Inuit Ataqatigiit oqalliseqataanngitsut

Inatsisartunut ilaasortat aalajangiiffigisassaminnik taasissagunik, ikinnerpaamik affaat, tassa ilaasortat 16-it inersuarmi najuuttussaapput.

Tamannali ullaaq manna pinngilaq. Ullormi ataatsimiiffimmi Kalaallit Nunaanni imartap killeqarfiata 3 sømil-init 12 sømil-imut annertusineqarsinnaaneranik periarfissat misissorneqarnissaanik kiisalu tamatuma inatsisitigut, aningaasaqarnikkut inuussutissarsiornikkullu kingunerisassai pillugit nassuiaateqarnissaanik Naalakkersuisut peqquneqarnissaanik Inatsisartut aalajangiiffigisassaattut siunnersuut taasissutigisussaavaat.

Ataatsimiinnerli aallartereersoq Inatsisartunut ilaasortat ikippallaartut ataatsimiittarfimmi piareeqqapput. Taamaalilluni sulineq unitsinneqarpoq.

- Taasinerlu aappassaaneerinninnermi aallartitsinnagu, qulakkeertariaqarparput Inatsisartut ikinnerpaamik 16-it taasisinnaasut inersuarmiissasut, taamaammat unikkallartariaqarpugut, ataatsimiinnermi aqutsisoq, Aki-Matilda Høegh-Dam (N), ataatsimiittarfimmiittunut oqarpoq.

Tamarmik takkutinngitsut

Ataatsimiinneq aallartimmat ullormut oqaluuserisassanut nassuiaasoqarpoq, tassani taasisarneq pillugu isumaqatigiittoqarsimanngitsoq ilisimatitsissutaavoq. Tamanna isumaqarpoq ilaasortat 31-it tamarmik ataatsimiinnissamut piareeqqasut.

Ilaasortat amigarlutik unillatsiareernerisa kingorna 31-it tamarmik taasiartunngillat. Siunnersuut ilaasortanit 21-init isummerfigineqarpoq.

Siumumeersoq, Lars Poulsen, ilaquttaminik napparsimasoqarnera pillugu Inatsisartunit upernaakkut ataatsimiinnerup sinnera sulinngiffeqartoq, kiap paarlassaneraa maanna inissippoq.

Siumup Lars Poulsenip upernaakkut ataatsimiinnerup sinnerani peqataannginnissaa Inatsisartut Siulittasoqarfianut maajip 11-anni nalunaarutigalugu allappoq.

Anders Olsen ilaqutariittut sulinngiffeqarlutik angalanertik peqqutigalugu Inatsisartunut ataatsimiigiarsinnaanngitsoq, partii maanna nalunaarpoq. Taamaalilluni partiimut sinniisussat pingajuat, Jess Svane Inatsisartunut maanna ilaasortanngorpoq.

- Anders Olsen ilaqutariittut sulinngiffeqarluni angalanini peqqutigalugu pisinnaanngimmat ullumikkumiik Jess Svane Siumut sinnerlugu inatsisartuni ilaasortatut juunip 18-at ilanngullugu suleqataalerpoq, Siumut allappoq.

SIK-ip siulittaasua, Jess G. Berthelsen, sinniisussat aappaattut inissisimavoq. Taamaalilluni Jess Svanep maanna Inatsisartuni issiaviani issianissaminik periarfissaqaraluarpoq. Tamannali periarfissaq maanna atornianngilaa.

Apeqqut: Qineqqusaarsimagaanni pisussaaffiunngila piffissanngorpat qinikkatut atuunnissamut akuersilluni suliartornissaq?

- Pisussaaffiuvoq. Kisianni SIK-mit pisortanut isumaqatigiinniarnerput qangali naammassisussaq suli naammassinngilat. Taannalu peqqutigalugu sinniisussatut atuutissananga nalunaarpunga, Jess G. Berthelsen Sermitsiamut oqarpoq.

Demokraatit, Inuit Ataqatigiit, Siumut aamma Atassut ukioq ataaseq matuma siorna naalakkersuisooqatigiilerlutik isumaqatigiissuteqarmata isumaqatigiissummi immikkoortut arlallit ilaat pingasut Kalaallit Nunaanni tusagassiuutinut tunngapput.

Partiit tusagassiuutinut tapiissutit digitalimik nutaarsiassaqartitsivinnik ilanngussinissamut nutaaliornermullu periarfissaqalersillugit nutarterneqarnissaat kissaatigaat.

