Jens-Frederik Nielsen: Toqqissisimavunga

- Nunarput naligineqarluni isumaqatigiissummut taama annertutigisumut ilaanera tulluusimaarutigisorujussuullugulu nuannaarutigaarput.

IA sinnerlugu nunanut allanut tunngasunut sillimaniarnermullu oqaaseqartartoq Nivi Rosing oqarpoq.

Amerikamiut sakkutooqarfiliornissaannut kalaallit suliffeqarfiisa kiffartuussisussaanerat isumaqatigiissummi ilaavoq, iluaqutitaqarumaarneralu Nivi Rosingip qularutiginngilaa.

- Nunatsinni inuussutissarsiornikkut sunniuteqarnissaa takorloorneqarsinnaavoq. 1951-imi isumaqatigiissut eqqarsaatigalugu kalaallit kiffartuussisussaanerisa naqissuserneqarnikuunnginnera isornartorsiorneqartuartarpoq. Maannakkulli taanna ersarissumik naqissuserneqarpoq.

Kalaallit namminneq oqartussaassuseqarnerisa naqissuserneqarnera taassuma aamma nuannaarutigaa.

- §21-p (Namminersorneq pillugu inatsit, aaqq.) inuiaat kalaallit namminiilivinnissaminnut pisinnaatitaaffigigaat quppernermi siullermi allaqqavoq. Taamaammat Nunatta isumaqatigiissummik taama annertutigisumik angusaqarnera tulluusimaarutissaavoq.

- Taamaammut isumaqatigiissut ataatsimut isigalugu pitsaasuuvoq.

Siumut sinnerlugu Inatsisartunut ilaasortap, Erik Jensenip, isumaqatigiissut nuannaarutigaa. Allatut oqaatigalugu eqqissiallaqaaq.

– Isumaqarpunga eqqissineq qamanilu oqiliallannerujussuaq inuiaqatigiinni manna pisoq taanna nuannaarutissaasoq. Nalitut pineqarluta atsioqataanerput nuannaarutissaavoq. Pisinnaatitaaffigut atorlugit siunissami nammineq aalajangiisinnaanerput ataqqineqarluni nunarsuarmi pissaaneqarnerpaarpaap nunap siuttuata atsiorpaa, akuerivaa, angusaq imaannaanngilaq. Inuiaqatigiit kalaallit tamaavitta pilluarta, Erik Jensen Sermitsiamut oqarpoq.

Taassuma Kalaallit Nunaata aalajangiisinnaassuseqarnerata isumaqatigiissummi naammattummik qulakkeerneqarsoraa.

– Taamatut isumaqarpunga. Nunatta qanoq ilusilimmik ingerlariaqqissinnaanissaa matumuuna qulakkeerneqarpoq. Tamassuma ataqqineqarnera angusaavoq angisooq. Naqitanngorlugit tamakkua uppernarsarneqarnerat alloriaqqinnissamut naqissusiinertut isigineqartariaqarput, taanna oqarpoq.

Isumaqatigiissut pitsaasutut nalilerpat. Imaata ilaata arlaannik isorisaqarpit?

– Isumaqatigiissut tunngaviusumik inuiannut kalaallinut, amerikamut danskillu naalagaaffianut pitsaasuuvoq. Taamaattumik nalitut isigineqarnerput taanna tunngaviusumik iluarisimaarnarpoq, Erik Jensen oqarpoq.

Tusagassiortut ilaasa apeqqutigaat isumaqatigiissummi qulakkeerneqarsimanersoq amerikamiut sakkutuuisa avatangiisinut mingutsitsinnginnissaat, saliinissaallu.

Jens-Frederik Nielsen oqarpoq saliisoqarnissaa pisariaqartoq, tamatumunngalu oqaloqatigiinneq ingerlaqqissasoq.

- Isumaqatigiissummili matumani kalaallit avatangiisaat inooriaasiallu 100 procentimik paarineqassaaq.

