Jens-Frederiup inuit takulernissai qilanaaraa

Jens-Frederik Nielsenip aamma Múte B. Egedep timmisartoq ilaaffigisaat Nuummut tikippoq.

Nunanut allanut tunngasunut naalakkersuisuusimasoq, Vivian Motzfeldt (D), mittarfimmi najuuttunut ilaavoq. Taanna Lars Løkke Rasmussen januarimi Washingtonimi, suleqatigiissitaliamik pilersitsiffiusumi ataatsimiippoq. Maannalu nunat pingasut angusaqarput:

- Nuannaarpunga tulluusimaarlungalu. Maani nikorfaqataarusuppunga. Suliat pingaarutillit januaarimi aallartittut naammassiartorlugit angalapput, maannalu tikittussanngorlutik. Nuannaarpunga, aamma attortisimavunga, Vivian Motzfeldt oqarpoq.

- Attortinnaraakka aqqusaarsimasagut, attortinnaraakka qanoq nukittutiginerput, attortinnaraakka amerlanngikkaluarluta qanoq nukittutiginitsinnik takutitsisimanerput. Attortissutigaara inuiaqatigiinni nukik takutinneqartoq, aamma januaarimi, aamma massakkut. Alloriarneq angisoorujussuaq, nunatut nalitut pineqarusulluni, takutinneqarmat, oqarpoq.

Isumaqatigiissut inissimmat nuannaarpoq, toqqissiallallunilu.

- Naammassineqarnera eqqissiallannartorujussuuvoq. Inuiaqatigiit tamatta aamma misigaarput. Taanna killiffigigaluarlugu nalunngilara suliassat suli annertoorujussuusut. Neriuppungalu tatigeqatigiinneq aamma pilerseqqissagipput, oqarpoq.

Frederik Elsner mittarfiup tungaanut arpassimavoq, ikinngutini Naalakkersuisut siulittaasuat, Jens-Frederik Nielsen niuffiorumallugu.

- Upperiuminaappoq angusaa. Annertoorujussuarmik angusaqarpunga, ikinngutaasutullu tulluusimaarpunga, Frederik Elsner oqarpoq.

Jens-Frederik Nielsen ukiuni 15-ini ikinngutigisimavaa. Inuusuttuullutilli sulorartartuusimapput.

- Inuusukkaluarluni inuttut ineriartupiloornera takusinnaavara. Inuusuttuugaluarluni angusaa annertoorujussuuvoq. Periarfissaqassaguma eqitaarusuppara oqarfigalugulu "anguat", oqarpoq

Mia Nielsen utoqqalinersiuteqarpoq. Naalakkersuisullu timmisartuata tikinnissaa utaqqivaa.

- Nuannaarpunga nunatut nalitut peqatigineqarluta isumaqatiginninniaqatigineqarsinnaangatta, isumaqatigiissummillu angusaqarluta. Naligineqarpugut, Mia Nielsen oqarpoq.

Isumaqatigiissut atsiorneqartoq ernumanartoqartilaaraluarpaa.

- Amerikamiut sakkutuui tikeralerpata amerikamiunit ipisitaanissarput ernumanalaarsinnaagaluarpoq. Aamma sakkutooqarfiit avatangiisinut inooriaatsitsinnullu ataqqinninnissaannik isumaqatigiissut imaqaraluartoq, suleriutsimi malinneqarnissaanut qularnaarusuppunga, oqarpoq.

Ullorli allatuulli persuarsiutigiumavaa:

- Kaffellertunukassaanga. Ippassarli persuarsiulerpunga, ullumikkut aamma nangissavara, naggasiivoq.

Katuami inuit katillugit 500-t isersimasinnaapput. Taamaammat Naalakkersuisut Katuami kaffellernissaannut inunnut taama amerlatigisunut piareersaasoqarpoq. Soorunamilu kaffe liitererpassuit piareerneqassapput.

