Isiginnaartitsisartut danskinut nunasiaatilittut qanoq ittuunerannik takutitserusuttut

Qanoq ililluni danskit oqaluttuarisaanermi namminneq pissusaat nuanniitsoq pillugu oqaluttuunneqassappat?

Københavnimi isiginnaartitsisarfimmi Blaagaard Teaterimi teknomik nipilersukkat  uteriippaluttut atorlugit taamaaliortoqarsinnaavoq.

Septembarip qaammataani unnukkut isiginnaariat isiginnaartitsisarfimmut iseramik inuit pingasut umiatsiamik aallarnissamut piareersartut takuaat. Inuit taakku inuusatut inuttut angitigisutut isikkoqarput, latexinik sanaanik kiinarpaqarput. Serpartaatinik tigummiarput taakkulu nipilersuut malillugu aalatippaat.

Taava angutip nipaa tusarsaalerpoq:

- Ikinngutigiippugut. Kalaallit Nunaannukalerpugut. Ikinngutigiippugut. Aquuteralaqarpugut. Atorfissaqartinneqarpugut, tassa taamaapppoq. Kikkut tamarmik Kalaallit Nunaat isigivaat. Tassa taamaannarpoq.

Danskit namminissarsiortut ilisimasaqanngitsullu quiasaarusiaralugit isiginnaagassiaq ‘MEET YOURSELF AS A COLONIZER’-imik qulequtalik aallartippoq. Inuusanik isiginnaartitsinikkut videoaqqanik takutitsinikkut saqqummiinikkullu danskit nunasiaatilittut oqaluttuarisaanerannit peqataaffigisimasaat ersersinniarneqarpoq.

"Taamani pissutsit taamaapput" atorsinnaanngilaq

Isiginnaagassiaq isiginnaartitsisartunit PERSONA NON GRATA-kkunnit danskeq kalaaleq Carmina Guldmann suleqatigalugu suliarineqarpoq.

Taakku Kalaallit Nunaat pillugu danskit oqallinneranni “allaanerulaartumik isiginnittaaseqalernissaat” neriuutigaat.

- Oqallinneq allanngortikkusupparput ima oqaannartoqarsinnaajunnaartillugu: “Taamani pissutsit taamaapput”, Astrid Lindhardt isiginnaagassiortunut ilaasoq oqarpoq. Taanna AG-mit Blaagaard Teaterimi naapipparput.

Piareersarluarsimavoq Macbookiminilu allattuisimalluni. Isiginnaartitsisartoqatigiit sinnerlugit oqaloqtigiinnermi peqataavoq eqqartugaalu politikkikkut misigissutsikkullu aalassaatigineqartarpoq.

- Kalaallit kalaalliniillu kingoqqisut 20.000-it sinnerlugit amerlassusillit Danmarkimi najugaqarput. “Uagut taakkua kulturikkut kingornussarsiaat — uagut aserorsimasarput — soqutigisariaqarparput, ilaa?”, taanna aperivoq.

Isiginnaagassiaq ukiut sisamat matuma siorna isumassarsiarineqarpoq, isiginnaartitsisartut Astrid Lindhardtip saniatigut aamma Mai Katsume Mathilde Hyttelu Københavnimi Den Danske Scenekunstskolemi ilinniartillugit.

Danskit nunasiaateqarsimanerannut tunngasumik suliaqarnissartik kissaatigisimavaat, PERSONA NON GRATA-kkummi taaguutaata ersersippaa namminneq ilaluarisaaneq inuiaqatigiinniillu ilaluarisaaneq sulinerminni sammisarigaat.

- Danskit pillugit isiginnaagassiorusukkatta allalli tikkuartorusnnagit. Immitsinnut atorluta nunasiaateqarneq misissorusussimavarput. Astrid Lindhardt oqarpoq.

Isiginnaartitsisartut Nunatta Isiginnaartitsisarfiani paarlaateqatigiillutik qaammat ataaseq Nuummiipput.

Aallarnissaminnut piareersarnerminni ornitassartik pillugu qanoq ilisimasakitsiginertik paasisimallugu Astrid Lindgardt oqaluttuarpoq.

PERSONA NON GRATA-kkut kiisami 2022-mi Nuummut tikikkamik qanoq inussiarnersumik pissusilersorsinnaanerlutik eqqarsaatigeqqissaarsimavaat. Qanorluunniilli peqqissaartigigaluaraanni kukkuluttortoqarsinnaavoq.

