Mette Frederiksen: Isumaqatigiissut pitsaanerusoq anginerusorlu ullumi atsiorparput

- Kalaallit Nunaanni inuiaat asavakka, Trump kalaallit ernumasimaqisut toqqissisimasinnaalernersut aperineqarami oqarpoq.

Kalaallit Nunaat pigilissanerlugu apeqqutit akiumanngilai.

Assilitereernerup kingorna nunat pingasut aquttui anipput.

Mette Frederiksen, Jens-Frederik Nielsen aamma Donald Trump Kalaallit Nunaannut isumaqatigiissut atsiorpaat.

Kalaallit Nunaata killii sorsunnersuup aappaani pingaaruteqarluinnarsimapput. Amerikamiullu isumannaatsuuneranut illersornissaanullu aamma pingaaruteqarluinnarsimapput.

- Tamanna angusaavoq Kalaallit Nunaanni tulluusimaarutigisarput, Jens-Frederik Nielsen oqarpoq.

Taanna oqarpoq Kalaallit Nunaat pillugu isumaqatigiinnerinnaanngitsoq, aammali Kalaallit Nunaat peqatigalugu isumaqatigiittoqartoq.

Taanna oqarpoq Kalaallit Nunaat oqaloqatigiinnernut inerneqartussanut peqataanissaq nunatta kimigiiserluni peqataaffigiumasimagai.

- Isumaqatigiissutip takutippaa akisussaaqataanerput paasilluaripput, oqarpoq.

Jens-Frederik Nielsen oqarpoq Kalaallit Nunaat USA-lu ikinngutigiilluartut.

- Ilissi isumannaatsuunersi uagut aamma isumannaatsuunitsinnut atavoq, oqarpoq.

- Ingerlanerput nuannerluinnarsimavoq, inuit nuannerluinnarput, Donald Trump oqalugiarnermini oqarpoq.

Taassuma oqaluttuaraa USA-p Kalaallit Nunaannut Danmarkimullu qanimut attaveqatigiittuarsimanerat, præsidenterpassuillu siulii aamma assigusumik isumaqatigiissuteqarniartarsimagaluarneri.

Jens-Frederik Nielsen, Mette Frederiksen aamma Donald Trump USA-p Kalaallit Nunaata Danmarkillu isumaqatigiissutaat atsiussallugu ingeqatigiipput.

– Soorlu tallimanngormat nalunaarutigineqareersoq nuna periusissiornerni inissisimaffigilluinnartoq, Kalaallit Nunaat, pillugu isumaqatigiissusiortoqarpoq, Donald Trump Danmark aamma Kalaallit Nunaat pillugu taagamigit oqarpoq.

Trump naapertorlugu USA Kalaallit Nunaata isumannaallisaaneranut naasuitsumik aqutsisunngorpoq.

– Pisariaqartut aallaavigalugit amerikallu nunataata isumannaatsuunissaa pillugu iliuusissat pisariaqartut naammassinissaanut tamakkiisumik periarfissaqartinneqarpugut, Trump oqarpoq.

Ilanngullugu oqaatigaa Kalaallit Nunaanni amerikamiut sakkutuut amerlanerulissasut.

Præsident malillugu isumaqatigiissut Europamut aamma illersuisuussaaq.

Kalaallit qallunaallu tusagassiortui atorfilittaalu Donald Trumpip oqalugiarnerani malinnaaqqissaarput.

Trump oqalugiareerpat isumaqatigiissummik atsioqatigiittoqassaaq.

Qaammatit arlallit ilungersorluni sulineq naammassineqangajalerpoq, piffissarli kingulleq suli najummatsisimasoqarpoq.

USA-p præsidentia FN-imi maanna oqalugiarpoq.

Præsidentinngoramili USA-p inissisimanera angusaalu pillugit nersualaarutinik ulikkaarpoq:

- Amerika uteqqippoq, nuna aatsaat taama nukittutigaaq, Donald Trump oqarpoq.

Trump ilanngullugu oqarpoq amerikamiut sulisut aatsaat taama amerlatigisut, piitsullu aatsaat taama ikitsigisut.

USA-p præsidentia Donald Trump New Yorkimi FN-ip illorsuanut nunatta nalunaaqutaa malillugu nal. 12.45 tikiuppoq.