Taamaammat nuna tamakkerlugu nutaarsiassaqartitsiviit inuiaqatigiinnut tunngasunik paasissutissiinermik siuarsaaniarlutik, demokratii tunngavigalugu oqallinnermik siuarsaaniarlutik tusagassiuutinilu assigiinngitsorpassuarnik saqqummiussinissamik siunertaqartut siunissami ukiumoortumik ingerlatsinermut tapiissutinik tunineqartarniassammata Naalakkersuisut tusagassiuutinut tapiissutit allanngortinneqarnissaat siunnersuutigaat.

Tusagassiuutinut tapiissutit pillugit inatsisip allanngortinneqarnissaa Inatsisartuni marlunngornermi oqaluuserineqartussaavoq. Oqaluuserisassaq aappassaaneerneqartussaavoq.

Partiilli arlaannaalluunniit oqaaseqarusunngilaq.

Siunnersuut Kulturimut, Ilinniartitaanermut, Ilisimatusarnermut Ilageeqarnermullu Ataatsimiititaliami aappassaaneerneqartinnagu oqaluuserineqareerpoq, siunnersuutillu allannguuteqarani akuerineqarnissaa amerlanerussuteqartut innersuussutigaat.

Tusagassiuutit kiffaanngissuseqarnerat attuumassuteqannginnerallu qulakkeerniarlugit tusagassiuutinut tapiissutit pillugit malittarisassat nutarternissaat siunnersuummi siunertarineqartoq ataatsimiititaliaq nalunaarusiamini allappoq.

Oqaaseqartoqarumannginnera pissutigalugu ingerlaannaq taasisoqaqqippoq. 14-it akuersissuteqartut arfineq-pingasut taasiumanngillat. Tamatuma kingorna Inatsisartuni siulittaasup Kim Kielsenip (attaviitsup) siunnersuut ataatsimiititaliami suliarineqarani pingajussaaneerneqartussanngorlugu ingerlateqqippaa.

KNR ilanngunneqanngitsoq

Tusagassiuutinut tapiissutit nutaarsiassaqartitsivinnut namminersortunut attuumassuteqanngitsunullu, kalaallinit atuarneqarsinnaasumik imalinnik saqqummersitsisartunut, tunniunneqarsinnaapput.

KNR innuttaasunut kiffartuussilluni tusagassiiviugami Namminersorlutillu Oqartussanit pigineqarami taamatut tapiiffigineqarsinnaanngilaq.

KNR-ili aningaasaqarnermut inatsimmiippoq. KNR-illu aningaasaqarnerata pitsanngorsarneqarnissaa pingaaruteqartoq Naalakkersuisoqatigiit siorna isumaqatigiissutaanni allassimavoq. "Kalaallit Nunaata Radioa nukittooq attuumassuteqanngitsorlu oqartussaaqataanitta sukaraat, tusagassiornermilu siammasissumik tutsuiginartumillu, oqaatsitsinnik, kulturitsinnik assigiinngiiaartuunitsinnillu takutitsisuussaaq."

2025-mut aningaasanut inatsimmi 75 millionit koruunit KNR-imut immikkoortinneqarput. 2026-mut aningaasanut inatsimmi 73 millionit koruunit immikkoortinneqarput. Tassa 2 millionit koruuninik annikinnerusut.

Aningaasaqarnermut Akileraartarnermullu Naalakkersuisoq, Aqqaluaq B. Egede (IA), Naleqqamit tatigineeruppoq. Illua-tungiliuttuni partiit annersaata Inatsisartut soraarnerussutisiaqalernissamut aaqqissuussinermut peqataasussaatitaaneq pillugu oqallinneranni tamanna saqqummiuppaa.

-Aningaasaqarnermut Naalakkersuisup oqaatigaa Naleqqakkut pinngitsaalisaasumik soraarnerussutisiaqalernissamut aaqqissuussineq pillugu isummernermik oqaaseqarsimanngitsut. Tamanna eqqunngilluinnarpoq, Naleraq tunngavilersuivoq.

Tunuliaqutaasa tatigaat

Aningaasaqarnermulli naalakkersuisoq tunuliaquttaminit tatigineqarpoq. Taamaalilluni Naalakkersuisut atuuffimminiiginnarnissaminik qulakkeerinnippoq.

-Atassut, Inuit Ataqatigiit, Demokraatit aammalu attaviitsoq imatut oqaaseqarusupput. Naalakkersuisoqatigiit attaviitsorlu aningaasaqarnermut naalakkersuisoq Inatsisartut sammisaannut sulinerannullu ilisimaarinnittutut suleriaatsimullu ataqqinnittutut isigaat. Taamaattumillu naalakkersuisoqatigiit attaviitsullu aningaasaqarnermut naalakkersuisoq tatigaat, Pipaluk Olsen (D), Inatsisartut oqaluttarfiannit tatiginninnertik pillugu oqarpoq.