- Kaffeqarluni, teqarluni aamma kaageqassaaq. Naatsorsuutigaara naammattunik inniminniisimalluta, Katuami pisortaq Ivaaq Kriegel Sermitsiamut oqarpoq.

Katuaq ullumikkut kaffellersinnaanersoq ippassaq aatsaat aperineqarpoq:

- Soorunami akuersivugut. Nunatsinni oqaluttuarisaanermut ilannguttoq persuarsiutigalugu peqataaffigerusupparput, oqarpoq nangillunilu:

- Pissangavunga. Aamma nuannaarpunga maani kaffellissagatta.

Ruslandip Danmarkimi aallartitaata Vladimir Barbinip Kalaallit Nunaata, Danmarkip USA-llu isumannaallisaanermut illersornissamullu isumaqatigiissutaat nutaaq isornartorsiorpaa ’puussaarisutut’ taallugu.

- Isumaqatigiissuteqalernerup kinguneranik Issittumi sakkutooqarnerulissaaq, ilaatigut NATO-p avannarpasinnerusumi sakkutooqarneranik tapersersuinikkut siuarsaanikkullu, Ritzauimut allakkatigut oqaaseqaammini allappoq.

Aallartitaqarfik naapertorlugu isumaqatigiissut nunat issittumiittut akornanni isumaqatigiinngissuteqalersitsisinnaavoq.

- Isumaqatigiissutip ersersippaa Issittumi patajaatsuuneq isumannaassuserlu pillugit illuatungeriit sakkortuumik iliuuseqarusuttut, kiisalu nunat tamalaat suleqatigiinnerisa ineriartortinnissaat pillugit apeqqummi sakkortuumik iliuuseqarusuttut, oqarpoq.

Isumaqatigiissummi ilaatigut USA Narsarsuarmi Mestersvigimilu illersornissamut sakkutooqarfimmik pilersitsinissaanut Pituffimmilu sakkutooqarfimmik alliliinissaanut akuerineqarpoq.

USA-p aamma rakettinut illersuutaa “Golden Dome” missilianut timmisartunullu aqunneqartunut illersornissaminut atortussaq pilersissagaa isumaqatigiissutigineqarpoq.

Folketingimut ilaasortap Naaja H. Nathanielsenip (IA) Facebookimi quppernermini USA-mik Danmarkimillu isumannaallisaanermut marlunngornermi isumaqatigiissut, nutaaq nuannaarutigaa.

Isumaqatigiissut Kalaallit Nunaannut kunngeqarfiullu sinneranut iluaqutaasoq taanna naliliivoq:

– Inuiattut pisinnaatitaaffivut isumaqatigiissummi nalornisigineqarsinnaanngitsumik akuerineqarput. Tamanna pingaaruteqarpoq. USA-p nunat tamalaat akornanni inatsisinik taama ersaritsigisumik tapersersuinera nunarsuarmi sivisuumik takuneqarsimanngilaq, Naaja H. Nathanielsen allappoq.

Amerikamiut sakkutooqarfiinik nutaanik marlunnik ammaanissaq pillugu oqaloqatigiinneq, avatangiisit kulturilu eqqarsaatigalugit aamma kalaallit pilersuisuinik atuinerulerneq tunngavigalugit aalajangiisoqartariaqarpoq aamma eqqaavaa.

– Tunumi Kujataanilu najukkani innuttaasut piaartumik oqaloqatigineqarnissaat pingaaruteqassaaq, eqqarsaatersuutaat isumaliutersuutaallu ersarissumik saqqummiunneqarsinnaaqqullugit, folketingimut ilaasortaq allappoq.

