Lars Løkkep akitsuusiinissamik qunusaarineq imminut assortortutut taavaa

Europa Donald Trumpip akitsuusersuinissamik siorasaarineranit pinngitsaalineqarsinnaanngilaq.

Taama statsministeri Mette Frederiksen (S) Ritzaumut allakkatigut akissummini allappoq.

- Kunngeqarfik Danmark annertoorujussuarmik tapersersorneqarpoq. Peqatigisaanillu maanna pisoq manna nammineq killeqarfivut qaangerlugit susassarineqartoq erseqqissiartorpoq.

- Suleqatigiinnissaq kissaatigaarput, uagullu saqitsaassutissarsiunngilagut. Europap sinneranit assigiimmik nipilimmik oqariartorneq nuannaarutigaara: Europa pinngitsaalineqassanngilaq.

Amerikamiut præsidentiata Donald Trumpip ulloq 1. februarimit Europami nunanik arlalinnik, nammineq Kalaallit Nunaannik tigusinissaminik kissaateqarnerminik tapersersuinngitsunut 10 procentinik akitsuusiinissamik arfininngornermi aarlerisaarinerata kingorna oqariartortoqarpoq.

Danskit nunanut allanut ministeriat Lars Løkke Rasmussen (Moderaterne) ulluni tallimani aggersuni Europami angalaarluni Issittumi isumannaallisaanermi pissutsit suleqatiminut oqaloqatigiissutiginiarpaa.

Taama nunanut allanut ministereqarfik sapaammi ullaakkut tusagassiuutinut nalunaarummi allappoq.

Sapaammi aallaqqaasiullugu norskit nunanut allanut ministeriat Espen Barth Eide Oslomut tikeraassavaa, kingornalu Londoniliarsinnarluni Stockholmimut ingerlaqqissaaq.

- Nunarsuarmi eqqissisimanngitsumi siumullu takorlooruminaatsumi qanimut ikinnguteqarnissaq ileqarnissarlu Danmarkip pisariaqartippaa, taanna nalunaarummi oqaaseqarpoq.

- Kunngeqarfiup piffissami ajornakusoorfimmi Norgip, Tuluit Nunaata Sverigellu ataatsimiinnerni annertoorujussuarmik tapersiinerannik qujassuteqarfigissavakka.

- NATO-p issittumi inissisimanerata nukittorsarnissaata isumaqatigiissutiginera nunani taakkunani ataatsimoorfigaarput, tamatumalu qanoq pinissaanik oqallisigeqatiginissaat qilanaaraara.

USA-p præsidentiata Donald Trumpip Truth Socialikkut Danmarkip nunallu Europamiittut arlallit, Kalaallit Nunaat pillugu isumaqatigiinnginneq pissutigalugu 10 procentimik akitsuummik eqqugaanissaannik allaaserinninnerata kinguninngua tikeraarnerit ingerlanneqarput.

Arfininngornermi Aalborgimi akerliussutsimik takutitsinermi kalaallit danskillu 700-ngujaat ataatsimoorlutik præsident Trumpip taassumalu Kalaallit Nunaannik tigusinissamik pilersaarutaanut akerliunerminnik nittarsaapput.

Akerliussutsimik takutitsineq Nytorvimi, Aalborgimi illoqarfiup bussiisa kateriffianni pivoq – ataatsimoornermullu ilapittuiumallutik illoqarfimmi bussit ullumikkut kalaallit danskillu erfalasuinik erfalasoqarput.

Kalaallit erfalasuat sumi tamani takussaavoq. Aaqqissuisut erfalasut pappiaqqat 500-t agguaappaat – amerlasuullu nammineq erfalasuutiminnik nassarput. Ilaatigut Henry Broberg Qeqertarsuarmeersoq, maanna ukiuni marlunni Aalborgimi najugaqartoq, erfalasumik toqulu Trumpimik inuusartalik nassarpai.

- Erfalasoq matutta saavaniitittagarput nassarpara. Kalaaliusugut ataatsimoornissatsinnik Trumpillu pilersaarutaanik akuersaannginnitsinnik takutitsinissarput pingaaruteqarpoq, Henry Broberg oqarpoq.