Naalakkersuisup pineqartup Naleqqap tunngavilersuutigisai ilisarisinnaanngilai:

-Uanga aningaasaqarnermut naalakkersuisutut ataatsimilluunniit eqqunngitsumik nalunaaruteqanngilanga, Aqqaluaq B. Egede oqarpoq.

Inatsisartut Kalaallit Nunaanni nalunaaquttap ingerlaarfiata UTC-3-mut nuunnissaanik aasaaneranilu nalunaaquttap atorunnaarsinnissaanut oqaluuserisassat kinguarteqqippaat.

Tamanna Inatsisartut nittartagaanni takuneqarsinnaavoq, tassanilu inatsisissatut siunnersuutit naggataarutaasumik suliarineqarnissaat 2026-mi ukiakkut ataatsimiinnissamut kinguartinneqartoq allassimavoq.

Siumup Naleqqallu inatsisissatut siunnersuutaat 2025-mi ukiakkut ataatsimiinnermi siullermeerneqarmata Inatsisinut Ataatsimiititaliamut ingerlateqqinneqarput. Aappassaaneerneqarnissaat ukiukkut ataatsimiinnermut kinguartinneqarpoq – USA-mi pissutsit pillugit suliaqarneq annertummat aamma kinguartinneqaqqillutik.

Ukioq manna upernaakkut ataatsimiinnermi apriilip 14-ianni oqaluuserineqartussatut pilersaarutaasimagaluarpoq, Inatsisinullu Ataatsimiititaliap oqaluuserisassat kinguartinneqarnissaat piumasaralugu.

Maajip tallimaanni inatsisissatut siunnersuut aappassaaneerlugu oqaluuserineqalerpoq, Inatsisartunilu Ataatsimiititaliamut uterteqqinnissaa siunnersuutigineqarmat ingerlaannaq unitsinneqarluni.

Taamaattumik oqaluuserisassat aappassaaneerneqaqqillutillu pingajussaaneerneqartussaapput. Maajip 18-iani 27-anilu pisussaagaluarput, maannalu aamma ukiaanerani ataatimiinnissamut kinguartinneqarlutik.

Inatsisartut Kalaallit Nunaanni nalunaaquttap aalajangersarneqarnera aasaaneranilu nalunaaqutaq sapaatip-akunninngulersoq qaangiuttoq maajip tallimaani kiisami oqaluuserileraluarpaat.

Kalaallit Nunaata UTC-3-mut uternissaa aasaaneranilu nalunaaquttap atorunnaarsinnissaa pillugu siunnersuutit 2025-mi ukiakkut ataatsimiinnermi siullermeerneqarput, tamatumalu kingorna aappassaaneerneqarnissaa kinguartinneqaqattaarluni.

Oqaluuserisassat Naleqqap oqaaseqartartuata marlunngormat oqaaseqarfigalugu aallartissimatsiaannaraa Bo Martinsenip (D) Inatsisinut Ataatsimiititaliamut utertinneqaqqissasoq siunnersuutigaa.

Amerlanerussuteqartut isumaqataapput, taamaammllu oqallinneq unitsinneqarluni. Maanna aappassaaneerneqarnissaa ataasinngornermi maajip 18-ani nanginneqassasoq, tamatumalu kingorna pingajussaaneernissaa maajip 27-ani pissasoq Inatsisartut nittartagaanni atuarneqarsinnaavoq.

Inatsisit pillugit ataatsimiititaliap aappassaaneerneqarnissaa sioqqullugu nalunaaquttap ingerlaarfia atorneqartoq attatiinnarneqassasoq siunnersuutigaa, aasaaneranili nalunaaqutaq atorunnaarsinneqassalluni. Naalakkersuisut inassuteqaat piviusunngortinniaraat Naalakkersuisut siulittaasuata Jens-Frederik Nielsenip (D) marlunngornermi oqaluttarfimmi oqatigaa.

Inatsisinut ataatsimiititaliap isummani allanngortikkumaarneraa piffissap takutikkumaarpaa.

Siumut sinnerlugu Inatsisartunut ilaasortaq, Lars Poulsen, Inatsisartut upernaaq manna ataatsimiinnerata sinneranut, ulloq manna aallarnerfigalugu, ataatsimeeqataajunnaarpoq. Siumut Facebookkimi quppernermini allappoq.