Donald Trumpip nuliani Melania Trump peqatigalugu iserami tusagassiorfinnut oqarpoq peqataanini nuannaarutigalugu. CNN-illi tusagassiortua takugamiuk oqarpoq:

– Sooq maaniippit? Isumaliorlunga malinnaaviginissara soqutiginngikkit. CNN maaniittussaanngikkaluarpoq. Kisianni oqarusuppunga uanga ullumi maaniinnera ataqqinaatitut tiguara. Qujanaq, præsidenti tikiunnermini oqarpoq.

Pilersaarutit malillugit nal. 12.55 FN-imi oqalugialissaaq.

Kinguaattoortoqalaarnissaali ilimagineqartariaqarpoq, tassami Brasiliap præsidentiata oqalugiarnissaa suli aallartinngilaq.

Naatsorsuutigineqarpoq Donald Trumpip oqalugiarnerata kinguninngua, tassa nunatta nalunaaqutaa malillugu nal. 13.30 atsioqatigiinnissaq aallartissasoq.

FN-mi tusagassiortut kattuffiata katersortarfiani akunnerup aappaa avillugu missaa qaangiuppat Kalaallit Nunaata, Danmarkip USA-llu isumaqatigiissutaat atsiorneqassaaq.

Atsiugassat katillugit qulingiluaapput, tassa kalaallisut, qallunaatut tuluttullu allassimasut, tamarmik atsiorsimasut, nunat tamarmik pigilissammatigit.

Atsioqatigiinnerup kingorna isumaqatigiissut siullermik nunatsinni Inatsisartuni akuerineqaqqaassaaq, kingornalu Danmarkimi Folketingimit aamma akuerineqaqqaassalluni.

Naalakkersuisut Siulittaasut Jens-Frederik Nielsen aamma Nunanut allanut tunngasunut Naalakkersuisoq Múte B. Egede, ministeriuneq Mette Frederiksen aamma nunanut allanut ministeri Lars Løkke Rasmussen peqatigalugit maanna FN-ip allaffissuata tungaanukarput.

– Ullut ilungersunarnerpaaffiinni aamma ullumi ataatsimoorpugut. Ullormut pisussanut siunissamullu piareeqqavugut, FN-ip illorsuanut isinnginnerminni Múte B. Egede Facebookikkut nalunaarpoq.

Tassani akunnerup ataatsip missaa qaangiuppat FN-ip ataatsimeersuarnera ammarneqassaaq, USA-p præsidentia Donald Trump oqalugiartut ilaanniissalluni.

Kingusinnerusukkut, tassa Det Hvide Hus naapertorlugu, nunattalu nalunaaqutaa malillugu nal. 13.40 USA-p, Kalaallit Nunatta Danmarkillu isumaqatigiissutertik atsiussavaat. Donald Trump, Jens-Frederik Nielsen aamma Mette Frederiksen tassani atsioqatigiissapput.

Atsioqatigiinneq Sermitsiamit malinnaavigissavarput.

Sara Olsvig siornatigut ICC Internationalimi siulittaasuusimallunilu USA-mut atassuteqarneq ukkataralugu Kalaallit Nunaata nunanut allanut politikkia pillugu ph.d.-nngorniarsimavoq.

Olsvigip USA-mik isumaqatigiissummi nutaami suna immikkut nakkutigissanerlugu Facebookimi takisuumik allalluni nassuiaateqarpoq.

Ilaatigut NATO-p siunissami inissisimaffissaa USA-llu tamakku pillugit itigartitsisinnaatitaanera pineqarput:

– Isumaqatigiissummi NATO aqqutigalugu illersornissaq pillugu isumaqatigiissummi siuarsarneqarnersoq imaluunniit nunat suleqatigisat atugassarititaat naapertorlugit ingerlaannassanersoq nakkutigeqqissaassavara, Sara Olsvig allappoq nangillunilu:

– Sakkutuut nunatsinniinnerat annertusigaluartoq tamanna USA-mut aningaasartuutaanerunavianngitsioq Amerikami præsidentip oqaatigisimammagu maluginiagassaavoq. Taamaammat illersornissaqarfiup nunatsinni sakkutooqarnerulernera danskinit/europamiut pissanersoq imaluunniit Amerikamiissanersoq kiisalu isumaqatigiissummi nunap iluani pisuussutit allatulluunniit inuussutissarsiorneq pillugu aningaasaliisoqassanersoq aamma nakkutigeqqissaassavara.