Assersuutigalugu isumaqarsimagaluarput sumi tamaani tuluttut oqaluttussaallutik Astrid Lindhardt oqaluttuarpoq. Taamaammat pisiniarfimmi taamaaliortarput najugarisaminnilu sanilitik aamma tuluttut oqaluuppaat, ullulli ilaanni danskisut imminnut oqaluullutik saniliminnit tusaaneqarput imatukannerlu oqarfigineqarlutik:

- Ataasiarlusi nunasiaatigereerpatsigut pinngitsaalillutalu danskisut oqalutsilerluta. Maanna pinngitsaalilluta tuluttut oqalutsinniassanngilatsigut, Astrid Lindhardt pisoq pillugu oqaluttuarpoq.

- Tassani nunasiaateqarsimasutut immitsinnut takuvugut, oqarpoq.

Oqaaseq taanna isiginnaartitsisartoqatigiit atortuaannarpaat isiginnaagassiallu aqqaani soqutiginarpaluttumi aamma atorneqarpoq.

- Naapinneruna taanna isiginnaartussanut takutikkusukkipput, oqarpoq.

Ullutsinni oqaluuserineqartunut attuumassuteqartoq

Isiginnaagassiaq Kalaallit Nunaannut angalanermitt, apersuinernit, paasissutissanik katersinermit oqaloqatigiinnernillu aallaaveqarluni suliarineqarpoq.

- Taamaattumik una uagutsinnut sakkussatsialanngorpoq, Astrid Lindhardt inuusaq Arctic Man nerrivimmiittoq kiviutigalugu oqarpoq. 

Isiginnaartitsisartoqatigiit inuusaq taanna The Danish Action Manimik taagorpaat. Nunasiaatilittut assersuutigineqarluni isiginnaagassiami aamma atorneqarpoq.

Taanna orangiamik annoraaqarpoq, qaqortumik nuersakkamik atisaqarpoq takisuunillu kameqarluni, taakku atorlugit inunnut attaveqarniartarpoq.

Inuusaq patsisiliuullugu sammisaq ajornakusoortoq pillugu inuit oqalotigisarpaat.

- Inuusaq Daddysiliaakkaluaraanni (Nuummi imerniartarfik, aaqq.), Brugsenip silataanukaakkaluaraanni imaluunniit Naalakkersuisut siulittaasuannik apersuinermi nassaraluaraanni inunnit qungujuutigineqartarpoq ammasunngortitsisarlunilu, Astrid Lindhardt oqaluttuarpoq.

Ilaasa Hans Egedemut assersuuttarpaat, allat Knud Rasmussenimut ataatsillu angumminut assingutillugu.

- Tassanngaanniit nunasiaateqarneq ullumikkut inuiaqatigiinni qanoq misigisarneraat pillugu oqaloqatigiissinnaalertarpavut, Astrid Lindhardt oqaluttuarpoq.

'MEET YOURSELF AS A COLONIZER' EU-Kommissionip siulittaasuata Ursula von der Leyenip aamma Danmarkimi ministeriunerup Mette Frederiksenip Kalaallit Nunaata EU-p Danmarkillu akornanni suleqatigiinnermik isumaqatigiissummik nutarterillutik atsiorniarlutik Kalaallit Nunaanniinnerata nalaani isiginnaagassiaq takuteqqaarneqarpoq.

Isiginnaagassiap isiginnaaginnaariarneqarsinnaanerata nalaani Kalaallit Nunaata, Danmarkip USA-llu akornanni illersornissamik isumaqatigiissut New Yorkimi atsiorneqarpoq.

- Arlaannarpulluunniit ullutsinni taama oqallisaatigisumik suliaqarsimanngisaannarpoq, Astrid Lindhardt oqarpoq.

Isiginnaariarneqarsinnaanerata nalaani allaat nutarterniarlugu ilaartorpaat. 

Kalaallit Nunaata immikkut sammineqarnera danskit ilisimasakinnerminnut uissutigaat, Astrid Lindhardt oqarpoq.

Taamaattorqarnerani inuit pissusaanni allanngortoqartoq isiginnaartitsisartoqatigiit maluginiarpaat.  

- Isiginnaagassiaq sumiiffinni assigiinngitsuni marlunni isumassarsiatut saqqummiupparput, taakkulu immikkuullarippallaarsoraat, oqaluttuarpoq. 

Soqutiginninnerulernerli isummat pigiliussat tamarmik nungunnerannik kinguneqanngilaq.

- Taamaattumik suliaqarninnik oqaluttuaraangama tamatigut isummanik pigiuliussanik saqqummertoqartarpoq, Astrid Lindhardt oqarpoq.

Nammineq qanigisaannit aamma.

