Naalakkersuisut FN-ip allaffissuanukarput

USA-p præsidentia Donald Trump New Yorkimi FN-ip illorsuanut nunatta nalunaaqutaa malillugu nal. 12.45 tikiuppoq.

Donald Trumpip nuliani Melania Trump peqatigalugu iserami tusagassiorfinnut oqarpoq peqataanini nuannaarutigalugu. CNN-illi tusagassiortua takugamiuk oqarpoq:

– Sooq maaniippit? Isumaliorlunga malinnaaviginissara soqutiginngikkit. CNN maaniittussaanngikkaluarpoq. Kisianni oqarusuppunga uanga ullumi maaniinnera ataqqinaatitut tiguara. Qujanaq, præsidenti tikiunnermini oqarpoq.

Pilersaarutit malillugit nal. 12.55 FN-imi oqalugialissaaq.

Kinguaattoortoqalaarnissaali ilimagineqartariaqarpoq, tassami Brasiliap præsidentiata oqalugiarnissaa suli aallartinngilaq.

Naatsorsuutigineqarpoq Donald Trumpip oqalugiarnerata kinguninngua, tassa nunatta nalunaaqutaa malillugu nal. 13.30 atsioqatigiinnissaq aallartissasoq.

FN-mi tusagassiortut kattuffiata katersortarfiani akunnerup aappaa avillugu missaa qaangiuppat Kalaallit Nunaata, Danmarkip USA-llu isumaqatigiissutaat atsiorneqassaaq.

Atsiugassat katillugit qulingiluaapput, tassa kalaallisut, qallunaatut tuluttullu allassimasut, tamarmik atsiorsimasut, nunat tamarmik pigilissammatigit.

Atsioqatigiinnerup kingorna isumaqatigiissut siullermik nunatsinni Inatsisartuni akuerineqaqqaassaaq, kingornalu Danmarkimi Folketingimit aamma akuerineqaqqaassalluni.

Sara Olsvig siornatigut ICC Internationalimi siulittaasuusimallunilu USA-mut atassuteqarneq ukkataralugu Kalaallit Nunaata nunanut allanut politikkia pillugu ph.d.-nngorniarsimavoq.

Olsvigip USA-mik isumaqatigiissummi nutaami suna immikkut nakkutigissanerlugu Facebookimi takisuumik allalluni nassuiaateqarpoq.

Ilaatigut NATO-p siunissami inissisimaffissaa USA-llu tamakku pillugit itigartitsisinnaatitaanera pineqarput:

– Isumaqatigiissummi NATO aqqutigalugu illersornissaq pillugu isumaqatigiissummi siuarsarneqarnersoq imaluunniit nunat suleqatigisat atugassarititaat naapertorlugit ingerlaannassanersoq nakkutigeqqissaassavara, Sara Olsvig allappoq nangillunilu:

– Sakkutuut nunatsinniinnerat annertusigaluartoq tamanna USA-mut aningaasartuutaanerunavianngitsioq Amerikami præsidentip oqaatigisimammagu maluginiagassaavoq. Taamaammat illersornissaqarfiup nunatsinni sakkutooqarnerulernera danskinit/europamiut pissanersoq imaluunniit Amerikamiissanersoq kiisalu isumaqatigiissummi nunap iluani pisuussutit allatulluunniit inuussutissarsiorneq pillugu aningaasaliisoqassanersoq aamma nakkutigeqqissaassavara.

Sara Olsvigittaaq isumaqatigiissummi nutaami USA - kina Kalaallit Nunaanni sakkutooqarsinnnnaanersoq kinaluunniit aningaasaliissuteqarsinnaanersoq - pillugit itigartitsisinnaatitaassanersoq pissanngatigaa.

Immikkuualuttut tamarmik misissoqqissaarneqassasut taassuma naqissuserpaa:

– Maannamuugallartut naalakkersuisut pingasut tamarmik iluaqutigisinnaalluarlugu nalunaarsimapput. Immikkoortualuilli tamarmik misissoqqissaarneqassapput, isumaqatigiissumilu allassimasut aatsaat takugutsigit inuiaat kalaallit sinnerlugit - qanoq annertutigisumik - naaperiaasoqarsimanersoq paasissavarput.