Nunat aningaasaliisullu sorliit Kalaallit Nunaannut isersinnaanerannik killilersuineq pillugu Naaja H. Nathanielsen ima allappoq:

– Aningaasaliissuteqartarnermut tunngatillugu Kalaallit Nunaata suliassaqarfinni immikkut mianernartuni aningaasaliisartut taamaallaat nunanit NATO-mut ilaasortaasunit, NATO-p suleqatigisaanit EU-meersullu aningaasaliisinnaanissaat qulakkiissallugu pisussaaffigilerpaa. Tamanna Naalakkersuisut inuussutissarsiornermut periusissiaannut ilaareerpoq.

Aammali erseqqissarpaa atsioqatigiinneq kisiat aallaavigalugu tatiginninnermik pilersitseqqinnavianngitsoq, piffissalli ingerlanerani ataqqinnittumik oqaloqatigiinnikkut innuttaasunillu peqataatitsinikkut ineriartorteqqittoqartariaqarpoq.

Nathanielsenip aamma oqaatigaa Kalaallit Nunaat nunani tamalaani inatsisitigut pisussaaffilerneqartussamik isumaqatigiissummik taama annertutigisumik atsioqataanera siullerpaajusoq:

– Kalaallit Nunaat pillugu isumaqatigiissutaaginnarnani. Nerrivimmi isumaqatiginninniarfiusumi issiaqataavugut, danskillu amerikamiullu iligisavut peqatigalugit isumaqatigiissut allaqataaffigalugu.

USA-mik tigussaasumik isumaqatigiissutaaginnanngilaq, nunanulli allanut politikkikkut oqartussaaffinnik amerlanerusunik pissarsinissamut aqqutissiuussivoq, Naaja H. Nathanielsen allappoq.

Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen (D) aamma nunanut allanut tunngasunut naalakkersuisoq Múte B. Egede (IA) New Yorkimiit Nuummut pingasunngornermi ualikkut nal. 16.00 tikissapput.

Katuaq naapertorlugu kaffellerneq nal. 17.00 aallartissaaq.

Naalakkersuisut Nal. 17.30 tusagassiortunik katersortitsissapput.

Katuami pingasunngornikkut ualikkut tusagassiortunik katersortitsisoqaannassanngilaq.

Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen (D) kiisalu nunanut allanut naalakkersuisoq Múte B. Egede (IA) kaffillernermuttaaq aggersaapput.

Katuami unnukkut arfinerniit kaffillertoqassaaq, Nuummilu innuttaasut tamarmik tikilluaqqusaapput.

Jens-Frederik Nielsenip (D) sillimaniarnermut isumaqatigiissut Donald Trump Mette Frederiksenilu peqatigalugit New Yorkimi marlunngornermi atsioqatigiissutigaat, Naalakkersuisut siulittaasuat nunanut allanut tunngasunut naalakkersuisoq Múte B. Egede (IA) peqatigalugu Nuummut pingasunngornermi utissapput.

Naalakkersuisunut ilaasortat taakku marluk tikissimaleriarunik tusagassiortunik nalunaaqutaq 17.30 katersortitsiniarput.

Tussagassiortunik katersortitsinermi soorunami Kalaallit Nunaata, Danmarkip USA-llu illersornissaq pillugu isumannaallisaanerlu pillugit isumaqatigiissutaat nutaaq sammineqassaaq.

Nuup Bussii nalunaarput politikerit New Yorkimiit angerlarnerat malunnartinniarlugu pingasunngornermi bussit erfalasulerneqarumaartut.

Juno Berthelsenip (N), Inatsisartut Nunanut Allanut Sillimaniarnermullu ataatsimiititaliaanni siulittaasup tulliata, isumaqatigiissut nutaaq oqaaseqarfigaa.

Isumaqatigiissut tapersersornerlugu akerlerinerluguluunniit toqqaannartumik oqaatiginngilaa.

- Kiisami illersornerunissamut isumaqatigiissut atuarneqarsinnaanngorpoq. Naalakkersuisut atsioreerpaat, taamaammat innuttaasunut nassuiaatigineqarnissaa tullinnguuppoq. Imarisaalu paasinarsippat Inatsisartut isumaqatigiissutip politikikkut eqqartornissaa aammalu pisariaqarpat akuersissutiginissaa suliassarisussaavaat.