Politikiinnaanngilaq

Kalaallit Peqatigiiffiisa Kattuffiata Inuit siulittaasua Camilla Siezing siulliulluni oqalugiarpoq, nalinginnaasumillu peqatigiiffiup politikimut akuliuttannginnera nassuiaatigalugu.

- Manna politikimuinnaq tunnganngilaq. Nunarput pineqarpoq, Camilla Siezing erseqqissaavoq. Camilla Siezingip saniatigut folketingimut ilaasortaq Flemming Møller Mortensen (A), inuusuttuunermini Ilulissani sulisimasoq, kommunalbestyrelsimut ilaasortaq Nuuradiin S. Hussein Ivalo Lyberthilu kalaallit kulturimi peqatigiiffiani Tikiusaami siulittaasoq oqalugiarput.

Oqalugiarnerit kingorna nipilersortoqarlunilu erinarsoqatigiittoqarpoq. Erinarsornerit akornanni ”Kalaallit Nunaat, Kalaallit Nunaat” nillerrateqattaartoqartarpoq – naak tunuliaqutaq nuanniikkaluartoq.

Billedtekst: Camilla Siezing akerliussutsimik takutitsisoqarnerani oqalugiarpoq.

– Pisoq una sussaanngitsumik ineriartorpoq, taamaammallu aqqusinermut avalalluta taamaattoqarneranut akerliussutsimik takutitsisariaqarpugut. Tamakku peqataafigisinnaanngilagut, Margrethe Johansen Københavnimi Elisa T.L. Christensen peqatigalugu akerliussutsimik takutitseqataasoq oqarpoq, imalu nangilluni:

– Inuit Trumpip iliorneratulli pineqarneq ajorput. Inuuvugut inuit allat assigalugit nalinginnaasumillu inuuneqarpugut. Taamaattoqarneranit paatsiveerutinneqarpugut. Pissutsit ajorput alianarporlu akerliussutsimik takutitsisariaqarnerput. Taamali amerlatigisut takkunnerat pitsaavoq. Uanga nammineq kalaaliullungalu danskiuvunga, kalaallillu, danskit allamiullu taama amerlatigisut takkunnerat pingaaruteqarpoq.

Nunatsinni piffinni arlalinni akerliussutsimik takutitsisoqarnissaa sioqqullugu, Kalaallit Nunaanni piffinni arlalinni ataatsip qeqqanit akerliussutsimik takutitsinerit naammassinissaasa tungaannut angallanneq akornuserneqassasoq ilimagineqartoq, Kalaallit Nunaanni Politiit Facebookikkut allapput.

Nuummi Aqqusinersuaq kaajallattarfimmit ammut aallartitaqarfiup tungaanut asserneqassaaq. Akerliussutsimik takutitsisut piffik qaangerpassuk aqqusinermi assiaqutit peerneqassapput. Assiinerit peerneqarpata, politiit tamanna nalunaarutigissavaat.

Akerliussutsimik takutitsisut politiillu innimigisigit. Akerliussutsimik takutitsisuni politiit najuutissapput.

Nuummi, Qaqortumi, Aasianni, Sisimiuni Ilulissanilu akerliussutsimik takutitsisoqarnissaa pilersaarutigineqarpoq.

Sermitsiaq Københavnimi akerliussutsimik peqataasunut peqataavoq, tassani inuit tuusintilippassuit Rådhuspladsimit Østerbromi Amerikamiut aallartitaqarfiannut pisoqatigiipput.

Akerliussutsimik takutitsisunut amerikamioq-kalaaleq Ajana Watson danskerlu Henriette Dybdal Andersen ilaapput.

– Amerikamiutut aamma eqqortup illersornissaa pingaaruteqarpoq. Pissutsit qanoq ineriartornerat takullugu kanngunarpoq. Trumpip inuiaat kalaallit niuerutaannartut oqaluuserai, tamannalu upperiuminaatsippara. Danskit taama amerlatigisut akerliussutsimik takutitsinermut peqataanerat, nunarsuarlu tamakkerlugu Kalaallit Nunaannik tapersersuisut taamak amerlatiginerat pikkunartoq isumaqarpunga. Amerikamiut amerlasuut pisut tujorminarnerannik uattulli isumaqartut nalunngilara, Ajana Watson, Alaskamit Kalaallillu Nunaannit kingoqqisoq, ulluinnarnilu New Yorkimi najugaqartoq oqarpoq.