Kalaallit Nunaannut tunngasut aktiat ataasinngornermi qaffarujussuarput. Donald Trumpip USA Danmarki Kalaallillu Nunaat ilaatigut amerikamiut sakkutuuinik nunatsinnut aallartitsinissaq pillugu isumaqatigiissuteqarfiginera tallimanngormat saqqummiutereeraalu, aktiat nalittoriartorput.

Amerikami børsip ammarneqarneranut atatillugu Greenland Energyp aktiaa 127 procentimik qaffariartoq, Greenland Minesip aktiaa 136 procentimik qaffariarluni, Ritzau allappoq.

Suliffeqarfiup Critical Metals Corp-ip, Kalaallit Nunaanni aatsitassanik qaqutigoortunik piiaasartuusup, aktiaa aamma 33 procentimik qaffappoq.

Grønlandsbanken Københavnimi børsimi aamma ingerlalluarpoq, tassanilu aktiat 7,24 procentimik qaffassimallutik.

Nunanut allanut tunngasunut, inuussutissarsiornermut aatsitassanullu Naalakkersuisup, Múte B. Egedep, Polenip nunanut allanut ministeria Radoslaw Sikorski New Yorkimi ullumi naapissavaa.

Illuatungeriit naapinnerat siulliussaaq.

Nunat akunnerminni qanimut suleqatigiilluarsinnaanerat Naalakkersuisup nalilerpaa:

– Nunarput Polenimi aningaasarsiornerup tungaatigut annertuumik soqutigisaqareerpoq, tassami Royal Greenland Polenimi suliffeqarfiuteqareermat.

– Aammali Polen europamiut iluanni suleqatigiinnermi annertuumik sunniuteqartarpoq. Taamaattumik suliniutini assigiinngitsuni qanimut suleqatigiinnissamut misissuinissaq inissaminiippoq, Múte B. Egede oqarpoq.

Nunatta tatineqarnerata nalaani Polen januaarimi tapersersuinerminik siulliit ilaattut nalunaaruteqarpoq.

Múte B. Egedep nunat issittormiut arfineq-marluk, ataatsimiinnermi A7-mi taaneqartartumi, ualimut aamma ataatsimeeqatigissavai.

USA-p præsidentiata Donald Trumpip nunarsuup ilaanik, Kalaallit Nunaat ersarilluinnartoq ilanngullugu ammut isigaluni assini sapaatiummat saqqummersippaa.

Assiliartaq ima allassimavoq: “His Hemisphere” (Taassuma nunarsuup affaa).

Trumpip assi taanna Danmarkimik Kalaallit Nunaannillu isumaqatigiissummik atsiornissani sioqqullugu sapaatip-akunnerani matumani saqqummiuppaa.

Donald Trump naapertorlugu Kalaallit Nunaanni USA-mut nunat akerliusut, Kalaallit Nunaanni USA allakkatigut akuersitinnangu, sakkutooqarfimmik pilersitsisinnaannginnerat, sakkutuulersuisinnaannginnerat, paasissutissanilluunniit isertuunneqartussanik misissuisinnaannginnerat isumaqatigiissummi nutaami sapaatip-akunnerani matumani ilaatigut atsiorneqartussami imaqarpoq.

Jens-Frederik Nielsen Múte B. Egedelu New Yorkimut tikipput. Tikinnerminni nunatta USA-mi sinniisuanit, Jacob Isbosethsenimit tikilluaqquneqarput.

Naalakkersuisut New Yorkimiinnerminni FN-ip ataatsimeersuarnerannut peqataassapput. Tassanilu naatsorsuutigineqarpoq nunarput, Danmark aamma USA, Issittumi isumannaatsuunissaanut tunngasumik isumaqatigiissummik atsioqatigiissasut.

