Illersornissamut isumaqatigiissut pillugu oqallinneq
Inatsisartut illersornissamut isumaqatigiissut tapersersorpaat, taamaattorli partiit assigiinngitsunik piumasaqarput
Inatsisartuni partiit tallimaasut tamarmik assigiinngitsunik tunngaveqarlutik USA-mik illersornissamut suleqateqarneq qaninnerusoq tapersersorpaat, taamaattorli oqallinnermi ersersinneqarpoq isumaqatigiissutip nutaap aningaasatigut pissarsissutigineqarneranut, tamat oqartussaaqataaneranni akuutitsineq aammalu Kalaallit Nunaata siunissami sunniuteqarsinnaanera pillugit assigiinngitsunik isumaqartoqartoq, taamatuttaaq partiit arlallit piumasaqarput nakkutilliineq malitseqartitsinerlu pillugit pitsaanerusumik aaqqissuussisoqartariaqartoq.
Atorfilittat isumaqatigiinniarnernilu qitiusumik inissisimasimasut nerriup saavani nikorfaqatigiipput, USA-p, Danmarkip aammalu Kalaallit Nunaata akornanni septemberip 22-iani atsioqatigiinnissaq sioqqutitsiarlugu. Sulisut ilaata tuschit atsiornermi atorneqartussat ajunnginnersut, allallu pisoq assiliva. Isumaqatigiissut taanna, Inatsisartut siullermeerinnillutik oktobarip aqqaneq aappaani oqaluuseraat.
Assi: Oscar Scott Carl
Inatsisartut siullermeerinnillutik oqaluuseraat Kalaallit Nunaata, Danmarkip aammalu USA-p illersornissaq pillugu isumaqatigiissutaat ataasinngornermi oktobarip aqqaneq aappaani. Oqallinnermi qaqinneqartut ilagaat Kalaallit Nunaata isumannaallisarneqarnera, aningaasatigut soqutigisai aammalu isumaqatigiissutip timitalersorneqarnerani sunniutigisinnaasai.
Nunanut allanut Naalakkersuisoq, Múte B. Egede (IA), saqqummiinermini erseqqissaatigaa isumaqatigiissut nunat taakku akornanni attaveqaqatigiinnikkut nukittorsaanerannut attuumassuteqartoq piffissami isumannaallisaanikkut annertuumik ilungersunartorsiorfiusumi.
– Naalakkersuisut tatisimaneqartuusaarnikuunngillat. Nunarput tatisimaneqarnikuuvoq. Tamanna piviusuuvoq, taanna oqarpoq.
Taassuma nassuiaatigaa isumaqatigiinniarnerit sukkasuumik ingerlanneqartariaqarsimasut toqqissisimanerup annertusarneqarnissaa aammalu USA-mik suleqateqarnerup pilerseqqinneqarnissaa pingaaruteqarmat.
– Piffissarujussuarmik peqarsimanngilagut isumaqatigiissutissap suliarineqarnerani, taanna oqarpoq.
Isumaqatigiissut tunngavigalugu amerikamiut illersornissaq pillugu sakkutooqarfinnik Narsarsuarmi aammalu Mestersvig-imi pilersitsisinnaalerput taamatuttaaq isumaqatigiissummi Kunngeqarfiup namminersortuunerata innarlerneqannginnissaa ataqqineqassasoq aammalu inuiaqatigiit kalaallit imminnut oqartussaaffiginissaminnut pisinnaatitaaffeqarnerat aamma ataqqineqassasoq.
Naleraq: Sinaakkutissaq akuersissutigineqarpoq, innuttaasut ilisimanngikkaat qanoq isumaqatigiissut imaqarnersoq
Naleqqap siulittaasua, Pele Broberg, isornartorsiuivoq USA annertoorujussuarmik pisinnaatitaaffeqalersinneqartoq inuiaqatigiilli kalaallit aningaasatigut akiliutissanik aalajangersimasunik qulakkeerunneqanngitsut.