- Ulloq ajunngilluinnarpoq, Mette Frederiksen oqarpoq.

Tanna oqarpoq isumaqatigiissut iligiit pingasuullutik peqataaffigisinnaasaat naammassineqarsimasoq.

- Nuannaaqaanga, Isumaqatigiissut pitsaalluinnarpoq.

Sermitsiamit tusagassiortoq maanna New Yorkimiittoq tusagassiortunik katersortitsinermi Jens-Frederik Nielsen aperaa, paasiniarlugu sooq nunarput nammineq aalajangiisinnaassuseqassappat USA Kalaallit Nunaanni aningaasaliisussanut aalajangeeqataasassanersoq?

Jens-Frederik Nielsen oqarpoq Kalaallit Nunaata suleqatissaminik kissaateqarnera sulinermi ersarissimasoq.

- Naleqartitatsinnik assigusunik naleqartitallit suleqatigerusuppagut.

Ilanngullugu eqqaavaa nunanit allaniit aningaasaliiniartut immikkut misissorneqartarnerannut Danmark suliniuteqartoq, tamannalu aamma Kalaallit Nunaanni qanoq naammassineqassanersoq oqaatigalugu.

- Qularineqassanngilarli misissuisarnernut tunngatillugu, Kalaallit Nunaata soqutigisai 110 procentimik ilaatinneqarput.

Kalaallit Nunaat USA-mut ikinngutitut aalajaaginnarniartoq Jens-Frederik Nielsen tusagassiortunik katersortitsinermi oqarpoq.

– Kalaallit Nunatsinnili tatiginninneq uterteqqissavarput.

Isumaqatigiissummi kalaallit inooriaasiata isumaqatigiissummi 1951-imeersumi allassimasimanngitsup ataqqineqarnera tulluusimaarutigingaarlugu aamma oqaatigaa.

- Isumaqatigiissut Kalaallit Nunaannut, Issittumut nunallu avannarliillu isumannaatsuunissanik annertusaavoq, Mette Frederiksen tusagassiortunik katersortitsinermi oqarpoq.

Taanna oqarpoq USA-p Kalaallit Nunaannut pingaaruteqarsimanera ersersinneqartoq, aammalu Danmarkip nunatut killeqarfii ataqqineqartut. Taamatuttaarlu Kalaallit Nunaata innuttaasuisa nammineq aalajangiisinnaassusaat immikkut pingaartutut taaneqartoq.

- Isumaqatigiissut ilungersuutigisimavarput, taamaammat oqaaseqatigiit taakku pingaaruteqarsimapput, oqarpoq.

Tusagassiortunik katersortitsineq aallartillugu Naalakkersuisut siulittaasuata Jens-Frederik Nielsenip (D) isumaqatigiissut Kalaallit Nunaata ilanngunneqarneranik qulakkeerinnittoq nuannaarutigalugulu naammagisimaarlugu kalaallisut oqaatigaa.

– Isumannaannerpaamik alloriaqqinnissaput qulakkeerparput. Isumaqatigiissummi maanna atsiorneqartumi nalitut ilaavugut.

– Isumaqatigiissut illersornissamut isumaqatigiissummut 1951-imeersumut ilassutaavoq, isumaqatigiissumili nutaami Kalaallit Nunaata isummernerata ilanngunneqartarnissaa qulakkeerneqarpoq, Jens-Frederik Nielsen oqarpoq.

Kalaallit Nunaat pineqaraangat tusarnaarneqartassasoq ilanngullugu oqaatigaa.

– Inuiaqatigiittut akuersigaangatta aatsaat iliuuseqartoqartassasoq qulakkeerparput, taanna oqarpoq.

Isumaqatigiissutip Inatsisartuni piaartumik oqaluuserineqarnissaa sulissutigissallugu naggasiutitut ilisimatitsissutigaa.

– Kalaallit Nunaat kalaallit pigaat. Tamanna aallaqqaataaniilli oqariartuutigaarput. Maannalu akisussaaffimmik tigusilluta maani nikorfavugut. Maanna eqqissilluta anersaartorsinnaanngorpugut.