Henriette Dybdal Andersen inuiannik kalaallinik tapersersuinermik takutitsiniarluni peqataasoq peqatigalugu akerliussutsimik takutitsisunut peqataavoq.

– Danskiulluni inuiaat kalaallit imminnut oqartussaaffiginissamik pisinnaatitaanerannik tapersersuinermik takutitsinissaq pingaartoq isumaqarpunga, Henriette Dybdal Andersen oqarpoq.

KNR naapertorlugu inuit 15.700-t akerliussutsimik takutitsinermi peqataapput.

Københavni Rådhuspladsi inunnik kalaallinik illersuiartorlutik akerliussutsimik takutitsiartortunik ulikkaartoq, tv-mi assilisat takutippaat.

Arfininngornermi Danmarkimi Københavnimi, Aarhusimi, Odensimi, Aalborgimi Esbjergimilu akerliussutsimik takutitsinissamik aaqqissuisoqarpoq. Kalaallit Nunaat tamanna Nuummi ingerlanneqassaaq.

USA-p præsidentiata Donald Trumpip Kalaallit Nunaannik tigusiniarnerminik oqaatigisaminik uteqqiisarnerata kingorna, akerliussutsimik takutitsinerit ingerlanneqarput.

Nunatsinni illoqarfinni arlalinni, Nuummi Qaqortumi Aasiannilu aamma akerliussutsimik takutitsisoqassaaq.

USA-p Nuummi konsulateqarfia inissaqarnerusariaqarmat Nuup qeqqani inissiat quleriinni nutaani, naqqaniittumut nutsissaaq.

Tamanna Radio IIII-mi allaaserineqarpoq.

- USA-p Nuummi konsulateqarfia 2020-mi ammarneqarmalli init eqqortut tulluartullu nassaarinissaat qulakkeernissaallu sulissutigisimavarput. Nuannaarutigaarpullu Nuummi pitsaanerusumik inissisimasumi atortorinnerusumilu inississinnaagatta, USA-p Kalaallit Nunaatalu akornanni attaveqatigiilluarneq nukittorsarnera nangissinnaallutigu, konsulatimit oqaaseqartartoq Radio IIII-mut allappoq.

Sermitsiami marsimi 2025-mi allaaserineqarpoq USA-p Nuup qeqqani illu nutaaq, siornatigut Oles Varehus-iusoq, tamaat 2024-mi tigugaa.

Konsulateqarfik nutaaq 3000 kvadratmeterisut angissuseqarpoq.

Nutarterneqarpoq nal. 17.32

Flightradar naapertorlugu timmisartoq C-130 Hercules USA-mi Philadelphiamiit aallartoq Narsarsuarmut nal. 15:25 mippoq.

Timmisartoq mittarfimmiittoq Mittarfeqarfiit YouTubemi qupperneranni takuneqarsinnaavoq.

Timmisartoq ingerlaqqissalluni mikkallaannarnersoq Flightradarimi allassimanngilaq.

Issittumi sakkutooqarfik Sermitsiamut ilisimatitsivoq timmisartoq Hercules franskit timmisartorigaat, Narsarsuarmullu orseriartorluni missimasoq. Timmisartoq aallaqqereerpoq.

USA-p præsidentia Donald Trump “naatsorsuutigineqarsinnaanngilluinnartoq” Danmarksdemokratit siulittaasuat, Inger Støjberg, isumaqarpoq.

Folketingimi partiit siulittaasui ilaasortallu Atlantikup avannaaneersut naalakkersuisunit ilisimatinneqareersullu partiimi siulittaasoq taama tallimanngornermi oqarpoq.

Angut tatiginaranilu naatsorsuutigisassaanngilaq. Qnaorluunniit pisinnaallunilu misigissutsiminit aqunneqartorujussuusinnaasoq pineqarpoq, taanna oqarpoq.

Liberal Alliancep siulittaasua Alex Vanopslagh paasissutissiisoqareersorlu Kalaallit Nunaanni pisut pillugit toqqissisimanerulersimanani oqaluttuarpoq.