Sara Olsvigittaaq isumaqatigiissummi nutaami USA - kina Kalaallit Nunaanni sakkutooqarsinnnnaanersoq kinaluunniit aningaasaliissuteqarsinnaanersoq - pillugit itigartitsisinnaatitaassanersoq pissanngatigaa.

Immikkuualuttut tamarmik misissoqqissaarneqassasut taassuma naqissuserpaa:

– Maannamuugallartut naalakkersuisut pingasut tamarmik iluaqutigisinnaalluarlugu nalunaarsimapput. Immikkoortualuilli tamarmik misissoqqissaarneqassapput, isumaqatigiissumilu allassimasut aatsaat takugutsigit inuiaat kalaallit sinnerlugit - qanoq annertutigisumik - naaperiaasoqarsimanersoq paasissavarput.

Kalaallit Nunaannut tunngasut aktiat ataasinngornermi qaffarujussuarput. Donald Trumpip USA Danmarki Kalaallillu Nunaat ilaatigut amerikamiut sakkutuuinik nunatsinnut aallartitsinissaq pillugu isumaqatigiissuteqarfiginera tallimanngormat saqqummiutereeraalu, aktiat nalittoriartorput.

Amerikami børsip ammarneqarneranut atatillugu Greenland Energyp aktiaa 127 procentimik qaffariartoq, Greenland Minesip aktiaa 136 procentimik qaffariarluni, Ritzau allappoq.

Suliffeqarfiup Critical Metals Corp-ip, Kalaallit Nunaanni aatsitassanik qaqutigoortunik piiaasartuusup, aktiaa aamma 33 procentimik qaffappoq.

Grønlandsbanken Københavnimi børsimi aamma ingerlalluarpoq, tassanilu aktiat 7,24 procentimik qaffassimallutik.

Nunanut allanut tunngasunut, inuussutissarsiornermut aatsitassanullu Naalakkersuisup, Múte B. Egedep, Polenip nunanut allanut ministeria Radoslaw Sikorski New Yorkimi ullumi naapissavaa.

Illuatungeriit naapinnerat siulliussaaq.

Nunat akunnerminni qanimut suleqatigiilluarsinnaanerat Naalakkersuisup nalilerpaa:

– Nunarput Polenimi aningaasarsiornerup tungaatigut annertuumik soqutigisaqareerpoq, tassami Royal Greenland Polenimi suliffeqarfiuteqareermat.

– Aammali Polen europamiut iluanni suleqatigiinnermi annertuumik sunniuteqartarpoq. Taamaattumik suliniutini assigiinngitsuni qanimut suleqatigiinnissamut misissuinissaq inissaminiippoq, Múte B. Egede oqarpoq.

Nunatta tatineqarnerata nalaani Polen januaarimi tapersersuinerminik siulliit ilaattut nalunaaruteqarpoq.

Múte B. Egedep nunat issittormiut arfineq-marluk, ataatsimiinnermi A7-mi taaneqartartumi, ualimut aamma ataatsimeeqatigissavai.

USA-p præsidentiata Donald Trumpip nunarsuup ilaanik, Kalaallit Nunaat ersarilluinnartoq ilanngullugu ammut isigaluni assini sapaatiummat saqqummersippaa.

Assiliartaq ima allassimavoq: “His Hemisphere” (Taassuma nunarsuup affaa).

Trumpip assi taanna Danmarkimik Kalaallit Nunaannillu isumaqatigiissummik atsiornissani sioqqullugu sapaatip-akunnerani matumani saqqummiuppaa.

Donald Trump naapertorlugu Kalaallit Nunaanni USA-mut nunat akerliusut, Kalaallit Nunaanni USA allakkatigut akuersitinnangu, sakkutooqarfimmik pilersitsisinnaannginnerat, sakkutuulersuisinnaannginnerat, paasissutissanilluunniit isertuunneqartussanik misissuisinnaannginnerat isumaqatigiissummi nutaami sapaatip-akunnerani matumani ilaatigut atsiorneqartussami imaqarpoq.

Jens-Frederik Nielsen Múte B. Egedelu New Yorkimut tikipput. Tikinnerminni nunatta USA-mi sinniisuanit, Jacob Isbosethsenimit tikilluaqquneqarput.

Naalakkersuisut New Yorkimiinnerminni FN-ip ataatsimeersuarnerannut peqataassapput. Tassanilu naatsorsuutigineqarpoq nunarput, Danmark aamma USA, Issittumi isumannaatsuunissaanut tunngasumik isumaqatigiissummik atsioqatigiissasut.