Pineqartup upernaaq manna ataatsimeeqataaqqissannginnera qanigisaasup napparsimalerneranik peqquteqartoq, partii allappoq.

- Lars Poulsen inuttut nammineq peqqippoq ataatsimiinnerulli sinneranut peqataasinnaajunnaarluni. Ilaqutariit aammalu Siumup piffissami tulliuttumi ilaqutariit ataqqineqarlutik toqqissisimanissaat kikkunnillu tamanit attavigineqanngikkallarnissaat kissaatigissavaat, Siumut allappoq.

Lars Poulsenip Inatsisartunut ataatsimeeqataasussaajunnaarnerani sinniisussaq, Anders Olsen aggersarneqassasoq, partii Inatsisartut Siulittaasoqarfiannut saaffiginnereertoq ilanngullugu ilisimatitsissutaavoq. Anders Olsen Kommuni Kujallermi Kommunalbestyrelsimut aamma ilaasortaavoq. Nunatsinni kommunit kujasinnersaanni borgmesterip tulliatut siullertut aamma atuuffeqarpoq.

Ilinniartitaanermut, Kultureqarnermut, Timersornermut Ilageeqarnermullu Naalakkersuisoq tunuliaquttaminit tatigineqarpoq. Tamanna Pipaluk Olsenip (D) Inatsisartut oqaluttarfiannit oqaatigaa.

Tatiginninnginnermummi taasititsisoqarnissaanut pinngitsuuititsinissamik Atassut, Demokraatit, Inuit Ataqatigiit, attaviitsullu, tassa Kim Kielsen Vivian Motzfeldtilu siunnersuuteqarput, amerlanerussuteqarlutik akuerisaminnik.

Naak Nivi Olsen tunuliaquttaminit tatigineqaannaraluarluni mianersoqquneqarpoq.

- Naalakkersuisoqatigiit Naalakkersuisut inassuteqarfigaat Inatsisartunut maniguullutik malitassallu malillugit ingerlatseqqullugit, Taamaammat Ilinniartitaanermut, Kultureqarnermut, Timersornermut Ilageeqarnermullu Naalakkersuisoq mianersoqqullugu.

- Tamannalu tunngavigalugu Ilinniartitaanermut, Kultureqarnermut, Timersornermut Ilageeqarnermullu Naalakkersuisoq tatigaarput, Pipaluk Olsen (D) oqaluttarfimmit oqarpoq.

Inatsisartut siulittaasuata, Kim Kielsenip, Ilinniartitaanermut, Kultureqarnermut, Timersornermut Ilageeqarnermullu Naalakkersuisoq, Nivi Olsen oqaaseqarusunnersoq aperaa, naalakkersuisorli marloriarluni aperineqareeraluarluni oqaaseqarusunngilaq.

Ilinniartitaanermut, Kultureqarnermut, Timersornermut Ilageeqarnermullu Naalakkersuisoq, Nivi Olsen (D) illua-tungiliuttunit, tassa Naleqqamit Siumumillu tatigineeruppoq. Tamannalu pillugu Siumumeersoq, Erik Jensen, Inatsisartunut saqqummiussisuuvoq.

- Eqqunngitsumik naalakkersuisoq pissusilersortoq akuersaanngilarput. Inatsisartunut tatisiniaaneq akuersaanngilarput, Erik Jensen, Inatsisartut oqaluttarfianit oqarpoq.

Inatsisartunut ilaasortat maannakkorpiaq unikkallarput. Tassani illua-tungiliuttut saqqummiussaannut qanoq qisuariassanerlutik oqallisigaat.

Tatiginnikkunnaarluni taasititsisoqarnissaanik siunnersuuteqarneq pivoq, Inatsisartunut ilaasortat Ilulissani GUX-issap kolligie-ssaanik sanaartortoqarnissaa pillugu oqallinneranni.

Erfalasorput nunanit tamalaanit mittarfinni takussaalissaaq.

Inatsisartuni ilaasortaq Lars Poulsen (S) siunnersuuteqartoq taama isumaqarpoq.

