Múte B. Egede: Kalaallit Nunaat kalaallit pigiuassavaat

Jens-Frederik Nielsen aamma Múte B. Egede Katuami inunnik ilassinnipput eqitaarisarlutillu.

Kaffellernermi pulaartoqangaatsiarpoq.

Kaffellernerup nalaani aamma paggatsitsisoqarpoq.

- Ernutara tuttumik pernarsimammat paggatsitsivunga. Kisianni aamma uku angusaat pillugu nuannaaqaanga. Ippassaq kisima angerlarsimavunga, atsiornerannut malinnaallunga. Qujavunga angusaannut, Louise Petersen, paggatsitsisoq oqarpoq.

Tusagassiortunik katersortitsineq naammassivoq.

Jens-Frederik Nielsen aamma Múte B. Egede peqataasoralugit maanna kaffellertoqarpoq.

Jens-Frederik Nielsen oqarpoq Donald Trumpip Kalaallit Nunaannut tikeraarsarnissaanut maanna pilersaaruteqartoqanngitsoq.

- USA-mulli isumaqatigiissuterput isumaqarpoq nuna iligigippurt. Maanna piffissaqarumavunga pulaartugut kaffeqatigissallugit, oqarpoq.

Naalakkersuisut Siulittaasuat aamma Nunanut allanut Naalakkersuisoq Katuami tusagassiortunut sassarput.

Tusagassiortut apeqquteqannginneranni isumaqatigiissutip imaata ilaanik eqikkaapput.

Isumaqatigiissut USA-p sakkutooqarfiliornissaanik qulakkeerinnittoq, Jens Frederik Nielsen oqarpoq.

- Narsarsuaq Mestersvig-lu taaneqarput. Nunalli pingasuulluta tamanna isumaqatigiissusioqqaassuarput, Inuit Narsarsuarmit nussortinneqassanngillat.

Múte B. Egede aamma oqaasertaliivoq.

- Amerikamiut nunatta imartaani aqqartartut atorlugit immap ikeratigut ingerlasinnaalerput. Siornatigut immap ikeratiguunngitsoq qaavatigulli ingerlasinnaanikuupput, tamanna isumaqatigiissummi aamma nutaartaavoq.

Sakkutooqarfiliortoqassappat kiffartuussinissamik isumaqatigiissutit kalaallit suliffeqarfianeersut USA-p atussallugit pisussaaffigilerpai.

Isumaqatigiissut illersoqatigiiffiup nukittunerulerneranik aamma kinguneqartoq nunanut allanut naalakkersuisoq oqarpoq.

- NATO-p toqqammavia nukittunerulerpoq. Taassuma piuinnarsinnaanera apeqqusernarsinikuugaluarpoq. Maannali NATO-mi nunat imminnut nukittorsaqatigiissapput.

- Torersumik naammassivugut. Toriitsumik ingerlasimaneq qaangiuppoq, Múte B. Egede oqarpoq.

Sermitsiamit tusagassiortoq aperivoq tatigeqatigiinnissaq qanoq sulissutigineqassanersoq. Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen akivoq:

- Inatsisitigut pituttuisut isumaqatigiissutit uani atuupput. Paasisinnaavara innuttaasunut toqqissisimananngitsoq nunap pissaanilissuup siuttua tamat attaveqatigiittarfiini siorasaarutaasinnaasunik allappat. Uanili atsiornigut, nunatsinni piginninnitsinnik ataqqinnittut, namminerlu aalajangiisinnaanitsinnik pingaartitsisut inatsisitigut pituttuipput, Jens-Frederik Nielsen oqarpoq.

- Isumaqatigiissut atsiorneqartoq oqimaanneruvoq, pingaarnerullunilu, tamat attaveqatigiittarfiini oqaatigineqartunit.

Isumaqatigiissut naapertorlugu amerikamiut sakkutooqarnikkut nunatta nunataani, silaannaani aamma imartaani angalasinnaapput. Aamma aqqartartut eqqarsaatigalugit:

- Oqaluttuarisaanitsinnit, kulturitsinnit, imartatsinni atuinermi, soorlu aalisarnermi piniarnermilu ileqqugut ataqqineqarpata, aatsaat piusinnaapput.