– USA annertuumik nunatsinni pisinnaatitaaffeqalerpoq. Inuiaqatigiit kalaallit aalajangersimasumik akiliinikkut aningaasanik qulakkeerunneqanngillat, taanna oqarpoq.
Taassuma aamma isornartorsiuinermini ilannguppaa Inatsisartut isumaqatigiinniarnerni akuutinneqarsimannginnerarlugit.
– Ilisimasavut, misilittakkavut aammalu isornartorsiuinerput atorneqarsinnaasimagaluarput angusaq suli sunnerneqarsinnaatillugu. Maanna isumaqatigiinniarnerit naammassineqareerput. Uagullu angusaq nalilersorparput, Broberg oqarpoq.
Taanna isumaqarpoq Kalaallit Nunaaata nunarsuarmioqatigiit akornanni qanoq pingaaruteqartiginera ilinniartitaanerup qaffassarneqarneratigut, sulinikkut, atortulersuuteqarnikkut aammalu aningaasaqarnikkut toqqissisimanartumik inissinnikkut.
– isumaqatigiissutip sinaakkutaa akuerineqarpoq, innuttaasut imarisaa suli ilisimalinngikkaat, taanna oqarpoq.
Inuit Ataqatigiit: Nakkutilliinissamik ukiumullu ilisimatitsisoqartarnissaanik piumasaqaat
Inuit Ataqatigiit isumaqatigiissut tapersersorpaat, taamaattorli piumasaqarpoq erseqqissumik pilersaarusiortoqassasoq isumaqatigiissutip timitalersorneqarnissaa aammalu sumiiffinni najugaqartut illersorneqarnissaat pillugit.
Partiip oqaaseqartartua, Mimi Karlsen, erseqqissaavoq ersineq annilaanganerlu pilersinneqarsimasut amerikamiut Kalaallit Nunaat pillugu oqaaseqaqattaarnerisa kingunerisaanik.
– Annilaanganeq annertusiartuinnarsimavoq, inuup taassuma illersornissaq isumannaallisaanerlu pissutaatillugit nunarput pigilertariaqarlugu oqaaseqaqattaarnerata ilutigisaanik, taanna oqarpoq.
Taanna aamma akissutissarserusuppoq, sakkutooqarnikkut susoqarnera pillugu nakkutilliineq qanoq kikkunnillu ingerlanneqassanersoq, taamatuttaaq ajutoortoqartillugu mingutsitsisoqartillugulu akisussaaffik torersaanissarlu kikkunniinnersoq.
– Kikkut nakkutilliissappat? Ajutoortoqartillugu kikkut akisussaasuussappat, aamma mingutsaaliuineq pillugu kikkut torersaasuussappat? Taanna aperivoq.
IA piumasaqarpoq Naalakkersuisut ukiumut minnerpaamik ataasiarlutik Inatsisartunut ilisimatitsisassasut isumaqatigiissutip timitalersorneqarnera pillugu.
Siumut: Isumaqatigiissutip timitalersorneqarnissaa angusanut tigussaasunut suliarinninneq aatsaat aallartippoq
Siumup isumaqatigiissut tunngaviusumik tapersersorpaa, taamaattorli aamma partii isumaqarpoq illersornissaq pillugu isumaqatigiissut 1951-meersoq tamarmi naqqaniit isumaqatigiinniutigineqaqqissimasariaqaraluartoq
Erik Jensenip matoqqasumik suliap ingerlanneqarsimanera isornartorsiorpaa:
– Naalakkersuisut inuiaqatigiinnut, partiinut aammalu qinikkanut matoqqalluinnartumik isumaqatigiinniarnernik ingerlatsisimanerat toqqissisimannginnermik pilersitsinikuuvoq, taanna oqarpoq.
Partiip ilaatigut ujartorpaa amerikamiut nunaminertanik atuinerminni nunatta karsianut akiliisarnissaat, sakkutooqarfiusimasuni saliinissaat aammalu eqimattaliortoqarnissaa malitsitsisinnaasunik qulakkeerinnissinnaasunillu isumaqatigiissut malillugu iliortoqarnissaa pillugu.
