightradar naapertorlugu timmisartoq C-130 Hercules USA-mi Philadelphiamiit aallartoq Narsarsuarmut nal. 15:25 mippoq.

Timmisartoq mittarfimmiittoq Mittarfeqarfiit YouTubemi qupperneranni takuneqarsinnaavoq.

Issittumi Sakkutooqarfiup timmisartoq sooq Kalaallit Nunaannut missimanersoq Sermitsiamit aperaagut. Paasiniarlugu sulissutigaat.

Timmisartoq ingerlaqqissalluni mikkallaannarnersoq Flightradarimi allassimanngilaq.

USA-p præsidentiata Donald Trumpip Kalaallit Nunaat "piumasarilermagu“ aallartitat Danmark Kalaallillu Nunaallu tapersersoraat, senatori Dick Durbin Demokraatineersup Ekstra Bladetimut oqaatigaa.

Dick Durbin tallimanngornermi Industriens Husimi pulaarnerminnut atatillugu taama oqarpoq.

Maaniippugut qallunaat kalaallillu, ukiorpassuarni ikinngutivut suleqativullu, tapersersorpagut.

- Tamannalu pingaartikkipput ilissinnut paasitikkusupparput, Dick Durbin Ekstra Bladetimut oqarpoq.

Dick Durbin 81-inik ukiulik 1996-imiilli naalagaaffiup immikkoortuani Illinoisimi senatoriuvoq. Tassani Barack Obama, 2008-mi USA-p præsidentinngortinneqarnera sioqqullugu Illinoisimi senatoriusoq, ukiorpaalunni suleqatigaa.

Københavnimut aallartitat peqataasut aqqanillit ilaatigut Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen (D), ministeriuneq Mette Frederiksen (Socialdemokraterne) danskit naalakkersuisuinilu ministerit allat ataatsimeeqatigaat.

Folketingimut Inatsisartunullu ilaasortat aamma ataatsimeeqatigaat, kingornalu nalunaaqutaq 12.00 tusagassiortunik katersortitsisoqassaaq.

Præsidentip illorsuani tusagassiuutilerisup Karoline Leavittip sisamanngornermi qallunaat nalunaaqutaat malillugu unnukkut oqaasii folketingimi ilaasortap Aaja Chemnitzip (IA) naammaginagillu annilaarutigai.

Karoline Leavitt suleqatigiissitap USA-p, Danmarkip Kalaallit Nunaatalu pingasunngornermi isumaqatigiissutigisaat “Kalaallit Nunaata tiguneqarnissaa” oqaloqatigiissutigissagaat tusagassiortunik katersortitsinermi oqarpoq.

- Lars Løkke Rasmussenip Vivian Motzfeldtillu tamanna ippassaq (pingasunngornermi, aaqq.) isumaqatigiissutiginngilaat, Aaja Chemnitz Danmarkip nunanut allanut tunngasunut ministeria aamma Kalaallit Nunaata nunanut allanut tunngasunut ministeria pillugit oqarpoq.

- Taamaattumiguna (USA, aaqq.) isumaqatigiissutigineqartut malinneqarnissaat naatsorsuutigisinnaanngikkaanni suleqatikkuminaattoq. Tutsuiginassuseqarpiannginnamik, Aaja Chemnitz oqarpoq.

Aaja Chemnitzip "tuniniagaanngitsumik pisisoqarsinnaanngitsoq" oqaatigaa.

- Tusindileriarluta assigiinngitsutigut oqaatigereerparput. Kalaallit Nunaanninngaanneertorpassuusugut oqaatiginikuuarput. Kalaallit Nunaanni taamatut isumaqartoqartoq eqqarsaatigissagaanni taamatut oqalunneq tulluanngilaq.

- Iligisap ataatsimeeqatiginikuusap isumaqatiginikuusallu allatorluinnaq oqariartuuteqarnera pissutaalluni naatsorsuutigineqarsinnaannginnera uggornarpoq, oqarpoq.

USA-mi politikkerit aallartitaat Christiansborgimut tallimanngorpat tikeraarnerminni ministeriuneq Mette Frederiksen (S) ministeriuneqarfimmi ataatsimeeqatigissavaat.

Ministeriuneqarfik allakkatigut paasissutissiivoq. Amerikamiut ministeriuneq ataatsimeeqatiseraat.