Siumup Inatsisartunut ilaasortaatitaata Erik Jensenip maanna USA-p, Kalaallit Nunaata Danmarkillu illersornissaq pillugu isumaqatigiissusiornissamut siunnersuutaat isertugaq qisuariarfigaa.

Erik Jensen Facebookimi allappoq, paasissutissat isertuunneqarallartut pillugit ilisimatinneqareernermi kingorna toqqissisimallunilu ernumanani. Nunanut allanut tunngasunut Naalakkersuisoq Múte B. Egede (IA) suliap ingerlanneqarneranut nersualaarpaa.

Erseqqissarpaa isumaqatigiissut suli isertuussaagallartoq, taamaattumillu tamanut saqqummiunneqannginnerani itisilerlugu oqaaseqarfigiumanagu.

Jensenip aamma Naalakkersuisut eqqissillutik sulinissaannut kaammattuuteqarpoq, oqallinnerullu tusatsiakkat paasissutissallu uppernarsarneqanngitsut tunngaviginagit piviusunik tunngaveqarnissaa kaammattuutigalugu.

– Kalaallit Nunaata siunissaa kalaallit nammineq aaliangissavaat aamma namminiussuseqarnerput nunallu killiinik ataqqinninnissaq tamatta kissaatiginikuuvarput.

– Nunat tamalaat akornanni suleqatigiinneq sillimaniarnerlu pisariaqartippagut – kisianni Kalaallit Nunaat pillugu aaliangiinerit Kalaallit Nunaat peqataatinnagu ingerlanneqassanngillat - Nunarput siunissarpullu matumani pineqarput, Erik Jensen allappoq.

Isumaqatigiissutip imarisaata inuiaqatigiinnut Inatsisartunullu saqqummiunneqarnissaa pillugu Siumup Naalakkersuisut kajumissaarsimagai aamma allappoq, ilisimatitsillunilu tamanna sulissutigineqartoq.

Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen (D) New Yorkiliarpoq.

Facebook atorlugu taama ilisimatitsivoq. New Yorkimi FN-ip ataatsimeersuarnerani Jens-Frederik Nielsenip USA-mik Danmarkimillu isumaqatigiissut atsiussagaa naatsorsuutigineqarpoq.

Jens-Frederik Nielsen allappoq Atlantikoq ikaarlugu angalanermini Kalaallit Nunaanni innuttaasut eqqarsaatiminiitillugit:

– Nunaqqaterpassuatsinnut piffissaq sakkortusimaqaaq, nalunngilara Nunatta qanoq pineqarnissaa pillugu ernumasoqarlunilu annilaangasoqartarsimasoq. Taamaatut inissisimasoqarnerani sulininni ilungersungaarlunga suliarivara.

Naalakkersuisut siulittaasuat oqarpoq neriuutigalugu Kalaallit Nunaannut tunngatillugu maanna eqqissisimanerulertoqarsinnaassasoq.

– Kalaallit Nunaat paarilluassavarput, pingaaruteqarnerpaat ataatsimoorfigalugit kiisalu ataqqineqarnissarput piumasariuartariaqarlugu. Akisussaaffik tamanna nassarlugu New Yorkiliarpunga.

Nunanut allanut tunngasunut naalakkersuisup Múte B. Egedep (IA) Jens-Frederik Nielsen New Yorkimut angalaqatigaa:

– Nunarput aamma siunissarput uummatinniitsillugu maanna USA-mut aallarpunga. Aallaqqaataaniit tunngavipput qimanngilarput. Siunissarput uagut nammineq aalajangersinnaajuaannassavarput, Múte B. Egede angalaneq pillugu Facebookimi allappoq.

Danskit ministeriunerat Mette Frederiksen aamma danskit nunanut allanut ministeriat Lars Løkke Rasmussen aamma New Yorkiliarlutik aallarput. Ritzau aamma TV2 taama allapput.

Frankrigip præsidentiata Emmanuel Macronip Kalaallit Nunaata, Danmarkip USA-llu isumaqatigiissutaat nuannaarutigaa.

