Kalaallip ujarassiuup ilisimatusarneq inuiaqatigiinnut qaninnerulersikkusuppaa

Majken Djurhuus Poulsen Nanortalimmi peroriartorami, ujaqqanik katersisarpoq. 

Ujaqqat katersukkani sikaaveeqqamut igalaaminermik sanaamut ilisarpai, ukiukikkaluarlunilu siusissukkut ujaqqat assigiinngitsut suussusaat ilisarisinnaanngornikuuai atsersorsinnaanngorlugillu. Ukiut arlalissuit qaangiummata aamma paasivaa, soqutigisaqarfini taanna ilinniagaqarfigisinnaallugu sulinerminilu qaffassarfigisinnaallugu. 

– Arlaannik anguniagaqassallunga aalajangeraangama, taava siunnerfiginissaanut aallussillaqqissuuvunga. Ilinniarnertuunngorniarfimmi naammassinnereerlunga, paasigakku ujarassiuutut ilinniarsinnaallunga, angusakka Sisimiuni qaffassarlugit pikkorissarpunga, taamaalillungalu 2003-mi Aarhusimi ujarassiuutut ilinniarsinnaanngorlunga, Majken Djurhuus Poulsen oqaluttuarpoq, taannalu neriuuteqarpoq inuusuttut amerlanerusut ujarassiuutut ilinnialernissamut imaluunniit pinngortitalerinermut allatigut ilisimatusarnermik ilinnialernissamik kajumissuseqalersissinnaallugit. 

– Aqqut pisariitsuunngilaq, taamaattorli iluatsinneqarsinnaavoq, piumassuseqaraanni. 

Danmarkimi ujarassiuutut ilinniarneq

Majken Djurhuus Poulsen-ip malugisarpaa, ujaqqanik pinngortitamillu soqutiginninneq Kalaallit Nunaanni meeqqanit amerlasuunit pigineqartoq, taamaattorli ajornaatsuinnaanngitsoq aningaasatigullu aporfeqartartoq Kalaallit Nunaata avataani ilinniakkamik aallartitsisinnaaneq. Ujarassiuunngorniarneq, maannakkutut itsillugu taamaallaat Aarhusimi Københavnimilu ilinniarneqarsinnaavoq.

Taanna ilinniakkaminik naammassinnippoq 2013-mi, tamatumalu kingorna De Nationale Geologiske Undersøgelser for Danmark og Grønland (GEUS)-mi atorfinippoq. Ukiuni aqqaneq marlunni Nuummi allaffimmiit sulivoq, aqqutaanilu ph.d-nngorniuteqarpoq korund-ip (pink safirip) Kalaallit Nunaata kangiata kujataani pinngoriartortarnermini avatangiisii pillugit.  2025-mi Københavnimut uterpoq, 2026-mi Kalaallit Nunaanni ilisimasanik ingerlatitseqqiisarnermi immikkut akisussaaffeqarluni atorfininninnissaminut atatillugu.

Piffissami aggertumi ilaatigut Kalaallit Nunaanni angalaassaaq, ujarassiuutut ilisimatusarneq pillugu paasisimasanik siammarterissalluni aammalu innuttaasut ilisimatusartullu akornanni attaveqaqatigiinnermik oqaloqatigiittarnermillu annertusaassalluni. 

Suleqatigiinneq suiniutillu

Majken Djurhuus Poulsen isumaqarpoq, ilisimatusarneq pillugu paasissutissiisarneq tassaaginnassanngitsoq pisarnertut oqalugiartarneq. 

- Iliuutsit assigiinngitsut atorlugit ujarassiuujuneq pillugu paasissutissiisarneq ingerlakkusuppara – aamma – periarfissaatillugu, sumiiffinni innuttaasut eqeersimaartumik iliuuseqaqatigisarlugit. Oqalugiarnerusinnaavoq, atuarfinni pulaarnerusinnaaviq, suleqatigiissitsinikkuusinnaavoq imaluunniit tigussaasumik iliuuseqaqatigiinnerusinnaavoq, soorlu meeqqat inersimasullu ujaqqanik misissueqatigalugit aammalu sumiiffigisami ujaqqat suunerit pillugit ilinniartitsiutigalunga ilinniaqatigisinnaassavakka, Majken Djurhuus Poulsen oqaluttuarpoq. 

Ujarassiuumut Kalaallit Nunaat suliffigissallugu immikkuullarissuuvoq. Nuna isorartoorujussuuvoq, sumiiffimmiillu sumiiffimmut ujaqqat assigiinngiiaartorujussuupput. Tamatumalu ilutigisaanik Kalaallit Nunaat qaqqaqarfittut nunallu ilusaatut Nunarsuup oqaluttuarisaanerata ilarujussuanik immini oqaluttuarsinnaasoq.

– Nunarsuaq tamakkingajallugu oqaluttuarisaaneq tamangajammi Kalaallit Nunaanni nassaassaavoq, Majken Djurhuus Poulsen oqaluttuarpoq. 

 Sumiiffiit tamarmik ujarassiornikkut immikkut oqaluttuassartaqarput

Tamannarpiarlu pissutaalluni, taanna isumaqarpoq, ilisimatusarnikkut paasissutissiisarneq ilisimasanillu siammarterisarneq sumiiffinni ataasiakkaani ingerlanneqartariaqartoq. Oqalugiaat, sumiiffimmi ataatsimi ilisarinninnertalimmik imaqartoq, sumiiffimmi allami paasiuminaassinnaavoq. Tamatuma ilutigisaanik, taanna erseqqissaavoq, Kalallit Nunaanni ilisimatusarnikkut suliniutit pissanganartut arlalissuusut, tamakkulu ilarpassui sumiiffinni ataasiakkaani innuttaasut tassaniittut ilisimasaqarnerulernissaanik sulissutiginnittoqarluarsinnaasoq.

– Kalaallit Nunaanni ilisimatusarnerit soqutiginarluinnartut arlalissuupput, uangalu isumaqarpunga pingaaruteqartoq, ilisimalikkat pillugit innuttaasunik sumiiffinniittunik avitseqateqarneq pitsaasumik arlalitsigut ingerlanneqarsinnaasoq, Majken Djurhuus Poulsen oqaluttuarpoq. 

Taamaattumik ilisimatusarneq pillugu ilisisimasassanik siammarterineq aqqutigalugu ilisimatusartut suliaannik paaseqatigiinnerunissamut toqqissisimanartuunerannillu misigisimanissamut annertusaataasutut taassuma isigaa – taamatuttaaq sumiiffinni ataasiakkaani innuttaasut nunap sananeqaataa ujaqqallu immikkuullarissusaat pillugit innuttaasut takusimasaaat maluginiarsimasaallu  pillugit ujarassiuut ilisimasaqarnerulernissaat aqqutissiuunneqarsinnaalluni aamma periarfissaassasoq. 

– Sumiiffinni innuttaasut ilisimatusarnermi pingaarutilimmik inissisimapput. Paasissutissarpassuit, assersuutigiinnarlugu puilasut kissartut, ujaqqallu immikkuullarissut sumiiffinni takussaasut ilaatigut sumiissusersillugillu uppernarsaasersorneqarnikuunngillat. Taamaattumik sumiiffinni innuttaasut maluginiartagaat assut pisariaqartippagut, tamannami aqqutigalugu ilisimasat annertusarsinnaagatsigit.