Ilinniarneq
Kalaallit Nunaanni qimussertarneq pillugu ph.d.-mik illersuinissaq
Emma Vitalep inuit qimussertartut qimmillu akornanni suleqatigiinneq qanoq ineriartortarsimanersoq kiisalu Kalaallit Nunaanni qamutit qanoq ineriartortarsimanersut pillugit ph.d.-nngorniutini oktobarip 22-ani illersorpaa.
Emma Vitale nunatsinni qimmeqarneq pillugu ph.d.-nngorniutini pillugu ukiuni kingullerni pingasuni affarmilu suliaqarsimavoq. Ilisimatusarfimmi suliniutini oktobarip 22-ani tamanut saqqummiuppaa, tassani inuit qimmillu suleqatigiittarneri kiisalu qamutit qanoq ineriartortinneqarsimaneri sammineqarput.
Assi: YASHOVARDHAN SODHANI
Emma Vitale Ilisimatusarfimmi, itsarsuaq oqaluttuarisaanermilu qimussip ineriartornera ph.d.-nngorniutigalugu ukiuni kingullerni pingasuni a ffarmilu suliaqarsimavoq, tassani kalaallit qimmeqartariaasiat qitiutippaa.
ILISIMATUSARNIKKUT ALLAASERISAT
Emma Vitalep ph.d.-nngorniarnermi tamanut saqqummiinera sioqqullugu allaaserisat saqqummiunneqartut:
Vitale, E. (2025). Approaching the Past through Practice: Reconstruction of a Historical Greenlandic Dog Sled. American Antiquity , 1-14. https://doi.org/10.1017/aaq.2024.65
Vitale, E., Feuerborn, T. R., & Walls, M. (2025). Human‐Dog Symbiosis and Ecological Dynamics in the Arctic. Evolutionary Anthropology: Issues, News, and Reviews , 34 (3), e70009. https://doi.org/10.1002/evan.70009
Vitale, E., & Grønnow, B. (2025). Of Skin and Bones: Revisiting an Inughuit Dogsled Procured by John Ross in 1818. ARCTIC , 77 (3). https://doi.org/10.14430/arctic80793
Vitale, E., Rasmussen, J. A., Grønnow, B., Hansen, A. J., Meldgaard, M., & Feuerborn, T. R. (2023). An ethnographic framework for identifying dog sledding in the archaeological record. Journal of Archaeological Science , 159 , 105856. https://doi.org/10.1016/j.jas.2023.105856
Vitale, E., Sinding, M.-H. S., & Feuerborn, T. R. (2026). Living Technology: Theoretical Perspectives on the Emergence of Sled Dogs. Animals , 16 (19), 3148. https://doi.org/10.3390/ani16193148
Qamusiornermi aalasuliap linkia: https://arctichub.gl/da/stories/paa-jagt-efter-ny-viden-emma-bygger-traditionel-hundeslaede-i-sisimiut/
- Uumasunik nuannarisaqartorujussuujuaannarnikuuvunga, ingammik qimmit nuannarisorujussuuakka, kandidatitullu ilinniarninni Qimmeq-projektimi ilisimatuut suleqatigilernikuuakka. Sunalu perianngitsoq suliniummi itsarsuaq qimussertariaaseq qitiutissallugu ph.d.-inngorniartutut ingerlaqqinnissara siunnersuutigineqarpoq. Qimmit inuillu qanoq suleqatigiittarsimanerat soqutigisorujussuujuaannarnikuuara, Emma Vitale oqaluttuarpoq, taanna affarmik danskiullunilu affarmik italiamiuuvoq, kiisalu Lundip Universitetianit Aarhus Universitetianillu itsarnisarsiornermik kandidatitut ilinniagaqarsimalluni.
- Piffissami tassani qimussertartunit ikiorluarneqaqaanga, aammalu ilisimasaminnik avitseqatiginnilluartorujussuupput. Aammattaaq qanoq qimussertoqartarneranik ilinniartinneqarpunga, qimmillu qanoq paarineqarnissaat ilinniarlugu, Emma Vitale, suliniummut atatillugu nammineerluni qamutiliorsimasoq, oqarpoq.
Qissiat saarnillu Emma Vitalep qimussertarneq isiginnittaatsinit assigiinngitsorpassuarnit malinnaavigisimavaa, ilaatigut qamutit aamma oqaluttuarisaanermik takussutissiisuusut paasisimavaa.
- Qamutit inuiaqatigiinni qanoq ineriartortoqarsimaneranut takussutissatut atorneqarsinnaapput, qamutillu angallannermut, aningaasarsiornermut niuernermullu tunngatillugu inuiaqatigiinnik ineriartortitseqataasimapput. Taamaammat qamutit qamutiinnaanngillat, inuiaqatigiilli qanoq paasinissaannut aqqutissaalluarput, Emma Vitale oqarpoq.
Atortut qamusiornermi atorneqartut piffissap ingerlaneranittaaq ineriartortinneqarsimapput.