- Permanent kommiteemi, tassa oqaloqatigiiffiusussami, pilersitsivugut.

- Oqaloqatigiinnigut assigiinngitsut, sakkutooqarfinnik pilersitsisoqassappat, isumaqatigiissutigineqaqqaarlutik inissittalissapput, oqarpoq nangillunilu:

- Pinngitsooratik avatangiisigut ataqqissagaat. Avatangiisigut ataqqissagaat, kingorna qimagaannakkanik torersagassanik maani peqaqqissanngimmat. Ataqqineqartussatut piniarnikkut aalisarnikkullu ileqqoqarnerput aamma inissippagut. Siunnerfiinnaajunnaarpoq, inatsisitigulli pituttuivugut, malinnittussaatitaaneq qulakkeerneqarluni, Múte B. Egede oqarpoq.

Nunanut allanut Naalakkersuisup, Múte Bourup Egedep (IA), tikinnerminni oqalugiaatini naggaserlugu atorfilittat tallimat, ilaat Nuummi ilaallu USA-mi allaffillit immikkut qujaniarfigerusullugit niuffiortunut sassarteqquai.

Atorfilittat tallimat ilaatigut tassaapput, nunanut allanut naalakkersuisoqarfimmi pisortaq, Mininnguaq Kleist, Kalaallit Nunaata USA-mi aallartitaqarfiani pisortaq, Jacob Isbosethsen, nunanut allanut naalakkersuisoqarfimmi siunnersortaaneq, Allan Peter Olsen, taakkualu suleqataat marluk.

Atorlittat taakkua pisortaat, Mininnguaq Kleist, naatsumik ima oqarpoq:

- Suliagut imaannaasimanngillat. Ilungersorsimaqaagut. Danskit atorfilittai peqatigalugit. Nunarput pillugu sulisimavugut, ilungersorsimaqaagullu. Qujanaq, taanna oqarpoq.

Naalakkersuisut Siulittaasuat, Jens Frederik Nielsen (D), Nuummi mittarfimmi oqalugiarliuni aallartikkami attortisimaqisoq takuneqarsinnaavoq.

- Siullermik qujanaq. Qujanarujussuaq maaniikkassi, nuannaarpunga attortisimaarpunga, Naalakkersuisut Siulittaasuat tikilluaqqusiniarlutik niuffiortorpassuarnut oqarpoq.

Taassuma New Yorkimit pingaarnerpaatut angerlaatani, oqariartuut, niuffiortunut qujassuteqarnermi kingorna oqaatigaa:

- Eqqissisinnaanngorpugut. Nunarput tiguneqarnavianngilaq. Nunarput pisiarineqarnavianngilaq. Aqqutaa takisimaqaaq ulorianarsimaqaarlu

- Paasivaat kalaallit siorasaarisunut qununavianngitsut ataatsimoortullu. Ulloq siullermiilli kalaallit nunaat akerassarsiunngilaq. Nunatsinni nammineq pigisatsinni toqqissilluta inuusinnaanngorpugut, Jens Frederik Nielsen oqarpoq.

Taassuma inuttaasut USA-mut tatiginninnerat annikippat paasisinnaallugu aamma oqaatigaa.

Naalakkersuit Siulittaasuat Nunanut allanut Naalakkersuisuusimasumut, Vivian Motzfeldtimut immikkut qujassuteqarpoq.

- Inuiaqatigiit tamaavitta nammalluta illorsuaq qaqortumut iserputit. Tamanna tamanut aallarniisuuvoq. Piumasatta suuneri tusartikkiartorpatit, siulittaasoq qujaniarluni oqarpoq.

Vivian Motzfeldtimut qujassuteqareerami Nunanut allanut Naalakkersuisumut, Múte B. Egedemut (IA) sanimini nikorfasumut, attortisimalluni naatsumik ima oqarpoq:

- Pisussaafferujussuarmik tigusivutit. Naluaraluunniit qanoq oqaasertalissanerlugu, qujanarujussuaq, kammak, Jens Frederik Nielsen oqarpoq.