Nutaarsiassaqartitsivik AFP taama allappoq.

- Maluginiarpara Danmarkip oqartussaassusia ataqqineqarpoq, nunat tamalaat inatsisaat ataqqineqarput, taakkorpiaallu tassa angorusussimavagut. Taamaattumik angusaq ajunngitsuuvoq, Macron Saint-Pierre aamma Miquelonimiinnermini oqarpoq.

Uuliasioqatigiiffiup Greenland Energy Companyp, Tunumi uuliamik ujaasisup, Kalaallit Nunaata, Danmarkip USA-llu isumaqatigiissutaat nuannaarutigaa.

Ingerlatseqatigiiffik naapertorlugu isumaqatigiissutip nunat taakkua pingasut akornanni pissutsit erseqqinnerulersissavai:

– Isumaqatigiissut nunaqavissut namminneq siunissaminnut pisussaaffeqarnerannut inissiisoq, nunallu pingasut akornanni ungasissumut isigaluni ersarinnerusumik sinaakkusiisoq, nunat akornanni isumannaallisaanermut annertusaataallunilu Kalaallit Nunaanni namminersortunut aningaasaliissutigineqarsimasunut aalaakkaannerusumik tunngaveqartitsisumik pilersitsivoq.

- Misissuinissatsinnut pilersaarusiatsinni akuerineqarnissamut suliarinnittoqarnissaata ingerlanneqarnissaanut qilanaarpugut, siulersuisuni siulittaasoq Larry Swets tusagassiuutinut nalunaarummi oqarpoq.

Anna Wangenheimip (D), peqqissutsimut inunnullu innarluutilinnut naalakkersuisup, USA-p, Kalaallit Nunaata Danmarkillu isumaqatigiissuteqarnissaat nuannaarutigaa.

Maanna Facebookikkut allaqqippoq, tamatumuuna inummut aalajangersimasumut immikkut qujaniarluni.

- Vivian Motzfeldt, politikeri arnaq piorsarsimassutsikkut perorsarneqarnikkullu kalallinut atugassarititaasut inerisarumallugit suleqataanera ilisarnaatigivaa.

- Angutitagut sullarissut qujaniarfigereerakkit, arnaq una immikkut aamma qujaffigerusuppara.

Wangenheimip januaarimi Washingtonimi tusagassiortunik katersortitsinermi Vivian Motzfeldtip kalaallisut oqalulluni toqqaannartumik kalaallit inuiannut saaffiginninnera eqqaavaa.

- Naligiittut ataqqineqarnissamut alloriarneq ersarissoq. Tamanna aamma piffimmi matumani, oqaluttuarisaanitsinnut allanngueqataavoq.

Motzfeldt politikeriusoq tulluusimaarutigineqarsinnaasoq, allappoq.

Vivian Motzfeldt januaarimi tusagassiortunik katersortitsinermi ima oqarpoq:

- Asasakka nunaqqatikka, nalunngilara tamassi malinnaasusi. Ulloq una tamatsinnut pissanganarsimavoq, oqarsinnaavungali ataatsimiinneq ingerlalluarsimammat. Ataqqeqatigiinneq tunngavigalugu oqaoqatigiinnerit ingerlasimapput.

- Siunissami aqqutit siumut isigisumik ingerlanniarlugit isumaqatigiissimalluta

Danmarkip, Kalaallit Nunaata USA-llu isumaqatigiissut nutaaq sapaatip akunnerata tulliani atsiortussatut naatsorsuutigineqartoq isumaqatigiissutigimmassuk nuannerpoq.

Folketingimut ilaasortaq Naaja Nathanielsen (IA) taama oqarpoq.

- Nutaarsiassaavoq nuannersoq, oqarpoq.

Tallimanngornermi unnukkut USA-p præsidentiata Donald Trumpip nalunaarutigaa nunat pingasut isumaqatigiissuteqarumaartut.