- Nunatta siunissaa Inuiaat kalaallit nammineq aalajangissavaat, qularineqassanngilarlu tamanna qulakkeernissaa sukataarfigeqataassagiga.

Periarfissatsialammilli arajutsisoqarsimasoq, isumaqarpoq:

- Naalagaaffinngornissatsinnut periarfissaraluaq atorluarneqarsimanngitsoq takusinnaavarput. USA-p Kalaallit Nunaannut isumaqatigiissusiornissani pingaartippaa. Nunap pissaanilissuup tapersersorumalluta isumaqatigiissusiorsinnaanini maanna takutippaa. Naalagaaffinngornissatsinnut periarfissatsialak tassuunatigut annaavarput.

Taamaakkaluartoq Naleqqamiit oqariartuutigineqartartut isumaqatigiissummi ilanngunneqarsimanerat nuannaarutigineqarpoq.

- Naleqqamiit aallaqqaataannit oqariartuutigisavut Naalakkersuisut sulissutigisimagaat takusinnaavarput. Tassa NATO-mi ilaasortanngorsinnaanerput aallaqqaataaniilluta naqissusernikuuarput, taava naalagaaffinngorluta nammineerluta USA-mut isumaqatigiissusiorsinnaagaluaratta.

Kalaallit Nunaanni illersornissaq eqqarsaatigalugu nammineq nakkutilliisoqarnissaq Naleqqamiit anguniarneqarpoq, isumaqatigiissummili ilaannginnera Juno Berthelsenip uggoraa.

- Killormuuanik danskit illersornissaqarfianut pituttornerulertussanngorluta sangusoqarsimasoq uggorivarput.

- Nunarput naligineqarluni isumaqatigiissummut taama annertutigisumut ilaanera tulluusimaarutigisorujussuullugulu nuannaarutigaarput.

IA sinnerlugu nunanut allanut tunngasunut sillimaniarnermullu oqaaseqartartoq Nivi Rosing oqarpoq.

Amerikamiut sakkutooqarfiliornissaannut kalaallit suliffeqarfiisa kiffartuussisussaanerat isumaqatigiissummi ilaavoq, iluaqutitaqarumaarneralu Nivi Rosingip qularutiginngilaa.

- Nunatsinni inuussutissarsiornikkut sunniuteqarnissaa takorloorneqarsinnaavoq. 1951-imi isumaqatigiissut eqqarsaatigalugu kalaallit kiffartuussisussaanerisa naqissuserneqarnikuunnginnera isornartorsiorneqartuartarpoq. Maannakkulli taanna ersarissumik naqissuserneqarpoq.

Kalaallit namminneq oqartussaassuseqarnerisa naqissuserneqarnera taassuma aamma nuannaarutigaa.

- §21-p (Namminersorneq pillugu inatsit, aaqq.) inuiaat kalaallit namminiilivinnissaminnut pisinnaatitaaffigigaat quppernermi siullermi allaqqavoq. Taamaammat Nunatta isumaqatigiissummik taama annertutigisumik angusaqarnera tulluusimaarutissaavoq.

- Taamaammut isumaqatigiissut ataatsimut isigalugu pitsaasuuvoq.

Siumut sinnerlugu Inatsisartunut ilaasortap, Erik Jensenip, isumaqatigiissut nuannaarutigaa. Allatut oqaatigalugu eqqissiallaqaaq.

– Isumaqarpunga eqqissineq qamanilu oqiliallannerujussuaq inuiaqatigiinni manna pisoq taanna nuannaarutissaasoq. Nalitut pineqarluta atsioqataanerput nuannaarutissaavoq. Pisinnaatitaaffigut atorlugit siunissami nammineq aalajangiisinnaanerput ataqqineqarluni nunarsuarmi pissaaneqarnerpaarpaap nunap siuttuata atsiorpaa, akuerivaa, angusaq imaannaanngilaq. Inuiaqatigiit kalaallit tamaavitta pilluarta, Erik Jensen Sermitsiamut oqarpoq.