Isummat pigiliuussat PERSONA NON GRATA-p amerlanerpaanik tusarsimasai namminnerlu aamma eqqarsaatigisarsimasai isiginnaagassiami ilaapput.

- Nunasiaateqarsimanermut tunngasuunera oqariartuutiginiarsaraarput. Nunasiaateqarneq qanga kisimi pinngilaq, Astrid Lindhardt oqarpoq.

Tamarmik imminnut takusinnaassapput

Isiginnaagassiap ingerlanerani nikittoqariasaarpoq, sannavimmi ikinngutigiit aallarnissaminnut piareersarneranniit Carmina Guldman tassanngaannaq isiginnaartut akornanniit nuisoq qullersuarnik qinngorneqarpoq.

- Ilisimasakinneq misigalugu uannut Inuttut tupinnartorujussuuvoq. Danmarkimi takornartaanngilaq. Nammineq inuunerma oqaluttuassartaani Kalaallit Nunaat pillugu ilisimasakinneq qitiuvoq, taanna isiginnaartunut oqarpoq. 

Oqaluttuaq imminut tunngasoq oqaluttuarilermagu pisut allanngorput. Falsterimi peroriartorpoq, nammineq kalaallinit kingoqqisuunini kulturikkullu kingornussarisimasinnaasani ilisimasaqarfiginagit. Puukunik utertitsinnginnermini kusanartunik atisalersortarnini oqaluttuaraa. Meeqqat misileraataasimasut spiralilersuisimanermillu suliaq, Ivittuuni orsugiassiorfik kalaallillu Danmarkimi najugallit angajoqqaaminnit peersinneqartarnerat oqaluttuarai.

Anguniagartik angorusullugu isiginnaartitsisartoqatigiit PERSONA NON GRATA-kkut isiginnaagassiaq meeqqat atuarfiini klassinut angajullernut, ilinniarnertuunngorniarfinnut kiisalu inersimasunut sunngiffimmi ilinniarfimmut Folkeuniversitetimut tulluarsarpaat. Taakku saniatigut suliamik aalajangersimasumik suliallit naliliiisartullu nalinginnaasumik qaaqquneqartartut saniatigut Issittoq pillugu oqaaseqartartut tamaasa Folketingimilu ministerit attuumassutillit isiginnaariarnissamut qaaqquaat. 

- Ministerilli tunissutinik tiguseqqusaanngillat, Astrid Lindhardt oqaluttuarpoq.

Sunniuteqarusukkussi sooq taava isiginnaagassiornikkut sunniiniarpisi assersuutigalugu oqallissaarummik allannasi?

- Eqqumiitsuliornikkut silassorissutsikkut misigissutsikkut atassuteqarnikkullu eqquisinnaagatta, Astrid Lindhardt oqarpoq.

Isiginnaartitsineq timitalerneqartarmat PERSONA NON GRATA-kkut isumaqarput isiginnaartitsineq isiginnaartunut allatut nikisitsisinnaasoq politikerit tusagassiortullu oqaatigisaanut allaaserisaanulluunniit sanilliullugu.

Aamma nuanninngikkaluarpalluunniit.

- Nuannerpallaanngilaq misissuinermi sukkakannersumik inerniliuussinnaallugu uagut danskit tassaasimasugut sianiitsut imaluunniit ajortuliortut. Immitsinnut isiginnittaatitsinnik allannguivoq, Astrid Lindhardt oqarpoq.

Astrid Lindhardt, Mai Katsume aamma Mathilde Hyttel namminneq Blaagaard Teaterimi isiginnaartitsipput, tassaallutik ikinngutigiit Kalaallit Nunaannukartussat - ‘paasisaat’ isiginnaagassiami aallaaviupput. Isiginnaagassiap ingerlanerani isiginnaartitsinermi aqutsisoq Mattias Sauer ilannguppoq annanniutinillu tuniorarlugit.

Taakkuuppullu aamma tikkuarneqartut. Taakku Københavnimiut imerniartarfimmi torrammi nunasiaateqarsimaneq atuakkami atuarsimasartik pillugu eqqartuiutigalutik viinnisortut. 

- Amerlasuut qularnanngitsumik eqqarsarput maanna iserunik akkaaminnut imaluunniit Rasmus Jarlovimut tunngasumik takusaqassasut. Namminnerli aamma pineqarnertik paasiniartussaagaluarpaat, Astrid Lindhardt oqarpoq.

Isiginnaartitsissusiap naalernerani isiginnaartitsiut kiinarpatik latexit peerpaat. Kiinnatik isiginnaartunit takuneqarniassammata imaassinnaavorlu taakku aamma imminni ilisarisaminnik takusaqarsimasut..