Naggataatigullu atorfilittat, Naalakkersuisut siulittaasuannit nersorneqaqaat.

- Sineqarnatik ingerlapput. Nunarsuarmi atorfilittanik pikkorinnerpaarpaanik peqarpugut, Jens Frederik Nielsen oqarpoq.

- Tamanut qujanaq. Inuiannguit 56.000-iinnaalluta akiorsinnaallugu takutipparput. Nunami peqqarniissinnaasumi inuusinnaalluta, akiorsinnaallugulu takutipparput.

- Aammali nunap aningusoorsuup, sakkutooqartorujussuup aningaasaqarnikkullu nukittuup tatisinera akiorsinnaallugu takutipparput, Múte B. Egede oqarpoq.

Nangilluni oqaluttuarpoq kalaallit Kalaallit Nunaanni piginnittuujuassasut:

- Nuna nukittooq maaniinniaruni sanilerisariaqarpaatigut. Ataqqisariaqarpaatigut, iligisariaqarpaatigut, suleqatigisariaqarpaatigut, aamma ikinngutigisariaqarpaatigut. Nunamut maannga tummisatsinnut tummaannarsinnaanngillat qaangeluta. Inuiaqatigiittut tamanna takutipparput, oqarpoq.

Naggasiilluni atorfilittat tallimat, isumaqatigiissummik suliaqarsimasut, qaqeqquai inuiaqatigiinnit takuneqaqqullugit:

- Taakkuupput isumaqatigiissummik naammassinninniarlutik ilungersorsimasut. Ilissinnut qujanaq, Múte B. Egede oqarpoq.

Inatsisartut siulittaasuata Kim Kielsenip Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen aamma nunanut allanut tunngasunut naalakkersuisoq Múte B. Egede Nuummut tikilluaqquai.

- Tikilluaritsi. Nunamut, annaasinnaasimasaraluatsinnut, tikilluaritsi. Qulakkeerparsi maani siunissaq, Kim Kielsen oqarpoq.

Kim Kielsenip Kalaallit Nunaanni ukiuni marluk avillugit sivisussusilimmi tatisimaneqarnerup nalaani suleriarniartarsimaneq oqaluttuaraa.

- Ukioq ataaseq affarlu ingerlanerani nunarput tatineqangaatsiarpoq, nunamit ilitut tatigisatut isigisatsinnit. Malinnaaniartarsimavunga, nutaarsiassatigut, ilumut siorasaarutinik peqaqqissasoralugu, oqaluttuarpoq.

Aammali oqaluttuaraa innuttaasut arlallit tusarnaartarsimallugit:

- Tusarnaarpunga, angajoqqaanut nalornisugut, meeqqanut suna oqaluttuarissavarput, qanorlu. Siorasaarutit ataatsimoorluta naapippagut. Kalaallit nunaat niivernissamut ammasoq, tuniniagaanngitsorlu aalajangiusimavarput. Kalaallit Nunaat nammineq aalajangiisinnaanissaa aalajangiusimavarput uagutsinniittoq, allaniinnani.

- Januaarimi qulliit qamittoormata, naalaarpunga. Timmisartummi tikiutilersoralugit. Tusarnaarpunga, nutaarsiassatigut oqariartuuteqaqqissasoralugu.

Inuiaqatigiit annilaanganerat misigisimallugu, Kim Kielsen oqaluttuarpoq.

- Jens-Frederimmut Mútemullu, atorfilittassinnullu qujavunga. Suliamut annertoorujussuarmut piginnaasaqarluartumillu ingerlassimasumut, ilissi atorfilittasilu, qujanaq. Ippassaannaanngitsoq, isumaqatigiissutit atsiorneqartut inissinneqarneri piinnarnagit aammali kunngeqarfimmi sulianut tamanut qujanaq. Kalaallit Nunaat kalaallit pigaat, Kim Kielsen oqarpoq.