Nathanielsenip maluginiarnerpaavaa danskit kalaallillu naalakkersuisuisa pingaartissimammassuk isumaqatigiissummi Danmarkip oqartussaanerata Kalaallit Nunaatalu nammineersinnaatitaanerata ataqqineqarnissaat, nangilluni oqarpoq.

- Isumaqatigiissutip tatiginartuunissaa kalaallillu toqqissisimanissaat eqqarsaatigalugit pingaaruteqarpoq killigititaasut qaangerneqanngimmata, oqarpoq.

USA-p præsidentia Donald Trump naapertorlugu isumaqatigiissut malillugu USA Kalaallit Nunaanni isumannaallisaanermik nakkutilliisutut ataavartussatut inississaaq.

USA-p præsidentia tallimanngornermi unnukkut Truth Social-imi allappoq Kalaallit Nunaanni sakkutooqarnikkut ingerlaannaq annertusaasoqassasoq.

Isumaqatigiissutip qanoq imaqarnera danskit kalaallillu naalakkersuisuisa suli oqaatiginngilaat.

Katuap eqqaani allagartaq nivingavoq ima allassimasoq: “Imminornerussaaq!! USA-mik isumaqatigiissut atsiorutsigu."

DR naapertorlugu allagartaq Jens Erik Kjeldsenimit nivinngarneqarpoq.

- USA-p pisariaqartitai matussuserniarlugit Kalaallit Nunaanni qanorluunniit iliorsinnaappat imminornerussaaq, DR-imut oqarpoq.

Kenneth A. Howery, USA-p Danmarkimi aallartitaa, inuit attaveqaqatigiittarfianni X-imi allappoq isumaqatigiissut „USA-mut, Danmarkimut, Kalaallit Nunaannut Natomilu suleqataasunut tamanut ajugaanerusoq.

- Isumaqatigiissutip pingaarutillip tamatuma atuutilersinnissaanut Issittumilu sillimaniarnerup illersornissamillu kinguaariinnut tulliuttunut nukittorsaaniarluni suleqatit ikinngutillu Danmarkimeersut suleqatiginissaat qilanaaraara.

USA-p nunanut allanut ministeriata Marco Rubio allataa, isumaqatigiissut „USA-mut inuiannullu amerikamiunut ajugaanerujussuusoq“, ingerlateqqippaa.

Danmarkip illersornissamut pisortaa Michael Hyldgaard Kalaallit Nunaata, Danmarkip USA-llu isumaqatigiissutaat pillugu oqaaseqarusunngilaq.

Danmarkilli USA-mik illersornissamut peqatigiissortami Nato-mi suleqateqarnera siornatigutut ingerlaannassaaq.

Danskit illersornissamut pisortaa arfininngornermi ualikkut Nato-p Københavnimi sakkutooqarnermut ataatsimiititaliaata ataatsimiinneranut atatillugu tusagassiortunik katersortitsinermi taama oqarpoq.

Naleqqap siulittaasuata Pele Brobergip isumaqatigiissut nutaaq atsiorneqartinnagu oqaaseqarfigerusunngilaq.

Facebookimi taama allappoq.

- Paasilluarsinnaavara imarisaa pillugu eqqoriaasorpassuit, Inuiaat Kalaallinut sunniutissai pillugu.

- Suli atsiukkamik takusaqartinnata, pingaartippara Naalakkersuisut sulinissaanik periarfissalernissaat. Qaammaterpaaluit utaqqereerpugut, naammassinissaat utaqqimaalaaginnartigit pisortatigoortumik saqqummiinissaat.

Taamaattumik isumaqatigiissut pillugu saaffiginninnerit tamarmik Naalakkersuisunut saaffiginnissutigineqarnissaat piumasaraa.

Pele Brobergip assiliartaq "Deal or nor deal"-imik qulequtaqartoq assitaliussimavaa.

Tassani ilaatigut allassimavoq “Anersaartulaarta eqqissillutalu utaqqeqqiallalaarta” aamma “aatsaat atsiukkamik isumaqatigiissummik takoreerutta isummersornissaq pitsaaneruvoq, eqqoriaaqattaarata”.