– Siumut isumaqarpoq isumaqatigiissut pingaarutilerujussuarmik alloriarnerusoq. Maannali isumaqatigiissutip imarisaassa timitalersorneqarnissaannut sulineq aatsaat aallartilaarpoq, Jensen oqarpoq.
Demokraatit: Kalaallit Nunaat nunarsuup assingani toorniinnaanngilaq
Vivian Motzfeldt Demokraatineersoq erseqqissaateqarpoq isumaqatigiissut tassaasoq Kalaallit Nunaata nukittunerusumik inissisimalerneranut sunniuteqaqataanissaanullu aqqutissiuussisoq.
– Qulakkeerparput, inatsisitigut illersugaasumik nunamik piginnittut tassaasut uagut, taanna oqarpoq.
– Naalakkersuisut matoqqalluinnartumik isumaqatigiinniarnernik ingerlatsisimanerat innuttaasut, partiit aammalu qinikkat toqqissisimannginnerannik kinguneqarsimavoq, Erik Jensen (S) oqarpoq.
Assi toqqorsivimmit: Oscar Scott Carl
Taassumattaaq erseqqissaatigaa, Kalaallit Nunaata innuttai inuiattut akuerineqassasut namminnerlu pisinnaatitaaffeqartut.
– Kalaallit Nunaat nunarsuup assingani toorniinnaanngilaq, aamma Kalaallit Nunaat sermiinnaanngilaq, taanna oqarpoq.
Oqallinnermi Demokraatit kissaateqarput, isumaqatigiissut taamatut iluseqarluni aappassaaneerneqartussanngortinneqassasoq. Taamaattorli inersuarmi oqallinneq pereermat Motzfeldt erseqqissaavoq, partii ammasoq oqaluuserisaq amerlanerussuteqartunit ataatsimiititaliamukaanneqarusussappat.
Atassut: NATO toqqartariaqarparput
Atassutip siulittaasua, Aqqalu C. Jerimiassen, isumaqatigiissummik tapersersuinertik oqaatigaa erseqqissaateqarporlu Kalaallit Nunaanni suliffeqarfiit sunniuteqarnerunissartik anguniartariaqaraat aammalu Narsarsuarmi mittarfiup ingerlanneqarneranut tunngatillugu peqataanerusariaqartut.
Taassumali aamma ilanngullugu erseqqissaatigaa USA-p inissisimanera pillugu Kalaallit Nunaat piviusorsiortumik isummertariaqartoq.
– USA ikinngutigaarput. Tamannali isumaqanngilaq, sutigut tamatigut naatsorsuutigisinnaagipput ikinnguterput inussiarnertuaannassasoq, taanna oqarpoq.
Taassuma inerniliinera ersarippoq:
– NATO toqqartariaqarparput, aammali USA avaqqukkuminaatsuuvoq, Aqqalu C. Jerimiassen oqarpoq.
Illersornissaq pillugu isumaqatigiissut aappassaaneerneqartigani ataatsimiititaliamukaateqqaarneqassaaq
Kalaallit Nunaata, Danmarkip aammalu USA-p illersornissaq pillugu isumaqatigiissutaat tunngaviusumik akuersissutigineqaraluarluni taamaattoq Inatsisartut Nunanut allanut Sillimaniarnermullu Ataatsimiititaliaani suliarineqaqqaartussanngorpoq. Taamak ilisimatitsivoq Inatsisartut Siulittaasuat Kim Kielsen (attaviitsoq) oktobarip aqqaneq aappaani 2026-mi Inatsisartuni siullermeerlugu oqaluuserereerneqarnerata aqaguani.
Oqallinnerup nalaani ataatsimiititaliamukartinneqassanersoq assigiinngitsunik isummersorfigineqarpoq. Demokraatit kissaatigeqqaaraluarpaat siunnersuut taamatut iluseqarluni aappassaaniigassanngortinneqassasoq, taamaattorli amerlanerussuteqartut kissaatigissappassuk ataatsimiititaliamukaqqaartinneqarnissaa ammaffigigitsik.