Aamma toqqissisimalersinniarlunga taamaaliortoqanngitsoq isumaqarpunga, taanna oqarpoq.

Alex Vanopslagh USA „Europamut iliginnittuugaanni pissusissamisuunngitsunik iliuuseqartoq“ isumaqarluni nangilluni oqarpoq.

USA-p præsidentiata Donald Trumpip Kalaallit Nunaat "piumasarilermagu“ aallartitat Danmark Kalaallillu Nunaallu tapersersoraat, senatori Dick Durbin Demokraatineersup Ekstra Bladetimut oqaatigaa.

Dick Durbin tallimanngornermi Industriens Husimi pulaarnerminnut atatillugu taama oqarpoq.

Maaniippugut qallunaat kalaallillu, ukiorpassuarni ikinngutivut suleqativullu, tapersersorpagut.

- Tamannalu pingaartikkipput ilissinnut paasitikkusupparput, Dick Durbin Ekstra Bladetimut oqarpoq.

Dick Durbin 81-inik ukiulik 1996-imiilli naalagaaffiup immikkoortuani Illinoisimi senatoriuvoq. Tassani Barack Obama, 2008-mi USA-p præsidentinngortinneqarnera sioqqullugu Illinoisimi senatoriusoq, ukiorpaalunni suleqatigaa.

Københavnimut aallartitat peqataasut aqqanillit ilaatigut Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen (D), ministeriuneq Mette Frederiksen (Socialdemokraterne) danskit naalakkersuisuinilu ministerit allat ataatsimeeqatigaat.

Folketingimut Inatsisartunullu ilaasortat aamma ataatsimeeqatigaat, kingornalu nalunaaqutaq 12.00 tusagassiortunik katersortitsisoqassaaq.

Præsidentip illorsuani tusagassiuutilerisup Karoline Leavittip sisamanngornermi qallunaat nalunaaqutaat malillugu unnukkut oqaasii folketingimi ilaasortap Aaja Chemnitzip (IA) naammaginagillu annilaarutigai.

Karoline Leavitt suleqatigiissitap USA-p, Danmarkip Kalaallit Nunaatalu pingasunngornermi isumaqatigiissutigisaat “Kalaallit Nunaata tiguneqarnissaa” oqaloqatigiissutigissagaat tusagassiortunik katersortitsinermi oqarpoq.

- Lars Løkke Rasmussenip Vivian Motzfeldtillu tamanna ippassaq (pingasunngornermi, aaqq.) isumaqatigiissutiginngilaat, Aaja Chemnitz Danmarkip nunanut allanut tunngasunut ministeria aamma Kalaallit Nunaata nunanut allanut tunngasunut ministeria pillugit oqarpoq.

- Taamaattumiguna (USA, aaqq.) isumaqatigiissutigineqartut malinneqarnissaat naatsorsuutigisinnaanngikkaanni suleqatikkuminaattoq. Tutsuiginassuseqarpiannginnamik, Aaja Chemnitz oqarpoq.

Aaja Chemnitzip "tuniniagaanngitsumik pisisoqarsinnaanngitsoq" oqaatigaa.

- Tusindileriarluta assigiinngitsutigut oqaatigereerparput. Kalaallit Nunaanninngaanneertorpassuusugut oqaatiginikuuarput. Kalaallit Nunaanni taamatut isumaqartoqartoq eqqarsaatigissagaanni taamatut oqalunneq tulluanngilaq.

- Iligisap ataatsimeeqatiginikuusap isumaqatiginikuusallu allatorluinnaq oqariartuuteqarnera pissutaalluni naatsorsuutigineqarsinnaannginnera uggornarpoq, oqarpoq.

USA-mi politikkerit aallartitaat Christiansborgimut tallimanngorpat tikeraarnerminni ministeriuneq Mette Frederiksen (S) ministeriuneqarfimmi ataatsimeeqatigissavaat.

Ministeriuneqarfik allakkatigut paasissutissiivoq. Amerikamiut ministeriuneq ataatsimeeqatiseraat.

Amerikamiut politikerii katillugit aqqanilillit tikeraassapput, tassanilu Folketingip nunanut allanut tunngasunik ataatsimiititaliaa ataatsimeeqatigissallugu.