USA-p, Danmarkip Kalaallit Nunaatalu sapaatip akunnerani aggersumi isumaqatigiissut nutaaq atsiorniarpaat. Kalaallit Nunaanni innuttaasut toqqissisimanissaat pingaarnertut tunngavigalugu Kalaallit Nunaat peqataassaaq.

Nunanut allanut naalakkersuisoq Múte B. Egede (IA) taama KNR-imut oqarpoq.

- Ukiut kingulliit marlungajaat imaannaannginnikooqaat kalaallinut, nalaatarpassuaqarpugut. Aammalu nunatsinni iluamut nunaqaannarsinnaanermik nalornineq inuppassuarnit aamma pigineqarnikuuvoq, Múte B. Egede tusagassiorfinnut tallimanngornermi oqarpoq.

Isumaqatigiissutilli naammassineqarnissaanut Naalakkersuisut neriuuteqarnissamut pissutissaqartut, Múte B. Egede oqarpoq.

Kalaallit siunissartik pillugu toqqissisimanissaat nunattalu siunissaanik nammineq aalajangiisinnaanissaq Naalakkersuisut isumaqatigiissummi pingaarnerpaatikkaat aamma oqarpoq.

- Taakkualu nalorninarunaarsissallugit maani nunami uagut tummiuarsinnaanissatsinnut toqqammavissat ujartorneqarnissaat soorunami isumaqatigiinniartitagut aqqutigalugit ilungersornikuuvugut. Massakkullu isumaqarpugut taakkua tamarmik toqqammaviit pigineqarlutik akunnitsinni isumaqatigiissuteqartoqarsinnaanngortoq, Múte B. Egede KNR-imut oqarpoq.

USA Kalaallit Nunaat pillugu isumannaallisaanermut isumaqatigiissuteqarpoq, Donald Trumpilli nunamik aqutsisinnaalernissamik kissaatai naammassineqarpasinngillat.

Taamatut Amerikami tusagassiorfiit arlallit nalilersuipput nunatta, Danmarkip USA-llu akornanni isumaqatigiissuteqartoqarneranik tallimanngornermi nalunaartoqareersorlu.

- Isumaqatigiissut nutaaq, atuuttuaannartussatut aalajangerneqartoq, Kalaallit Nunaata oqartussaaneranik USA-mut tunniussinermik imaqanngilaq, amerikamiut tusagassiorfiat Fox News ilaatigut allappoq.

Fox Newsili naapertorlugu USA-mi naalakkersuisut naassaanngitsumik isumaqatigiissuteqartoqarnissaa suli pingaaruteqartippaat.

Aviisimi The New York Timesimi allassimavoq Danmarkip Kalaallit Nunaatalu isumaqatigiissut Trumpimit allaanerulluinnartumik allaatigisaraat.

Aviisimi maluginiarneqarsinnaavoq qallunaat oqaaseqartartuisa nunap namminersorluni oqartussaaneranik tunniussiumannginnertik attakkaat.

- Taamatut oqaatigineqarpat isumaqatigiissut Trumpip Kalaallit Nunaannik tamakkiisumik aqutsinissamik piumasaqarneranut naapertuutinngilaq, aviisi allappoq.

Washington Postimi isumaqatigiissut pillugu allaaserisami allassimavoq „isumaqatigiissut pillugu ilisimasat isumaqatigiinngissutaagunartut“.

- Isumaqatigiissut naaperiutaarpasippoq, tassa Trumpimut ajugaanermik qinersinissaq sioqqullugu usorsisimaarutissaalluni, tamannalu peqatigalugu qallunaat, kalaallit europamiullu USA-p Kalaallit Nunaannik tiguaanissaanik ernumassuteqarnerannik annikillisaalluni.

Aamma maluginiarneqarpoq Kalaallit Nunaat Danmarkilu naapertorlugit isumaqatigiissut inatsisartuni suliarineqaqqaartariaqartoq, taakkualu marluullutik Donald Trumpimit isumaqatigiissummik nassuiaanissartik nangaassutigigaat.