Amerikamiut politikerii katillugit aqqanilillit tikeraassapput, tassanilu Folketingip nunanut allanut tunngasunik ataatsimiititaliaa ataatsimeeqatigissallugu.

Erfalasutta piumaneqarnera qaffariangaatsiarsimasoq erfalasuliortartut arlallit ulluni kingullerni nalunaarutigaat.

Taakku ilagaat Aalborg Flagfabrik, DR-imit oqaloqatigineqarsimasoq.

“Kalaallit erfalasuat piumaneqarnerungaatsialersimasoq” erfalasuliortarfimmi aqutsisoq Charlotte Pii Rasmussen oqaluttuarpoq.

Inuinnaat suliffeqarfiillu erfalasuliorfimmi Jyllandip avannaaniittumi aqutsisoq naapertorlugu Kalaallit erfalasuat inniminnertarpaat.

Dahls Flagfabrikkimi Københavnimiittumi aamma Langkilde & Søn-imi Herlevimiittumi, Radio IIII-mit aamma TV 2 Kosmopolimit sapaatip-akunnerata ingerlanerani oqaloqatigineqartuni, assinganik pisoqarpoq.

Sapaatip-akunnerani matumani nittartakkakkut inniminniisutta 90 procentipajaavi kalaallit erfalasuinik inniminniisimasut takusinnaavara.

3-5 procentiinnaasaraluartunit qaffariangaatsiarpoq, Dahls Flagfabrikkimi pisortaaneq Peter Østerbye Radio IIII-p nittartagaanut taama oqarpoq.

USA-mi Kalaallit Nunaat pillugu pingasunngormat ataatsimiittoqarnerani suleqatigiissitamik pilersitsisoqarnissaa isumaqatigiissutigineqarpoq, taamaakkaluartoq "tunngaviusumik suli isumaqatigiinngitsoqartoq“ ministeriuneq Mette Frederiksen (S) oqarpoq.

Ministeriuneq USA-p nunarsuarmi qeqertat annersaannik suli tiguaarusunnera, naak nunat taakku iligiikkaluartut, pillugu ilisimatinneqarpoq.

- Tamannali tunngaviusumik isumaqatigiinngissuteqalersitsinngilaq, amerikamiummi Kalaallit Nunaannik tiguaanissartik suli angorusuppaat.

- Tamanna ilungersunarpoq, taamaattumillu tamassuma piviusunngortinnginnissaa anguniarlugu suliaqarpugut, allakkatigut oqaaseqarpoq.

Danmarkimi nunanut allanut tunngasunut ministerip Lars Løkke Rasmussenip (Moderaterne) aamma nunanut allanut tunngasunut naalakkersuisup Vivian Motzfeldtip (S) USA-p præsidentia tullia J.D. Vance aamma USA-p nunanut allanut tunngasunut ministeria Marco Rubio pingasunngormat ataatsimeeqatigaat.

Nunat akornanni isumaqatigiinngissutit iliuuseqarfiginiarlugu suleqatigiissitaliornissaq isumaqatigiissutigaat.

Danskit sapaatit-akunneri arlaqanngitsut qaangiuppata siullermeerluni ataatsimiittoqarsinnaassasoq naatsorsuutigaat. Sulili qanoq iliuuseqartoqassanersoq ilisimaneqanngilaq. Løkke isumalioqatigiissitap atorfilittanit qaffasissumik inissisimasunit ilaasortaqassasoq oqarpoq.

- Issittumi isumannaallisaanerup qanoq pitsanngorsarneqarnissaanik oqallisiginnittussanik suleqatigiiliortoqassaaq, Mette Frederiksen oqarpoq.

Folketingip Siulittaasoqarfia Christiansborgip saavani Rigsdagsgårdenimi Erfalasorput tallimanngorpat amuneqassasoq nalunaarpoq.

Kalaallit, danskit amerikamiullu Inatsisartuni, Folketingimi USA-milu Kongressimi ilaasortat ataatsimiinnissaat Erfalasup amuneqarnissaanut pissutaavoq.

Kunngeqarfimmi Kalaallit Nunaannilu piviusoq nutaajuvoq, ataatsimiinnissarlu immikkuullarilluinnartuuvoq, Folketingimi siulittaasoq Søren Gade (V) oqarpoq.