Jens-Frederik Nielsen aamma Mette Frederiksen New Yorkimi tusagassiortunik katersortitsipput.

Jens-Frederik Nielsen kalaallisut saqqummeeriarluni, qallunaatut nangippoq:

- Isumaqatigiissut USA-p præsidentialu atsiugarput iluarisimaarpara.

- Kalaallit Nunaata nunat tamalaat illersornissamut suleqatigiinnerannut qanoq pingaaruteqartiginera takoqqiinnarparput uppernarsaqqillugulu.

- Isumaqatigiissummi qulakkeerneqarpoq Kalaallit Nunaat ataqqineqassasoq, aalajangiisinnaanerpullu aamma ataqqineqassasoq. Nunatta killigi qaangerneqarsinnaanngillat. Nunatsinni inooriaaserput ataqqineqassaaq.

- Isumaqatigiissut Kalaallit Nunaannut pitsaalluinnarpoq.

– Isiginnaarlugu aallartiinnarlugu assorujuk killitsippunga. Piffissami taama sivisutigisumi toqqissismanngereerluta kiisami eqqanaarneqarpoq akunnitsinni aporaassutaasut eqqissisimanerusumik inissipput. Oqaluttuarisaaneruvoq pingaarutilik, inuiaqatigiittullu taanna tulluusimaarutissaraarput.

Atassutip siulittaasua Aqqalu C. Jerimiassen Sermitsiamut oqarpoq.

Taassuma USA-p, Kalaallit Nunaata Danmarkillu isumaqatigiinnerat nuannaarutigaa, toqqissiallaatigalugulu tiguarneqarnissamut aarlerinartuerunnera.

Aqqalu C. Jerimiassenip ilanngullugu maluginiarpaa nunat killii Kalaallit Nunaatalu aalajangiisinnaanera ataqqineqartut, kiisalu Natomut ilaasortaaginnarnissaq, aamma nunatut naalagaaffinngornerup kingorna, aalajangiunneqarsimasut.

– Taamaalilluni USA-p præsidentiata ernumasaarutitut atorsimasaa maannakkut atorsinnaajunnaarpoq, nammineq ersisaarutigisimasani allatut ilusinerlugu, kisianni uatsinnut naammaginartunngorlugu iluseqalerpoq, taanna pingaarnerpaajuvoq tamani, oqarpoq.

Isumaqatigiissut akuerineqartigani Inatsisartuni aamma Folketingimi aalajangiiffigineqaqqaassaaq.

USA-p Kalaallit Nunaata Danmarkillu akornanni atsioqatigiittoqareersorlu, nunanut allanut tunngasunut Naalakkersuisoq, Múte B. Egede, Facebook allappoq.

– Eqqissilluta siunissarput ilusilersorsinnaanngorparput, allappoq.

Taassuma nassuerutigaa piffissaq kingulleq sivisooq ilungersunarsimasoq, Kalaallit Nunaannilu innuttaasut siunissartik pillugu toqqissisimasimanngitsut, alloriartoqarsinnaalersorlu.

– Ataatsimooratta aamma tunngavigut qimannginnatsigit.

Múte B. Egede naggasiilluni allappoq siunissaq toqqissisimanerusoq kalaallit pigigaat.

– Siunissarlu maanna ilusilersorsinnaanngorparput. Eqqissilluta. Toqqissilluta. Meeqqatta kingulissattalu siunissaat neriulluarfigisinnaanngorparput. Uagummiuna siunissarput aamma siunissarput, allappoq.

Múte B. Egede Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen peqatigalugu maanna New Yorkimiippoq.

- Kalaallit Nunaanni inuiaat asavakka, Trump kalaallit ernumasimaqisut toqqissisimasinnaalernersut aperineqarami oqarpoq.

Kalaallit Nunaat pigilissanerlugu apeqqutit akiumanngilai.