Jens-Frederik Nielsen aamma Múte B. Egede mittarfimmi Erfalasorput tigullugu qaqipput.

Attortisimapput.

Kim Kielsen, Inatsisartut siulittaasuat qaqivoq naalakkersuisullu eqitaarlugit.

"Kalaallit Nunaat, Kalaallit pigaat" inuit nilliapput.

Jens-Frederik Nielsenip aamma Múte B. Egedep timmisartoq ilaaffigisaat Nuummut tikippoq.

Nunanut allanut tunngasunut naalakkersuisuusimasoq, Vivian Motzfeldt (D), mittarfimmi najuuttunut ilaavoq. Taanna Lars Løkke Rasmussen januarimi Washingtonimi, suleqatigiissitaliamik pilersitsiffiusumi ataatsimiippoq. Maannalu nunat pingasut angusaqarput:

- Nuannaarpunga tulluusimaarlungalu. Maani nikorfaqataarusuppunga. Suliat pingaarutillit januaarimi aallartittut naammassiartorlugit angalapput, maannalu tikittussanngorlutik. Nuannaarpunga, aamma attortisimavunga, Vivian Motzfeldt oqarpoq.

- Attortinnaraakka aqqusaarsimasagut, attortinnaraakka qanoq nukittutiginerput, attortinnaraakka amerlanngikkaluarluta qanoq nukittutiginitsinnik takutitsisimanerput. Attortissutigaara inuiaqatigiinni nukik takutinneqartoq, aamma januaarimi, aamma massakkut. Alloriarneq angisoorujussuaq, nunatut nalitut pineqarusulluni, takutinneqarmat, oqarpoq.

Isumaqatigiissut inissimmat nuannaarpoq, toqqissiallallunilu.

- Naammassineqarnera eqqissiallannartorujussuuvoq. Inuiaqatigiit tamatta aamma misigaarput. Taanna killiffigigaluarlugu nalunngilara suliassat suli annertoorujussuusut. Neriuppungalu tatigeqatigiinneq aamma pilerseqqissagipput, oqarpoq.

Frederik Elsner mittarfiup tungaanut arpassimavoq, ikinngutini Naalakkersuisut siulittaasuat, Jens-Frederik Nielsen niuffiorumallugu.

- Upperiuminaappoq angusaa. Annertoorujussuarmik angusaqarpunga, ikinngutaasutullu tulluusimaarpunga, Frederik Elsner oqarpoq.

Jens-Frederik Nielsen ukiuni 15-ini ikinngutigisimavaa. Inuusuttuullutilli sulorartartuusimapput.

- Inuusukkaluarluni inuttut ineriartupiloornera takusinnaavara. Inuusuttuugaluarluni angusaa annertoorujussuuvoq. Periarfissaqassaguma eqitaarusuppara oqarfigalugulu "anguat", oqarpoq

Mia Nielsen utoqqalinersiuteqarpoq. Naalakkersuisullu timmisartuata tikinnissaa utaqqivaa.

- Nuannaarpunga nunatut nalitut peqatigineqarluta isumaqatiginninniaqatigineqarsinnaangatta, isumaqatigiissummillu angusaqarluta. Naligineqarpugut, Mia Nielsen oqarpoq.

Isumaqatigiissut atsiorneqartoq ernumanartoqartilaaraluarpaa.

- Amerikamiut sakkutuui tikeralerpata amerikamiunit ipisitaanissarput ernumanalaarsinnaagaluarpoq. Aamma sakkutooqarfiit avatangiisinut inooriaatsitsinnullu ataqqinninnissaannik isumaqatigiissut imaqaraluartoq, suleriutsimi malinneqarnissaanut qularnaarusuppunga, oqarpoq.

Ullorli allatuulli persuarsiutigiumavaa:

- Kaffellertunukassaanga. Ippassarli persuarsiulerpunga, ullumikkut aamma nangissavara, naggasiivoq.

Katuami inuit katillugit 500-t isersimasinnaapput. Taamaammat Naalakkersuisut Katuami kaffellernissaannut inunnut taama amerlatigisunut piareersaasoqarpoq. Soorunamilu kaffe liitererpassuit piareerneqassapput.