- Inuit ukiuni tuusintilikkuutaani periarfissaasut tunngavigalugit sakkussanik assigiinngitsunik angallannermilu assartuutaasunik ineriartortitsisinnaasarsimapput. Qamutit siulliit qissianit sanaajupput, ilaatigut aamma saarnit atorneqartarsimallutik, taamaalilluta qamutit inuiaqatigiinni ineriartortoqarneranik assersuutitut isigisinnaavagut, Emma Vitale oqarpoq.
Inuit ukiuni tuusintilikkuutaani periarfissaasut tunngavigalugit sakkussanik assigiinngitsunik angallannermilu assartuutaasunik ineriartortitsisinnaasarsimapput. Qamutit siulliit qissianit sanaajupput, ilaatigut aamma saarnit atorneqartarsimallutik, taamaalilluta qamutit inuiaqatigiinni ineriartortoqarneranik assersuutitut isigisinnaavagut
Ph.d.-nngorniartoq Emma Vitale
Nunap immikkoortuini assigiinngissutit Qanoq qamusiortarneq qanorlu qimmilerisarneq najugaqarfiit akornanni assigiinngitsumik ingerlanneqarpoq, tamanna Emma Vitalep aamma misissuiffigivaa.
- Ataatsimut isigalugu qamutit Kalaallit Nunaanni Tunumi, Avannaani Kitaanilu atorneqartut immikkoortinneqarsinnaapput. Qamutit ilaat sikumi atorneqassasut allat nunami atorneqarlutik. Pisariaqartitat naapertorlugit aammalu soorunami nunap qanoq ittuunera naapertorlugu qamutit naleqqussarneqartarput. Aammalu qimmit piniarnermut imaluunniit sunngiffimmi sammisatut atorneqarnerunersut misissorparput.
- Qimusseq takuinnarlugu inuk suminngaanneersuunersoq takuneqarsinnaasoq najukkami qimussertartunit amerlasuunit oqaluttuunneqartarpunga. Qamutip ilusilersugaanera takuinnarlugu oqaluttuassartaa ersertarpoq, Emma Vitale oqarpoq.
- Ullutsinni qimmit qimuttut amerlasuut angallassinermut atorneqaannarunnaarlutik takornariartitsinermuttaaq atorneqartarput. Kisianni qimmip inuullu suleqatigiinnerat allanngorsimanngilaq. Misissuininni issuagaq una nassaarisimavara: "Qamuteralak aserorsinnaavoq, qimmilli tamatigut angerlaakkumaarpaatsit", Emma Vitale, misissuinermi ingerlanerani nammineq aamma qimussertarnermik qimmilerinermillu ilinniarsimasoq oqarpoq.
Assi: YASHOVARDHAN SODHANI
Qimmit inuillu akornanni suleqatigiinneq Inuit qimmillu akornanni suleqatigiinneq Emma Vitalep piffissap ingerlanerani malinnaavigisimavaa.
- Ullumikkut qimmit qimuttut amerlasuut angallassinermut atorneqaannarunnaarlutik takornariartitsinermuttaaq atorneqartarput. Kisianni qimmip inuullu suleqatigiinnerat allanngorsimanngilaq. Misissuininni issuagaq una nassaarisimavara: "Qamuteralak aserorsinnaavoq, qimmilli tamatigut angerlaakkumaarpaatsit"
Allatut oqaatigalugu qimmit tamatigut naatsorsuutigineqarsinnaapput, tamannalu qimmit akornanni attaveqarnermut ersersitsivoq; kulturip qanoq allanngoriartornera apeqqutaatinnagu tatigineqarsinnaapput.
Kulturi kinguariartortoq Qimmit qimuttut amerlassusaat ukiuni kingullerni 30-ni 30.000-it missaanniit 13.000-it missaanut ikileriarsimapput, ilaatigut tamanna peqqutigalugu ilisimatusarnermi suliniut, Qimmeq, 2016-imi aallartinneqarpoq. Suliniutip iluani ilisimatuut assigiinngitsorpassuarnit ilisimatusarnermik suliallit, tamarmik qimmit qimuttut pillugit suliniuteqartut, ilaatigut qimmit kinguaariinni sorlerneersuunerannik, peqqissusiinnik, nappaataannik tigussaanngitsunillu kultooreqarnerisa isumaannik suliniutillit misissuipput. Suliniutip inerneri ilisimatuussutsikkut soqutigineqarluartutigullu ilanngutassiatigut, saqqummersitsinikkut, filmiliaaqqatigut kiisalu assiliartalersukkanik ilinniartitsinermut atuakkat aqqutigalugit ingerlaavartumik saqqummiunneqartarput.
- Kalaallit qimussertariaasiat suli misissuiffigissallugulu atorluassavara, misissuininnilu paasisakka tunngavigalugit Islandimi hestit Siberiamilu tuttut misissussallugillu nunarsuup avannaani nunani issittuni uumasut assigiinngitsut assartuutaasut atorneqarneri misissussavakka.