Assilitereernerup kingorna nunat pingasut aquttui anipput.

Mette Frederiksen, Jens-Frederik Nielsen aamma Donald Trump Kalaallit Nunaannut isumaqatigiissut atsiorpaat.

Kalaallit Nunaata killii sorsunnersuup aappaani pingaaruteqarluinnarsimapput. Amerikamiullu isumannaatsuuneranut illersornissaanullu aamma pingaaruteqarluinnarsimapput.

- Tamanna angusaavoq Kalaallit Nunaanni tulluusimaarutigisarput, Jens-Frederik Nielsen oqarpoq.

Taanna oqarpoq Kalaallit Nunaat pillugu isumaqatigiinnerinnaanngitsoq, aammali Kalaallit Nunaat peqatigalugu isumaqatigiittoqartoq.

Taanna oqarpoq Kalaallit Nunaat oqaloqatigiinnernut inerneqartussanut peqataanissaq nunatta kimigiiserluni peqataaffigiumasimagai.

- Isumaqatigiissutip takutippaa akisussaaqataanerput paasilluaripput, oqarpoq.

Jens-Frederik Nielsen oqarpoq Kalaallit Nunaat USA-lu ikinngutigiilluartut.

- Ilissi isumannaatsuunersi uagut aamma isumannaatsuunitsinnut atavoq, oqarpoq.

Sorsunnersuup aappaata naammassineranili nunarsuaq pituttorsimanngitsoq USA-p illersortuarsimavaa, Mette Frederiksen oqarpoq.

Danmarkip USA-mut pitsaasumik attaveqarnera oqaluuseraa.

- Isumaqatigiissut pitsaaneq aamma angineq ullumi atsiussavarput, taannalu naasuitsumik atuutissaaq, Mette Frederiksen, isumaqatigiissut 1951-imeersoq eqqaajutigalugu oqarpoq.

Ilanngullugu erseqqissarpaa Danmarkip kunngeqarfittut killii ataqqineqartut, aammali Kalaallit Nunaata nammineq aalajangernissa ataqqineqarlunilu.

- Ingerlanerput nuannerluinnarsimavoq, inuit nuannerluinnarput, Donald Trump oqalugiarnermini oqarpoq.

Taassuma oqaluttuaraa USA-p Kalaallit Nunaannut Danmarkimullu qanimut attaveqatigiittuarsimanerat, præsidenterpassuillu siulii aamma assigusumik isumaqatigiissuteqarniartarsimagaluarneri.

Jens-Frederik Nielsen, Mette Frederiksen aamma Donald Trump USA-p Kalaallit Nunaata Danmarkillu isumaqatigiissutaat atsiussallugu ingeqatigiipput.

– Soorlu tallimanngormat nalunaarutigineqareersoq nuna periusissiornerni inissisimaffigilluinnartoq, Kalaallit Nunaat, pillugu isumaqatigiissusiortoqarpoq, Donald Trump Danmark aamma Kalaallit Nunaat pillugu taagamigit oqarpoq.

Trump naapertorlugu USA Kalaallit Nunaata isumannaallisaaneranut naasuitsumik aqutsisunngorpoq.

– Pisariaqartut aallaavigalugit amerikallu nunataata isumannaatsuunissaa pillugu iliuusissat pisariaqartut naammassinissaanut tamakkiisumik periarfissaqartinneqarpugut, Trump oqarpoq.

Ilanngullugu oqaatigaa Kalaallit Nunaanni amerikamiut sakkutuut amerlanerulissasut.

Præsident malillugu isumaqatigiissut Europamut aamma illersuisuussaaq.

Kalaallit qallunaallu tusagassiortui atorfilittaalu Donald Trumpip oqalugiarnerani malinnaaqqissaarput.

Trump oqalugiareerpat isumaqatigiissummik atsioqatigiittoqassaaq.

Qaammatit arlallit ilungersorluni sulineq naammassineqangajalerpoq, piffissarli kingulleq suli najummatsisimasoqarpoq.