- Kaffeqarluni, teqarluni aamma kaageqassaaq. Naatsorsuutigaara naammattunik inniminniisimalluta, Katuami pisortaq Ivaaq Kriegel Sermitsiamut oqarpoq.

Katuaq ullumikkut kaffellersinnaanersoq ippassaq aatsaat aperineqarpoq:

- Soorunami akuersivugut. Nunatsinni oqaluttuarisaanermut ilannguttoq persuarsiutigalugu peqataaffigerusupparput, oqarpoq nangillunilu:

- Pissangavunga. Aamma nuannaarpunga maani kaffellissagatta.

Ruslandip Danmarkimi aallartitaata Vladimir Barbinip Kalaallit Nunaata, Danmarkip USA-llu isumannaallisaanermut illersornissamullu isumaqatigiissutaat nutaaq isornartorsiorpaa ’puussaarisutut’ taallugu.

- Isumaqatigiissuteqalernerup kinguneranik Issittumi sakkutooqarnerulissaaq, ilaatigut NATO-p avannarpasinnerusumi sakkutooqarneranik tapersersuinikkut siuarsaanikkullu, Ritzauimut allakkatigut oqaaseqaammini allappoq.

Aallartitaqarfik naapertorlugu isumaqatigiissut nunat issittumiittut akornanni isumaqatigiinngissuteqalersitsisinnaavoq.

- Isumaqatigiissutip ersersippaa Issittumi patajaatsuuneq isumannaassuserlu pillugit illuatungeriit sakkortuumik iliuuseqarusuttut, kiisalu nunat tamalaat suleqatigiinnerisa ineriartortinnissaat pillugit apeqqummi sakkortuumik iliuuseqarusuttut, oqarpoq.

Isumaqatigiissummi ilaatigut USA Narsarsuarmi Mestersvigimilu illersornissamut sakkutooqarfimmik pilersitsinissaanut Pituffimmilu sakkutooqarfimmik alliliinissaanut akuerineqarpoq.

USA-p aamma rakettinut illersuutaa “Golden Dome” missilianut timmisartunullu aqunneqartunut illersornissaminut atortussaq pilersissagaa isumaqatigiissutigineqarpoq.

Naalakkersuisut siulittaasuat, Jens-Frederik Nielsen (D), aamma nunanut allanut tunngasunut naalakkersuisoq, Múte B. Egede, akunnerni makkunanerpiat New Yorkimiit Nunatta tungaanut timmisartorput.

Timmisartornerullu nalaani, marluullutik qilanaarlutik, Sermitsiamut oqarput.

- Angerlamut tikinissannut qilanaarluinnarpunga. Ullut kingulliit pikkunarluinnarsimammata pisariaqartilluinnarpara nunama tummarnissaa aamma inuit toqqarlugit kiinnerfiginissai, Jens-Frederik Nielsen oqarpoq.

Múte B. Egede isumaqataavoq:

- Angerlamut tikinneq oqiliallannassaqaaq. Nunarput takoqqillugu, innuttaasut takullugit, soorunalimi aamma ilaquttat ilageqqilerlugit. Qilanaartorujussuuvunga.

Arlaannaataluunniit Nuummut tikinneq qanoq ikkumaarnersoq eqqoriarsinnaanngilaa, isumaqarpulli isumaqatigiissut Kalaallit Nunaannut nalliuttorsiutaasariaqartoq.

Innuttaasunut qanoq oqarusunnersut pillugit aperineqaramik ima akipput:

- Maanna toqqissisimasinnaalerpugut, siunissarput kinguaattalu siunissaat pitsaasoq takorloorsinnaalerparput, Múte B. Egede oqarpoq.

- Qujassuteqarnissara qilanaareqaara. Tamanut tapersersuisimasunut, nukissamik tunisisimasunut qujanaq. Nunatsinni taama ataqatigiissimatiginngikkutta maanna angusarput tikissimanavianngikkaluarparput, Jens-Frederik Nielsen oqarpoq.