Ruslandip nunat Nato-mi ilaasortat Kalaallit Nunaanniititaqarnertik annertusinerat "ernummatigingaatsiarpaa".

Ruslandip Belgiami aallartitaqarfianiit, Nato-p qullersaqarfeqarfianiittumi, taamatut nalunaaruteqartoqartoq, nutaarsiassaqartitsivik AFP allappoq.

- Avannaani pisut uagutsinnut annertuumik ernumalersitsipput, oqariartuutigineqarpoq.

Danmarkip Nato-miit akulerutsitsinermigut "akerleriissutaasunik ajornerulersitsissasoq", Ruslandip Danmarkimi aallartitaa Vladimir Barbin Ritzauimut allakkatigut oqarpoq.

- Danmark nunap killeqarfiini isumannaatsuunermut tunngasunik aalajangiinissamut akisussaassuseqarpoq.

- Nato-lli Issittumi, Kalaallit Nunaat ilanngullugu, akuliutsinneratigut Danmarkip akerleriinneq siuarsarpaa, tamannalu isumannaallisaanermik pitsanngorsaaniarnermut ajornerulersitsilluni sumiiffimmi sakkutooqarnikkut naalarulunnermik annerulersitsiuaannarpoq.

Nunat tamalaat, aamma Issittoq eqqarsaatigalugu, isumannaallisarnerat ataatsimoorluni qulakkeerneqarsinnaasoq, Ruslandip aallartitaa isumaqarpoq.

- Issittumi naalagaaffiit tamarmik peqataasussaapput, Vladimir Barbin Ritzauimut allappoq.

Naalagaaffiit Issittumiittut tassaapput Kunngeqarfiup Danmarkip saniatigut USA, Canada, Finland, Norge, Sverige, Island Ruslandilu.

Folketingimi ilaasortat, nunatsinnit ataatsimiititaliat aamma Amerikamiut kongressimi ilaasortaatitaat nunat taakku pingasut suleqatigiinnerat eqqartorniarlugu tallimanngornermi Folketingimi naapinneqassapput.

Tamanna Folketingip tusagassiutitigut nalunaarutaani allassimavoq.

Ataatsimiinnermi nunanut allanut sillimaniarnermullu politikkimut tunngasut naalagaaffeqatigiinnermut Atlantikulu akimorlugu attaveqarnermut pingaaruteqartut qitiusutut sammineqassapput, nalunaarummi allassimavoq.

Ataatsimiinneq nalunaaqutaq 11.00 aallartissaaq, tamatumalu kingorna nalunaaqutaq 12.00 tusagassiortunik katersortitsisoqassalluni.

Kikkut Amerikamiut aallartitaannut ilaanersut Folketingip ilisimatitsissutiginngilai.

Senatorilli Chris Coons Demokraatineersup USA-mi inatsisartuni ilaasortat arfineq-marluk aamma kongressimi ilaasortat allat ilagalugit tikeraassalluni siusinnerusukkut ilisimatitsissutigaa.

Politikerit Demokraatineersut Jeanne Shaheen, Dick Durbin, Gregory Meeks, Madeleine Dean, Sara Jacobs aamma Sarah McBride ilagalugit angalassaaq, aammali senatorip replublikanerineersup Thom Tillisip suleqatini demokraatiusut angalaqatigissavai.

Inatsisartut nunanut allanut sillimaniarnermullu ataatsimiititaliaat aamma peqataassaaq.

USA-p præsidentia Donald Trump Kalaallit Nunaannik tiguaaniarluni kissaatini piviusunngortippagu naalagaaffiup eqqartuussivianut suliassanngortinneqassaaq.

Berlingske naapertorlugu kongressimi ilaasortaq republikaaneri Don Bacon aviisimut Omaha World-Heraldimut taama oqarpoq.

Inuit nittartakkatigut attaveqaqatigiittarfianni X-imi taanna allappoq piffissami 1890-sikkunniigata, isumaqarlutillu naleqartitatik nutaaliornerullunilu tamat oqartussaaqataaffianiinnerusut, aamma ileqqutoqqanut pisoqqanut nakkaannarniarnavianngitsut.

Don Baconip ataasinngornermi aamma inatsisissatut siunnersuut USA-p nunamut NATO-mut ilaasortaasumut sakkutooqarnikkut akuliunnginnissaanut iluaqutaasussaq tapersersorpaa.