Erfalasoq nunap ilisarnaatigaa pingaarutilik. Kalaallit Nunaanni kulturimut, oqaluttuarisaanermut namminersornermullu sinniisuutitsisoq, Lars Poulsen siunnersuutini ilaatigut tunngavilersorpaa:

- Mittarfiit nunanut tamalaanut atorneqartut eqqaanni kalaallit erfalasuata ersarissumik takuneqarsinnaanera Kalaallit Nunaata nunatut kinaassusianik erseqqissaanermut iluaqutaassaaq aammalu nunanit allanit tikeraanut nunarput takussutissiarissallugu. Tamatuma saniatigut tamanna nunani tamalaani ileqqorissaarnermut nalinginnaasumut naapertuuppoq, tassani nunat ilisarnaataat killeqarfinnut aammalu angallannermi nunanut tamalaanut atorneqartunut pingaarutilinnut atatillugu takuneqarsinnaasartut

- Siunnersuummi siunertarineqarpoq periuseq ataatsimoorussaq qulakkeerneqassasoq, taamaalilluni kalaallit erfalasuata Kalaallit Nunaanni mittarfinnut nunanut tamalaanut atorneqartunut tamanut aalajangersimasumik qaqinneqartarnissaa, Lars Poulsen allappoq.

Aalajangiiffigisassatut siunnersuutaavoq, taannalu Naalakkersuisunit piviusunngortinneqartussaassalluni.

Naalakkersuisut Kalaallit Nunaata erfalasua, Erfalasorput, nunap ilisarnaatigigaa pingaarutilik, Kalaallit Nunaannilu kulturimut, oqaluttuarisaanermut, Namminersornerullutik Oqartussaqarnermut ilisarnaataanera isumaqatigaat.

- Tamanna pillugu Erfalasutta Kalaallit Nunaanni nunat tamalaat akornanni mittarfinni amuneqartarnissaa Naalakkersuisut kissaatigaat, Naalakkersuisut siunnersuut taama akissuteqarfigaat.

Inatsisartuni ataatsimiititaliami amerlanerussuteqartut Kalaallit Nunaat UTC-2-miiginnarluni aasaanerani nalunaaqutaq atorunnaarsinneqarnissaa inassutigigaluaraat, oqaluuserisassaq ataatsimiititaliamut uterteqqinneqarpoq

Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen (D) suliap aappassaaneerneqarnerani ataatsimiititaliap inassuteqaatai Naalakkersuisunit taperserneqartut oqaraluarpoq.

- Kissaatigineqartoq Inatsisinut Ataatsimiititaliami amerlanerussuteqartut, peqatigisaanik Inatsisartuni partiinit amerlanerussuteqartunit aallartitaasut, saqqummiussaat, soorunami Naalakkersuisut ataqqivaat. Taamaattumik nalunaarummik nutaamik atuutilersitsinikkut aasaanerani nalunaaquttap atorunnaarsinneqarnissaa pillugu kissaateqarneq Naalakkersuisut naammassilersaarpaat, Jens-Frederik Nielsen (D) oqarpoq.

Tamatumali kingorna partiit Naleqqap Siumullu siunnersuutaat Inatsisinut Ataatsimiititaliamut utertinneqassasut isumaqatigiipput, taamaattumillu aappassaaneerneqarnera unitsinneqarpoq.

- Immikkoortut ataatsimiititaliamut uterteqqinneqarnissaat kaammattuutigineqarmat oqaluuserineqarnerat unitsipparput, pingajussaaneerneqarneranilu nangeqqinneqassallutik, Aqqalu Jerimiassen (A) Inatsisartut Siulittaasoqarfiat sinnerlugu oqarpoq.

Inatsisartuni ilaasortaq Bo Martinsen (D) ataatsimiititaliamut ingerlateqqillugit suliarineqaqqinnissaat kaammattuutigaa.

Naalakkersuisut aasaanerani nalunaaqutaq atorunnaarsinniarlugu neriorsuimmata Inatsisinut ataatsimiititaliap siunnersuutit taakku marluk aappassaaneerneqarneranni itigartinneqarnissaat siunniukkaluarpaa.

Taamaattoqanngilaq, taamaammat Kalaallit Nunaanni nalunaaquttap ingerlaarfia allanngortinneqaqqissanersoq ataatsimiititaliami suliarineqaqqereerpat aatsaat paasisaqarfigisussanngorparput.

Pilersaarut malillugu maajip 15-ianni pingajussaaneerneqassaaq.

Inatsisartut aasaanerani nalunaaqutaq atorunnaassasoq 2019-imi aalajangerpaat, aatsaat EU taamaalioreerpat.

EU-mili ukiut ingerlaneranni qisuariartoqanngilaq, maannalu Inatsisartut utaqqeqqissinnaajunnaarpasipput.

Inatsisinut ataatsimiititaliap Kalaallit Nunaat UTC-2-miiginnarluni aasaanerani nalunaaqutaq kingusinnerpaamik januaarip aallaqqaataani 2028-mi atorunnaarsinneqarnissaa inassutigaa.