Erfalasutta piumaneqarnera qaffariangaatsiarsimasoq erfalasuliortartut arlallit ulluni kingullerni nalunaarutigaat.

Taakku ilagaat Aalborg Flagfabrik, DR-imit oqaloqatigineqarsimasoq.

“Kalaallit erfalasuat piumaneqarnerungaatsialersimasoq” erfalasuliortarfimmi aqutsisoq Charlotte Pii Rasmussen oqaluttuarpoq.

Inuinnaat suliffeqarfiillu erfalasuliorfimmi Jyllandip avannaaniittumi aqutsisoq naapertorlugu Kalaallit erfalasuat inniminnertarpaat.

Dahls Flagfabrikkimi Københavnimiittumi aamma Langkilde & Søn-imi Herlevimiittumi, Radio IIII-mit aamma TV 2 Kosmopolimit sapaatip-akunnerata ingerlanerani oqaloqatigineqartuni, assinganik pisoqarpoq.

Sapaatip-akunnerani matumani nittartakkakkut inniminniisutta 90 procentipajaavi kalaallit erfalasuinik inniminniisimasut takusinnaavara.

3-5 procentiinnaasaraluartunit qaffariangaatsiarpoq, Dahls Flagfabrikkimi pisortaaneq Peter Østerbye Radio IIII-p nittartagaanut taama oqarpoq.

USA-mi Kalaallit Nunaat pillugu pingasunngormat ataatsimiittoqarnerani suleqatigiissitamik pilersitsisoqarnissaa isumaqatigiissutigineqarpoq, taamaakkaluartoq "tunngaviusumik suli isumaqatigiinngitsoqartoq“ ministeriuneq Mette Frederiksen (S) oqarpoq.

Ministeriuneq USA-p nunarsuarmi qeqertat annersaannik suli tiguaarusunnera, naak nunat taakku iligiikkaluartut, pillugu ilisimatinneqarpoq.

- Tamannali tunngaviusumik isumaqatigiinngissuteqalersitsinngilaq, amerikamiummi Kalaallit Nunaannik tiguaanissartik suli angorusuppaat.

- Tamanna ilungersunarpoq, taamaattumillu tamassuma piviusunngortinnginnissaa anguniarlugu suliaqarpugut, allakkatigut oqaaseqarpoq.

Danmarkimi nunanut allanut tunngasunut ministerip Lars Løkke Rasmussenip (Moderaterne) aamma nunanut allanut tunngasunut naalakkersuisup Vivian Motzfeldtip (S) USA-p præsidentia tullia J.D. Vance aamma USA-p nunanut allanut tunngasunut ministeria Marco Rubio pingasunngormat ataatsimeeqatigaat.

Nunat akornanni isumaqatigiinngissutit iliuuseqarfiginiarlugu suleqatigiissitaliornissaq isumaqatigiissutigaat.

Danskit sapaatit-akunneri arlaqanngitsut qaangiuppata siullermeerluni ataatsimiittoqarsinnaassasoq naatsorsuutigaat. Sulili qanoq iliuuseqartoqassanersoq ilisimaneqanngilaq. Løkke isumalioqatigiissitap atorfilittanit qaffasissumik inissisimasunit ilaasortaqassasoq oqarpoq.

- Issittumi isumannaallisaanerup qanoq pitsanngorsarneqarnissaanik oqallisiginnittussanik suleqatigiiliortoqassaaq, Mette Frederiksen oqarpoq.

Folketingip Siulittaasoqarfia Christiansborgip saavani Rigsdagsgårdenimi Erfalasorput tallimanngorpat amuneqassasoq nalunaarpoq.

Kalaallit, danskit amerikamiullu Inatsisartuni, Folketingimi USA-milu Kongressimi ilaasortat ataatsimiinnissaat Erfalasup amuneqarnissaanut pissutaavoq.

Kunngeqarfimmi Kalaallit Nunaannilu piviusoq nutaajuvoq, ataatsimiinnissarlu immikkuullarilluinnartuuvoq, Folketingimi siulittaasoq Søren Gade (V) oqarpoq.

Ruslandip nunat Nato-mi ilaasortat Kalaallit Nunaanniititaqarnertik annertusinerat "ernummatigingaatsiarpaa".