Danmarkip nunanut allanut tunngasunut ministeriat Lars Løkke Rasmussen (M) Kalaallit Nunaatalu nunanut allanut tunngasunut naalakkersuisuat Vivian Motzfeldt, Washingtonimut tikeraarneranni USA-mi senatorinit arlalinnit pingasunngormat taperserneqarput.

- USA-mi Kongressimi Kalaallit Nunaata nammineersinnaaneranik tapersersuinitsinnik inuiannillu ataqqinninnitsinnik ersersitsinissaq pingaaruteqarpoq, senatori republikaneriusoq Lisa Murkowski Løkkemik Motzfeldtimillu ataatsimeeqatigeereernerup kingorna oqarpoq.

Taanna republikanerineersuuvoq Trumpimik isornartorsiuisartutut nalunnginneqartoq, aamma Trumpip Kalaallit Nunaannut politikkianut sivisuumik akerliuniarluni piareersarpoq. Danmark Kalaallit Nunaallu tapersersoriartorniarlugit Københavnimut tallimanngorpat tikissaaq.

Senatorip attaviitsup Angus Kingip Trump ataatsimiinnerup kingorna aamma isornartorsiorpaa.

- USA-p Ukrainemut tapersersuiunnaarnerata eqqaassanngikkaanni Kalaallit Nunaannut sakkutuulersornissaq USA-p kukkussutigisinnaasaasa annersaraat. Taamaaliornerup sanngiillisissavaatigut, Angus King oqarpoq.

Senatori: Kina pisisartoqarpoq - uagulli iligisaqarpugut

Taanna ukiut 13-it sinnerlugit USA-p illersornissamut isertortumillu paasiniaasartut suliaat pillugit ataatsimiititaliaani ilaasortaavoq. Angus Kingip USA-p nukittuffeqarnera immikkut inissisimaneranik pissuteqartoq oqarpoq.

- Nunarsuup sinneranut sanilliulluta ileqarnerput iluaqutigaarput. Kina pisisartoqarpoq uagulli ileqarpugut. Rusland pisisartoqaranilu ileqanngilaq.

- Nunamut Nato-mut ilaasortaasumut sakkutuulersorniarluta oqallikkutta Nato-p piginnaasai annikitsusiarissavagut, taamaalioruttalu iligisavut annaassallugit. Kukkunerujussuussaaq, Angus King oqarpoq.

USA ileqanngikkuni Kinamut akiuunnermi kisimiilissaaq. Sorsunneq kisimiilluni ajugaaffigineqarsinnaanissaa qularnartoq, oqarpoq.

Nunanut allanut tunngasunut ministerip Lars Løkke Rasmussenip (M) senatorit ataatsimeeqatiginerinnut "tapersersuiuarnerannullu" qutsavigai, Københavnimullu tallimanngornermi tikeraarpata taamaattoqaannarnissaa naatsorsuutigineqarpoq.

Danskit tusagassiortuinik katersortitsinermini Lars Løkkep USA-mik ataatsimeeqateqarnerup kingunerisai oqaasertalerpai.

- Upperilluinnarpara inuit ataatsimiinnermi issiaqatitta isumaqatigiissutaareersut saniatigut tamatsinnut pitsaaquteqartunik isumaqatigiissusiorusuttut. Præsidenti isumaqataatilerumaarneraat naluara, oqarpoq.

Taamaattooq maluginiarpaa amerikamiut præsidentiata Kalaallit Nunaat suli piumagaa.

Oqarpoq paasisinnaalluarlugu inuit pissaaneqarnerpaat ilaasa Kalaallit Nunaat pigilerusummagu inuit annilaangasut.

Taannali naapertorlugu ataatsimiinnermi Kalaallit Nunaat Danmarkilu imminnut ataqatigiinnerat innarlerneqanngilaq.

Ataatsimiinnerup kingorna amerikamiut, kalaallit qallunaallu arlaannaalluunniit isumamminnik nikisitsisimanngitsutut nalilerneqarsinnaapput.

Sermitsiami aaqqissuisuuneq Masaana Egede oqarpoq.

- Pitsaaqutitut isigisinnaasarput tassaavoq oqaloqatigiinneq aallartimmat, ingerlaqqissallunilu. Pitsaanngitsutulli taasinnaasarput tassaavoq pisut maannakkutut iinnassagunartut.