Inassutigineqartorlu Naalakkersuisut isumaqatigaat. Tamanna Naalakkersuisut siulittaasuata Jens-Frederik Nielsenip (D) akissuteqaataani atuarneqarsinnaavoq, taannalu Naleqqap Siumullu nalunaaquttap aalajangersaaneqarneranut allannguinissamik siunnersuutaasa aappassaaneerneqarneranni saqqummiunneqarpoq.

Aasaanerani nalunaaqutaq januaarip aallaqqaataani 2028-mi atorunnaarsinneqassasoq Naalakkersuisut akissuteqaataanni allaqqavoq.

Tassa Kalaallit Nunaat Danmarkimit nalunaaquttap akunnerini pingasuni aasakkullu nalunaaquttap akunnerini sisamani nikingassuteqartalissaaq, Danmark EU-lu suli aasaanerani nalunaaqutaq atugarimmassuk.

Siumup Naleqqallu Kalaallit Nunaat UTC-3-mut uterteqqikkusullugu siunnersuutaat Inatsisartuni oqallisigineqangajalerpoq, tamannalu inatsisinik ataatsimiititaliap itigartinniarlugu innersuussutiginikuuaa.

Akerliussutsimik takutitsisut Nuummi illoqarfiup qeqqani Amisuni naapissinnarlutik Inatsisartut ataatsimiittarfiata tungaanut ingerlaaqatigiipput. Akerliussutsimik takutitsisut 20-t missaaniittut saniatigut meeqqat atuarfiani atuartut, ilinniartitsisortik akerliussutsimik takutitseqataasoq, peqatigalugu najuupput.

Nunatsinni nalunaaquttap ingerlaaqatigiiffiinut UTC-2-mut uteqqinnissaq akerliussutsimik takutitsisut piumasaraat.

Taakkulu Inatsisartut ataatsimiittarfiata silataanut apuummata politikerit arlallit anillapput, Naalakkersuisut Siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen anillattunut akuulluni.

Qupanuk Olsen Inatsisartut ataatsimiittarfiata silataanut apuunnermi ima ilaatigut oqalugiarpoq:

- Ulloqeqqarneranik taaneqartarpoq ullup qeqqarimmagu, massakkulli seqineq marlup missaani qullasinnerpaaffissaminiittarpoq. Aalisartut piniartullu, ingammik avannaaniittut aamma eqqugaapput. Taakkumi sila qaammarseeqqaariarlugu aallartarput, taavalu tunitsiviit pisiniarfiillu matunnginnerani utipallattariaqartarlutik.

Jens-Frederik Nielsen akerliussutsimik takutitsisunut aamma oqalugiarpoq:

- Aallaqqaammulli Naalakkersuisunit erseqqissaatiginikuuarput sunaluunniit toqqarneqaraluarpat ikkarnartoqartoq.

Nalunaaquttat ingerlaaqatiffii UTC-3-mut, tassa 2023-mi marsimi allannguisoqartinnagu atorneqartumut, uterteqqinneqassanersoq Inatsisartut aqagu marlunngornermi oqallisigissavaat. Taassuma saniatigut aasaanerani nalunaaqutaq aamma atorunnaarsinneqassanersoq oqaluuserineqassalluni.

Nunanut Allanut tunngasutigut naalakkersuinikkut ingerlatsineq pillugu nassuiaat Inatsisartuni sisamanngornermi oqaluuserineqarpoq, soorunalumi USA-miit tatineqarneq qitiuvoq.

Demokraatit oqaaseqartartuata Justus Hansenip pissutsit suli ilungersunartut oqaatigaa:

- Nunanut Allanut politikkitigut inissisimanerput imaannaanngilaq. USA-mi pisoq nalornilersitsiinnarani nunatsinnut, siunissatsinnullu nammineq aalajangiisinnaassuseqarnitsinnut tunngaviusumik apeqquteqalersitsivoq.

- Kalaallit Nunaannik aqutsiniarneq amerikap tungaaniit oqaatigineqaqattaartillugu, tamanna oqaasiinnaanngilaq. Tamanna pimoorulluinnartariaqarparput, Justus Hansen oqarpoq.

Politikikkut sunniiniartoqarsinnaanerata aarlerinaateqarnera mianersoqqussutigaa:

- Taamaattumik mianersorluassaagut. Pingaartitagut, inuinnaat oqartussaatitaanerat, ataqatigiinnerpullu aalajangiusimassavagut. Taamatut pisoqarnera iligisagullu ikioqatigiinnissarput Demokraatinut qitiulluinnarpoq, Justus Hansen EU-mik NATO-mik Kunngeqarfimmillu suleqateqarnermik pingaartitsisoq oqarpoq:

- Uagut angerlarsimaffipput, kitaani suleqatigiiffiuvoq. Ataqqinninnermik, tamat oqartussaanerinik, ataatsimullu pingaartitanik aallaavilimmik EU-mi, NATO-milu suleqateqarpugut. Nunarsuatsinni eqqissiviilliortumi taakkunani allanngujaassuseq ippoq.