Siumup Inatsisartunut ilaasortaatitaata Erik Jensenip maanna USA-p, Kalaallit Nunaata Danmarkillu illersornissaq pillugu isumaqatigiissusiornissamut siunnersuutaat isertugaq qisuariarfigaa.

Erik Jensen Facebookimi allappoq, paasissutissat isertuunneqarallartut pillugit ilisimatinneqareernermi kingorna toqqissisimallunilu ernumanani. Nunanut allanut tunngasunut Naalakkersuisoq Múte B. Egede (IA) suliap ingerlanneqarneranut nersualaarpaa.

Erseqqissarpaa isumaqatigiissut suli isertuussaagallartoq, taamaattumillu tamanut saqqummiunneqannginnerani itisilerlugu oqaaseqarfigiumanagu.

Jensenip aamma Naalakkersuisut eqqissillutik sulinissaannut kaammattuuteqarpoq, oqallinnerullu tusatsiakkat paasissutissallu uppernarsarneqanngitsut tunngaviginagit piviusunik tunngaveqarnissaa kaammattuutigalugu.

– Kalaallit Nunaata siunissaa kalaallit nammineq aaliangissavaat aamma namminiussuseqarnerput nunallu killiinik ataqqinninnissaq tamatta kissaatiginikuuvarput.

– Nunat tamalaat akornanni suleqatigiinneq sillimaniarnerlu pisariaqartippagut – kisianni Kalaallit Nunaat pillugu aaliangiinerit Kalaallit Nunaat peqataatinnagu ingerlanneqassanngillat - Nunarput siunissarpullu matumani pineqarput, Erik Jensen allappoq.

Isumaqatigiissutip imarisaata inuiaqatigiinnut Inatsisartunullu saqqummiunneqarnissaa pillugu Siumup Naalakkersuisut kajumissaarsimagai aamma allappoq, ilisimatitsillunilu tamanna sulissutigineqartoq.

Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen (D) New Yorkiliarpoq.

Facebook atorlugu taama ilisimatitsivoq. New Yorkimi FN-ip ataatsimeersuarnerani Jens-Frederik Nielsenip USA-mik Danmarkimillu isumaqatigiissut atsiussagaa naatsorsuutigineqarpoq.

Jens-Frederik Nielsen allappoq Atlantikoq ikaarlugu angalanermini Kalaallit Nunaanni innuttaasut eqqarsaatiminiitillugit:

– Nunaqqaterpassuatsinnut piffissaq sakkortusimaqaaq, nalunngilara Nunatta qanoq pineqarnissaa pillugu ernumasoqarlunilu annilaangasoqartarsimasoq. Taamaatut inissisimasoqarnerani sulininni ilungersungaarlunga suliarivara.

Naalakkersuisut siulittaasuat oqarpoq neriuutigalugu Kalaallit Nunaannut tunngatillugu maanna eqqissisimanerulertoqarsinnaassasoq.

– Kalaallit Nunaat paarilluassavarput, pingaaruteqarnerpaat ataatsimoorfigalugit kiisalu ataqqineqarnissarput piumasariuartariaqarlugu. Akisussaaffik tamanna nassarlugu New Yorkiliarpunga.

Nunanut allanut tunngasunut naalakkersuisup Múte B. Egedep (IA) Jens-Frederik Nielsen New Yorkimut angalaqatigaa:

– Nunarput aamma siunissarput uummatinniitsillugu maanna USA-mut aallarpunga. Aallaqqaataaniit tunngavipput qimanngilarput. Siunissarput uagut nammineq aalajangersinnaajuaannassavarput, Múte B. Egede angalaneq pillugu Facebookimi allappoq.

Danskit ministeriunerat Mette Frederiksen aamma danskit nunanut allanut ministeriat Lars Løkke Rasmussen aamma New Yorkiliarlutik aallarput. Ritzau aamma TV2 taama allapput.

Frankrigip præsidentiata Emmanuel Macronip Kalaallit Nunaata, Danmarkip USA-llu isumaqatigiissutaat nuannaarutigaa.

Nutaarsiassaqartitsivik AFP taama allappoq.

- Maluginiarpara Danmarkip oqartussaassusia ataqqineqarpoq, nunat tamalaat inatsisaat ataqqineqarput, taakkorpiaallu tassa angorusussimavagut. Taamaattumik angusaq ajunngitsuuvoq, Macron Saint-Pierre aamma Miquelonimiinnermini oqarpoq.