Taassuma Kalaallit Nunaata aalajangiisinnaassuseqarnerata isumaqatigiissummi naammattummik qulakkeerneqarsoraa.

– Taamatut isumaqarpunga. Nunatta qanoq ilusilimmik ingerlariaqqissinnaanissaa matumuuna qulakkeerneqarpoq. Tamassuma ataqqineqarnera angusaavoq angisooq. Naqitanngorlugit tamakkua uppernarsarneqarnerat alloriaqqinnissamut naqissusiinertut isigineqartariaqarput, taanna oqarpoq.

Isumaqatigiissut pitsaasutut nalilerpat. Imaata ilaata arlaannik isorisaqarpit?

– Isumaqatigiissut tunngaviusumik inuiannut kalaallinut, amerikamut danskillu naalagaaffianut pitsaasuuvoq. Taamaattumik nalitut isigineqarnerput taanna tunngaviusumik iluarisimaarnarpoq, Erik Jensen oqarpoq.

Tusagassiortut ilaasa apeqqutigaat isumaqatigiissummi qulakkeerneqarsimanersoq amerikamiut sakkutuuisa avatangiisinut mingutsitsinnginnissaat, saliinissaallu.

Jens-Frederik Nielsen oqarpoq saliisoqarnissaa pisariaqartoq, tamatumunngalu oqaloqatigiinneq ingerlaqqissasoq.

- Isumaqatigiissummili matumani kalaallit avatangiisaat inooriaasiallu 100 procentimik paarineqassaaq.

- Ulloq ajunngilluinnarpoq, Mette Frederiksen oqarpoq.

Tanna oqarpoq isumaqatigiissut iligiit pingasuullutik peqataaffigisinnaasaat naammassineqarsimasoq.

- Nuannaaqaanga, Isumaqatigiissut pitsaalluinnarpoq.

Naalakkersuisut siulittaasuata tusagassiortunik katersortitsinermi oqaatigaa isumaqatigiissut toqqissisimanaralugu.

- Isumaqatigiissummi malitassat piumasaqaatillu ilanngukkumasagut ilaatinneqarmata toqqissisimavunga. Pingaartumik toqqissisimavunga nunap killii ataqqineqarmata.

Sermitsiamit tusagassiortoq maanna New Yorkimiittoq tusagassiortunik katersortitsinermi Jens-Frederik Nielsen aperaa, paasiniarlugu sooq nunarput nammineq aalajangiisinnaassuseqassappat USA Kalaallit Nunaanni aningaasaliisussanut aalajangeeqataasassanersoq?

Jens-Frederik Nielsen oqarpoq Kalaallit Nunaata suleqatissaminik kissaateqarnera sulinermi ersarissimasoq.

- Naleqartitatsinnik assigusunik naleqartitallit suleqatigerusuppagut.

Ilanngullugu eqqaavaa nunanit allaniit aningaasaliiniartut immikkut misissorneqartarnerannut Danmark suliniuteqartoq, tamannalu aamma Kalaallit Nunaanni qanoq naammassineqassanersoq oqaatigalugu.

- Qularineqassanngilarli misissuisarnernut tunngatillugu, Kalaallit Nunaata soqutigisai 110 procentimik ilaatinneqarput.

Kalaallit Nunaat USA-mut ikinngutitut aalajaaginnarniartoq Jens-Frederik Nielsen tusagassiortunik katersortitsinermi oqarpoq.

– Kalaallit Nunatsinnili tatiginninneq uterteqqissavarput.

Isumaqatigiissummi kalaallit inooriaasiata isumaqatigiissummi 1951-imeersumi allassimasimanngitsup ataqqineqarnera tulluusimaarutigingaarlugu aamma oqaatigaa.