- Ilutigisaanik Kunngeqarfimmi ataatsimoornissarput aalajangiisuuvoq, Justus Hansen oqarpoq. Oqallinnermi USA-miit suli siooranartoqartoq arlaleriarluni oqaatigaa.

Vivian Motzfeldt Siumumit ilaasortaajunnaareernermini attaviitsutut oqaluttarfimmi oqalugiarpoq.

USA-mi nunanut allanut tunngasunut naalakkersuisuugallarami tatineqarnermini ataatsimoortoqarsimanera qujassuteqarfigaa.

Aamma naalakkersuisoqarfigisimasamini sulisut ilungersorsimanerannut qujavoq.

Oqarpoq Kalaallit Nunaat pillugu oqallittoqartillugu nunarput peqataatinneqartarnissaa sulissutigineqartoq.

- Pineqartilluta peqataajuaannartarnissarput siunertaajuaannarsimavoq. Siunertaajuaannassaarlu, Motzfeldt oqarpoq.

Misigivoq sioorasaarut ilaannit annikinneruniartinneqarsimasoq, erseqqissarpaali ukiorpassuarni iliusoq oqartarsimasoq ajornerpaamik pisoqassagaluarpat Kalaallit Nunaat sakkulersorfigalugu allaat tiguarsinnaallugu.

- Iligiinnerup pitsaanerusumik ingerlalernissaanut arlaatigut iliuuseqartariaqarpugut, oqarpoq.

Aamma oqarpoq Kalaallit Nunaat nunanit allanit illersorneqarsinnaanngitsutut sanngiitsutullu isigineqassanngitsoq.

Taassuma paarlatsigilikkani Múte B. Egede (IA) sulilluarnissaanit kissaappaa.

Atassutip siulittaasuata Aqqalu C. Jerimiassenip oqaaseqaammini politikerit assigiinngitsunik isummerfigisaat oqallinnermilu qaqittaqattaagaat sammivaa – tassa Nuummi annertusaaneq sakkutoorpassuillu:

- Naallu Atassummiit illersornissakkut allatigullu suliniutit tamakkiisumik tapersersoraluaqalutigit, nunarsuarmioqatittalu erseqqissumik soqutiginnillutittaaq iliuuseqaqataanermikkut sakkutuunik NATO-mi ilaasortaneersunit tikittoqartarnera toqqammavimmigut ajunngittuugaluaq, nunaqqaterpassutsinnit ingammik nuummiunit apeqqusersuineq annertoriartorpoq, Aqqalu C. Jerimiassen oqarpoq, nangipporlu:

- Tassalu illoqarfiup pingaarnersaatut inissisimasumi sakkutooqarneq aallaasisartunit assut apeqquserneqartalerluni iluarineqaannaranilu. Tamanna Atassummiit tusaanngitsuusaaginnarusunngilarput.

Toqqissisimatitsinissaq siunertarineqaraluartoq sakkutooq sakkutuujusoq Atassutip siulittaasua oqarpoq.

- Taannalu allamiitikkusunneqarpat naalagaaffeqatigiit iluani oqaloqatigiinnigut pitsanngorsartariaqarpagut, ingasammik mittarfiit marluk anngajaat pingaarnertut inissisimajunnaarnikuusut pioreersillugit. Taakku periarfissaasinnaasut atagu naalagaaffimmi oqartussaasut qanimut oqaloqatigilaartigit.

Kangerlussuat Narsarsuarlu pivai.

Donald Trumpip oqaaseqaqattaarnera qatsunnaraluartoq USA-p suleqatiginissaa avaqqunneqarsinnaanngitsoq Atassummi siulittaasoq oqarpoq:

- Qanorluunniit iluaagitigigaluarutsigu tassa suleqatiginerata USA-p ingerlattariaqarnera nangeqqiinnangassanngorteqqarpasipparput, niuernikkut nunarsuullu sinneranut suleqataanikkuuppat, naalagaaffeqatigiinnermut akuunissatta toqqarneqarnera Naalakkersuisut siulittaasuannit pisortatigoortumik erseqqissumik oqariartuutigineqareernikuuvoq, taannaavorlu maanna illersuutitta annertunerpaartareriigaa, Aqqalu C. Jerimiaasen oqarpoq.

