Folketingimi nunarput sinnerlugu ilaasortat danskit aningaasanut inatsisissaat pillugu isumaqatigiinniarnernut piareeqqapput

Danskit naalakkersuisuisa tallimanngornermi saqqummiuppaat 2027-mut aningaasanut inatsisissatut siunnersuut, taannalu oktobarip 19-iani siullermeerlugu oqaluuserineqartussaavoq. Tamatuma saniatigut aamma partiit ataasiakkaarlugit danskit aningaasaqarnermut ministeriat Peter Hummelgaard (S) aggersaasoralugu danskillu naalakkersuisui peqatigalugit aappassaaneerneqarnera pingajussaaneerneqarneralu sioqqullugit isumaqatigiinniutigineqartussaavoq. 

Tamat oqartussaaqataanerat nukittorsassavarput

Inuit Ataqatigiit sinnerlugit Folketingimi ilaasortaq, Naaja H. Nathanielsen, Sermitsiamut oqarpoq, isumaqatigiinniarnissanut nammineq aggersagaareersimalluni, taassumalu kissaatigaa naalagaaffiup akisussaaffiisa aammalu aningaasanik agguaassisarnerit aqqutigalugit aningaasalersorneqartartut tamakkiinerusumik oqaluuserineqaarnissaat. Naaja H. Nathanielsen aammalu Naleraq sinnerlugu Folketingimi ilaasortaq, Qarsoq Høegh-Dam naapertorlugit suliniutissatut aallartinniakkat amerlanerusut toqqaannartumik danskit aningaasanut inatsisaannut ilaatinneqartariaqarput, Atlantikup avannaanut aningaasat agguagarsiissutigineqartartut aqqutigiunnaarlugit. 

– Oqaloqatigiinnerit aallarniutaasut angusaqarfigilereerpagut, takusinnaavarami inuit pisinnaatitaaffii pillugit institut-i aningaasanik pissarsisimasoq Kalaallit Nunaat Kalaallillu pillugit suliniutinut atugassaminik. Taakku suliakkinneqarnikuupput ukiut arlallit matuma siorna, taamaattorli aningaasanik malitseqarnikuunani. Tamatumalu malitsigisaanik Atlantikup avannaani ilaasortat aningaasanik agguagarsiaanit aningaasaliinikkut suliakkiussat ilaat aallartinneqarsinnaasimapput.

– Taamaattorli aamma isumaqarpunga naalagaaffiup toqqaanaartumik nammineq aningaasalersortariaqagai arlaqarput, utaqqiinnarneqarani taamatut tikkuaanissara. Assersuutigalugu sulisut uniformillit taamatullu sulisuusimasut veteranit sulinerminni akornusersimanermik kingunerisaanik inuunerluuteqalersimasut iliuuseqarfigineqarnissaat. Veteranit peqatigiiffiannit suliniutigineqartut aammalu Thin Blue Line-ikkut suliaat, aningaasanut inatsimmeereersut soorunami siammarneqartariaqarput, taamaaliornikkullu Kalaallit Nunaanni taakkunatut suliniutit ilanngunneqarlutik, angalaniarnerinnarmi Kalaallit Nunaanni aningaasarpassuarnik naleqartarmat suliniutaagaluanillu ipisitsisinnaasarluni.

- Atlantikup avannaani aningaasat agguaassassatut tunniunneqartartuniit sulissutigerusuppara Tusagassiuinermi Sulisut Peqatigiiffiat (TP) aningaasaliiffigineqassasoq, taannami suliniuteqarmat tamat oqartussaaqatigiinnerat nukittorsarneqassasoq. Isumaga naapertorlugu pingaaruteqarpoq tamat oqartussaaqatigiinnerata demokratiip nukittorsarneqarnissaa, taamaammallu aamma ammaanermi oqallinnermi immikkut oqaaseqarfigivara. Tamatuma saniatigut aamma sumiiffinni inuussutissarsiornermik ingerlatsinermut aningaasanik pissarsissusserusuppunga – pingaartumik eqqarsaatigalugit aallartinnermi tapersersuinissaq aammalu suliffeqarfiit illoqarfiit anginerusut avataaniittut. Tamakku saniatigut aamma suliniutit tigussaasut arlallit, kulturikkut ineriartortitsinermut tunngassuteqartut aammalu pisinnaatitaaffinnut tunngatillugu suliniutinut tapersersuinissaq siuarsarusullugit eqqarsaateqarpunga.

Aningaasat agguaassassat oqallisigineqarusupput

Naaja H. Nathanielsen aamma Qarsoq Høegh-Dam arlaleriarlutik erseqqissaateqarnikuupput suliniutinut arlalinnut tunngatillugu suleqatigiissuteqarlutik. Taamaattorli danskit naalakkersuisuinut isumaqatigiinniarnerit immikkut ingerlatissamaarpaat.

– Qarsoq ilaginagu isumaqatigiinniassamaarpunga. Kisianni soorunami ataatsimut isiginnittumik Qarsorlu oqaloqatigeereerpugut. Aningaasanut inatsisissatut siunnersuummi takusinnaavara aningaasat isumaqatigiinniutaasussat amerlasoorsuunngitsut. Tamannali isumaqanngilaq, taava appasissumik siunnerfeqartoqassasoq. Tamaviaassaanga sapinngisamik annertunerpaamik suliniutinut ilaatinniakkannut angusaqarniarlunga. Assersuutigiinnarlugu Danmarkimi Kalaallit Illuisa suliniutaannut pitsaasunut aningaasaliinissaq, taakku aamma nunatta karsianit aningaasaliiffigineqartarput. Isumaqarpunga tamanna naapertuutissasoq tassa innuttaasut Danmarkimi najugaqartut eqqarsaatigalugit. Neriuutigivara suliniutaannut aningaasaliissutissanik danskit aningaasanut inatsisaat aqqutigalugu arlaatigut pissarsissussisinnaassallunga.

- Taamatut aamma ippoq Kalaallinut Danmarkimi najugaqartunut suliniutit pitsaasut aningaasaliiffigineqarnissaat pissusissamisuussaaq. Suliniutit tamakku ilaat danskit aningaasanut inatsisaanni ataavartunngortillugit inissinneqartariaqartut isumaqarpunga. Pingaartumik innuttaasunut isumaginninnikkut qajannartumik inissisimasunut suliniutit aningaasanik agguagassaneersunik tunineqaannartarnerat pissusissamisuunngitsutut isigigakku. Taakkumi sulissutigisaat imaaliallaannaq aaqqinneqarsinnaanngitsortaqarput sukumiisumillu sulissutigineqartariaqarlutik. Taamaammat taakku suliniutaat pingaaruteqartorujussuupput, taamaattorli sivikitsuinnarmik suliniutinut piffissarujussuaq atorneqartarpoq. Ajornartorsiutit annertuut itisuullu taamak sulinikkut aaqqinneqarsinnaanngillat, Naaja H. Nathanielsen oqarpoq.