Aningaasaqarnermut inatsisissatut siunnersuut Kalaallit Nunaannut aningaasaliissutitalik

Danskit naalakkersuisuisa 2027-mut aningaasanut inatsisissatut siunnersuutaat tallimanngormat Finansministeriami saqqummiunneqarpoq, piffissamilu aggersumi Folketingimi partiit, ilaatigut Atlantikup avannaani ilaasortat, isumaqatiginninniutigineqassalluni.

Milliardit amerlanersaat – aningaasat 95 procentii sinnerlugit – aalajangersimasumik atorneqartussat isumaqatigiinniutaassanngillat. Assersuutigalugu Kalaallit Nunaannut ataatsimut tapiissutit 4 milliardit koruunit kiisalu suliassaqarfiit nunatsinnit suli akisussaaffigilerneqanngitsut 2 milliardit koruunit missaanniittunik aningaasaliiffigineqassapput. Tamatuma saniatigut isumaqatigiissutaareersut aamma atuupput, soorlu illersornissamut isumaqatigiissut (2024-2033) aamma Kalaallit Nunaanni suliniutinut aningaasaliissutillu pillugit sinaakkutissatut isumaqatigiissut 1,6 milliardit koruuninik nalilik piffissami 2027-miit 2030-mut atuuttoq. Ittoqqortoormiini mittarfiliornissaq Qaqortumilu umiarsualiviliornissaq kiisalu peqqinnissaqarfimmi aningaasartuutit ilalinnik aningaasaliissuteqarnissaq isumaqatigiissummi ilaapput.

Aningaasat isumaqatigiissutigineqarsinnaasut  

2027-miit 2030-ip tungaanut ukiumut 500 mio. koruunit uninngasuutinik taaneqartartut 2027-mut aningaasaqarnermut inatsisissami isumaqatigiinniutigineqassapput.

Taakkunannga 120 mio. koruunit Atlantikut avannaani piffissami 2026-miit 2029-p tungaanut atugassatut illuartinneqarsimapput, Kalaallit Nunaanni Danmarkimiluunni suliniutinut atorneqakkajuttarput.

Aningaasanut inatsisissatut siunnersuummi atuarneqarsinnaavoq ilaatigut 2027-mi 1,3 millionit koruunit Unicef Kalaallit Nunaanni meeqqat atuarfinni peqataatinneqarnerulernissaannik suliniutinut kiisalu 500.000 koruunit allat Arctic Mayors’ Forumip issittumi kommunit akornanni peqataatitsinermik misilittagaqarnernillu ineriartortitsinissamut sulineranut atorneqarumaartut.

Aamma Danmarkimi kalaallisut inatsisitigut ikiorsiissutinut aamma Kalaallit Nunaanni ornigulluni inatsisitigut ikiorsiissutitut aningaasanik immikkoortitsisoqarpoq, kiisalu angerlarsimaffiit arlallit, soorlu Kalaallit Nunaanni Frelsens Hæri aamma angerlarsimaffik Angakok kiisalu Danmarkimi Kirkens Korshær tapiiffigineqassapput.

Kalaallit Nunaanni Inuit pisinnaatitaaffii pillugit institutti

Aningaasanut inatsisissatut siunnersuummi aamma allassimavoq Inuit Pisinnaatitaaffii pillugit Instituttimut aningaasaliissutit 2027-mi 3,2 million koruuninik qaffanneqassasut, taakkulu “Kalaallit Nunaanni suliassiissutinik suliaqarnerup nukittorsarneqarnissaanut” atorneqarumaartut.

– Atlantikup Avannaani atugassatut immikkoortitanit ukiuni arlalinni aningaasaliiffigineqartarpugut, ukiunili kingullerni taamaattoqanngilaq. Nuummi aalajangersimasumik sulisoqarlutalu allaffeqarpugut, taamaattumik Kalaallit Nunaanni suliniutitsinnut toqqaannartumik aningaasaliiffigineqarnissaq periarfissaanersoq aperinikuuvugut. Aningaasaliissutissat 2027-mut aningaasanut inatsimmut ilanngunneqarnerat nuannaarutigeqaarput, soorunami neriuutigaarput tamanna ataavartumik aaqqiissutaassasoq, Inuit Pisinnaatitaaffii pillugit nuna tamakkerlugu pisortaq Johan Busse oqarpoq, taassuma nassuiaatigaa Kalaallit Nunaanni Inuit Pisinnaatitaaffii pillugit Siunnersuisoqatigiiffik (IPPS) pitsaasumik qanittumillu suleqatigigitsik, ilaatigut ataatsimiinnerinut peqataasarlutik suliaannullu tapersersuisarlutik.

Sapaatip akunnerata tulliuttumi isumaqatigiinniutigineqassapput

Aningaasanut inatsisissatut siunnersuut Folketingimi ataasinngornermi oktobarip 19-ianni siullermeerneqassaaq, tassani siunnersuummi quleqquttat annerit partiinit oqallisigineqassapput.

Ataatsimiititaliami sulinerup saniatigut aningaasaqarnermut ministeri naalakkersuisullu folketingimi partiinik isumaqatigiinninniassapput, amerlanerussuteqarniarsaralutik taamaalillutillu aningaasanut inatsisissaq tamakkiisoq isumaqatigiissutigalugu. Siunnersuut aappassaaneerneqassaaq pingajussaaneerneqarlunilu, naatsorsuutigineqarpoq Folketingimi decembarimi taasititsinermi inaarutaasumik akuerineqarumaartoq.