Siumup oqaaseqartartuata Erik Jensenip Issittumi sakkutooqarneruleriartornera isornartorsiorpaa:

- Issittumi sakkutooqarneruleriartorpoq, sulilu amerlanerusunik sakkutuulersuisoqarnissaq ingerlaannassaaq.

- Sakkutuulersuinerit ima annertutigilersimapput allaat Nuuk maanna sakkutooqarfimmik taaneqartarluni, Erik Jensen oqarpoq.

Siumut Ilulissani isumaqatigiissummik innersuussivoq:

- Nuup nunalu tamakkerlugu sakkutooqarfeqalernissaa siunertarineqarnikuunngisaannarpoq, Erik Jensen oqarpoq.

Siumut Naalakkersuisunut kaammattuutigaa, Arctic Five-p (Danmark/Kalaallit Nunaat, USA, Canada, Norge Ruslandilu) ataatsimeeqqittariaqarnerat, Ilulissanilu isumaqatigiissutip suli atuuttuuneranik apeqqusiinissaq – tassa Issittoq sakkulersorfiunngilluinnassasoq eqqissisimasumillu aqunneqassasoq. Ataatsimoorussamik nalunaarummik nassaartoqartariaqartoq, Erik Jensen oqarpoq.

Oqallinnermi attaviitsoq Vivian Motzfeldt Erik Jensenimut aperivoq isumaqarnersoq nunap nunamut allamut saassussisup sorsuttullu Issittumi eqqissinissamik nalunaarummik atsioqataanissaa inissimaniinnersoq.

Motzfeldtip nunap aqqa taanngilaa, Erik Jensenili akivoq Ruslandimik oqaloqateqarneq Ukrainemut sorsunnermut akuersaarnertut isigineqassanngitsoq:

- Nukivut sorsunnernut atorunnaariartigit. Eqqissinissarli sulissutigisigu. Imaassanngilaq nunap allamut sorsunnera akueriinnassagipput, Erik Jensen oqarpoq.

Inuit Ataqatigiit oqaaseqaataani aamma USA-p Kalaallit Nunaannut tatisineranut tunngasoq eqqartorneqarpoq.

Inuit Ataqatigiit oqaaseqartartuata Pipaluk Lyngep nunanut allanut naalakkersuisoqarfimmi sulisut USA-mit tatineqarnerminni qasusuillutik sulinerat pillugu qutsavigai.

Aamma nunat amerlasuut Kalaallit Nunaannik tapersersuisimasut qutsavigai:

Inuiaqatigiittut tatineqarnitsinni ataatsimoorpugut, nunat avannarliit Europallu aammattaaq nunarsuup sinnerata suleqatigiikkusussuseqarnerat tapersersuerusunnerallu ersarippoq.

USA-p Kalaallit Nunaat tiguarniarsarippagu EU-p aningaasatigut sakkussiani atorumaaraat eqqaavaa.

Suleqatiginnikkusussuseqarnerat toqqissiallaatigeqaarput, suleqatiginnikkusunnerannillu qutsavigalugit, Islandi, Savalimmiut, Frankrigi, Tyskland nunallu allarpassuit aamma tapersersuipput.

Nunanut allanut politikki eqqartorneqartillugu nunatta Danmark peqatiginngikkaluarlugu USA oqaloqatigisinnaagaa, Naleqqap siulittaasua Pele Broberg nunanut allanut politikki pillugu oqallinnermi oqarpoq.

USA-p Kalaallit Nunaannut tatisineranut atatillugu, tamanna oqallisigineqarpoq.

Maannakkut inatsisit naapertorlugit Danmark nunanut allanut sillimaniarnermullu tunngasunik akisussaaffeqarpoq.

Taamaattumik Danmarkimi nunanut allanut ministeri Lars Løkke Rasmussen taamani nunanut allanut tunngasunut naalakkersuisuusoq Vivian Motzfeldt peqatigalugu januaarimi Washingtonimut Amerikamiunik isumaqatiginninniariartorput.

Kisianni kalaallit pisinnaatitaaffii eqqartorneqartariaqarput, Pele Broberg ullumi oqallinnermi oqarpoq.

Vivian Motzfeldt Washingtonimiit kalaallisut oqalugiarnera Pele Brobergip nersualaarpaa, tassani Kalaallit Nunaanni innuttaasorpassuit toqqaannartumik oqaluffigimmagit.

Naleqqap suleqataasinnaasut katersornissai kissaatigaa, taakkualu qallunaajunersut, amerikamiuunersut apeqqutaatinneqanngitsoq, Pele Brobergip erseqqissarpaa.