Ruslandip Belgiami aallartitaqarfianiit, Nato-p qullersaqarfeqarfianiittumi, taamatut nalunaaruteqartoqartoq, nutaarsiassaqartitsivik AFP allappoq.

- Avannaani pisut uagutsinnut annertuumik ernumalersitsipput, oqariartuutigineqarpoq.

Danmarkip Nato-miit akulerutsitsinermigut "akerleriissutaasunik ajornerulersitsissasoq", Ruslandip Danmarkimi aallartitaa Vladimir Barbin Ritzauimut allakkatigut oqarpoq.

- Danmark nunap killeqarfiini isumannaatsuunermut tunngasunik aalajangiinissamut akisussaassuseqarpoq.

- Nato-lli Issittumi, Kalaallit Nunaat ilanngullugu, akuliutsinneratigut Danmarkip akerleriinneq siuarsarpaa, tamannalu isumannaallisaanermik pitsanngorsaaniarnermut ajornerulersitsilluni sumiiffimmi sakkutooqarnikkut naalarulunnermik annerulersitsiuaannarpoq.

Nunat tamalaat, aamma Issittoq eqqarsaatigalugu, isumannaallisarnerat ataatsimoorluni qulakkeerneqarsinnaasoq, Ruslandip aallartitaa isumaqarpoq.

- Issittumi naalagaaffiit tamarmik peqataasussaapput, Vladimir Barbin Ritzauimut allappoq.

Naalagaaffiit Issittumiittut tassaapput Kunngeqarfiup Danmarkip saniatigut USA, Canada, Finland, Norge, Sverige, Island Ruslandilu.

Folketingimi ilaasortat, nunatsinnit ataatsimiititaliat aamma Amerikamiut kongressimi ilaasortaatitaat nunat taakku pingasut suleqatigiinnerat eqqartorniarlugu tallimanngornermi Folketingimi naapinneqassapput.

Tamanna Folketingip tusagassiutitigut nalunaarutaani allassimavoq.

Ataatsimiinnermi nunanut allanut sillimaniarnermullu politikkimut tunngasut naalagaaffeqatigiinnermut Atlantikulu akimorlugu attaveqarnermut pingaaruteqartut qitiusutut sammineqassapput, nalunaarummi allassimavoq.

Ataatsimiinneq nalunaaqutaq 11.00 aallartissaaq, tamatumalu kingorna nalunaaqutaq 12.00 tusagassiortunik katersortitsisoqassalluni.

Kikkut Amerikamiut aallartitaannut ilaanersut Folketingip ilisimatitsissutiginngilai.

Senatorilli Chris Coons Demokraatineersup USA-mi inatsisartuni ilaasortat arfineq-marluk aamma kongressimi ilaasortat allat ilagalugit tikeraassalluni siusinnerusukkut ilisimatitsissutigaa.

Politikerit Demokraatineersut Jeanne Shaheen, Dick Durbin, Gregory Meeks, Madeleine Dean, Sara Jacobs aamma Sarah McBride ilagalugit angalassaaq, aammali senatorip replublikanerineersup Thom Tillisip suleqatini demokraatiusut angalaqatigissavai.

Inatsisartut nunanut allanut sillimaniarnermullu ataatsimiititaliaat aamma peqataassaaq.

USA-p præsidentia Donald Trump Kalaallit Nunaannik tiguaaniarluni kissaatini piviusunngortippagu naalagaaffiup eqqartuussivianut suliassanngortinneqassaaq.

Berlingske naapertorlugu kongressimi ilaasortaq republikaaneri Don Bacon aviisimut Omaha World-Heraldimut taama oqarpoq.

Inuit nittartakkatigut attaveqaqatigiittarfianni X-imi taanna allappoq piffissami 1890-sikkunniigata, isumaqarlutillu naleqartitatik nutaaliornerullunilu tamat oqartussaaqataaffianiinnerusut, aamma ileqqutoqqanut pisoqqanut nakkaannarniarnavianngitsut.

Don Baconip ataasinngornermi aamma inatsisissatut siunnersuut USA-p nunamut NATO-mut ilaasortaasumut sakkutooqarnikkut akuliunnginnissaanut iluaqutaasussaq tapersersorpaa.