- USA, Danmark Kalaallit Nunaalluunniit pisumi isummaminnik allannguisimasinnaanerat takusinnaanngilara, Masaana Egede oqarpoq.

Naalakkersuisut siulittaasuata tullia, Múte B. Egede, ´nunani allani maannakkut inissisimaffik pillugu

eqikkaassalluni´ unnugu nal. 18.15 tusagassiortunik katersortitsissaaq.

Sermitsiaq tusagassiortunik katersortitsinermi malinnaassaaq.

Lars Løkke aamma Vivian Motzfeldt Washingtonimi danskit aallartitaqarfiannut apuupput, tusagassiortunillu katersortitsinnginnermi ullup qeqqasioqqaarlutik.

USA-p, Danmarkip Kalaallit Nunaatalu ataatsimiinnerisa naammassinerata kingorna "thumps up"-ertoqarsimasoq, Sermitsiap sumiiffimmi malinnaasua ilisimatitsivoq. Ataatsimiinneq qanorpiaq ingerlasimanersoq pillugu tusagaqarnissatsinnik suli utaqqivugut.

Illersornissamut ministeriaqarfimmi tusagassiortunik katersortitsinermi Sermitsiaq illersornissaqarfimmi pisortaq Michael Hyldgaard aperaa Kalaallit Nunaanni sakkutuut qanoq amerlatigisut sumilu takussaassanersut. Tamatumunnga illersornissamut pisortaq ima akivoq:

– Sumiiffiit suliallu suuneri nikerarsinnaapput. Taamatuttaaq qanoq suliaqarnerit nikerarsinnaallutik. Suliat assigiinngitsut ingerlassapput, ilaat innuttaasunit malugineqarnavianngillat imaani silaannarmilu ingerlanneqassammata. Aammali sakkutuut sumiiffiit ilaanni takussaasinnaajumaarput, soorlu Nuummi.

Løkkep Motzfeldtip, Rubiop aamma Vancep ataatsimiinnerat naammassisimalerpoq.

Lars Løkke aamma Vivian Motzfeldt vicepræsidentip allaffianit Eisenhower Executive Office Buildingimit, Det Hvide Husip sanianiittumit anillaqqammerput.

Sverigemiut sakkutuui arlallit pingasunngornermi Kalaallit Nunaannut tikissapput.

Sverigep ministeriunerata Ulf Kristerssonip X-imi taama allappoq.

Sverigemi ministeriuneq naapertorlugu Danmarkip piumasaqaataa malillugu sakkutuut aallartinneqarput.

Svenskit aallartinneqartut iligiinnit arlalinnit aallartussat ilagiinnaraat oqaatigineqarpoq.

Nunanit allanit sakkutuut ataatsimoorlutik Issittumi sungiusarnerannut Operation Arctic Endurance-mut ilaassasut, Kristersson allappoq.

EU-Kommissionip siulittaasuata Ursula von der Leyenip Kalaallit Nunaat tapersersorpaa.

"Kalaallit Nunaata naatsorsuutigisinnaavaatigut.“ AFP naapertorlugu Bruxellesimi tusagassiortunik katersortitsisoqarnerani oqarpoq:

- Uannut pingaaruteqarpoq Kalaallit Nunaata paasissagaat – oqaatsitigut kisimi pinnani, iliuuseqarnikkulli – kalaallit kissaataannik soqutigisaannillu ataqqinnilluta, aamma naatsorsuutigisinnaasaraatigut, von der Leyen oqarpoq.

Taama nalunaaruteqarpoq Nunanut Allanut Tunngasunut Naalakkersuisup Vivian Motzfeldtip (S) qallunaallu nunanut allanut ministeriata Lars Løkke Rasmussenip (Moderaterne), USA-mi præsidentip tullianik J.D. Vancemik nunanullu allanut ministeriannik Marco Rubiomik Washington DC-mi Det Hvide Husip eqqaani vicepræsidentep allaffiani ataatsimeeqateqarnissaat nalunaaquttap akunnerinik sisamanik sioqqullugu.

USA-p præsidentiata Donald Trumpip Kalaallit Nunaannik aqutsilernissamik piumasaqaateqarnerata kingorna ataatsimiinneq piviusunngorpoq. Ataatsimiinneq Kalaallit Nunaata nalunaaqutaa naapertorlugu 13:30 aallartissaaq.