Nammineq aalajangiisinnaatitaanerput navianartorsiortissanngilarput

“Oqariartuut ataasiusoq kikkut tamarmik paasisariaqarpaat: Kalaallit Nunaat USA-mit pigineqarnavianngilaq, USA-mit aqunneqarnavianngilaq, USA-mut ilanngunnavianngilaq. Ullumikkut Kalaallit Nunaat ilisimasarput Danmarkillu Kunngeqarfianut ilaasoq qinerparput.”

Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen (D) marlunngornermi Christiansborgimi Spejlsalenimi ministeriuneq Mette Frederiksen peqatigalugu tusagassiortunik katersortitsinermi oqarpoq.

USA-mut oqariartuutigineqartoq paatsuugassaanngilaq.

Kalaallit Nunaat pisiarineqarsinnaanngilaq

Tusagassiortunik katersortitsinerup kingorna Jens-Frederik Nielsen Island Bryggemi Kalaallit Nunaata Sinniisoqarfiani pisortatigoortumik avatangiiseqarnani KNR-imit Sermitsiamillu apersorneqarnermini Naalakkersuisut isumaat uteqqippaa:

– Kalaallit Nunaat pisiarineqarsinnaanngilaq. Inuiaqatigiit Kalaallit pisiarineqarsinnaanngillat. Nammineq aalajangiisinnaatitaaneq uagut nammineq pigaarput. Nunanit allanit sunnerniarneqassanngilaq. Tamannalu Naalakkersuisuni tamakkiisumik isumaqatigineqarpoq. USA-mullu tamanna oqariartuutigaarput.

Nammineq qanoq misiginersoq aperineqarami Jens-Frederik Nielsen ima akivoq:

– Piffissaq manna atugarput soqutiginarpoq, pissanganarluinnarlunilu. Ajunnginnerarsinnaanngilanga. Unammillernarpoq. Kunngeqarfik Danmark iluaniittugut tusagassiortuni katersortitsinermi erseqqissumik oqariartuutigaara. Pingaaruteqarpoq erseqqissassallugu nunap iluani pissutsit pillugit avissaartuunnissamut piffissaanngitsoq.

Ataatsimoornissaq pisariaqarpoq

Kalaallit Nunaata Kunngeqarfimmut ilaanera suaarutigineqaraluartoq, isumaqanngilaq namminersulivinnissamut Danmarkip Kalaallillu Nunaatalu akornanni eqqartueqatigiinneq tamaanga killeqartariaqartoq, taanna oqarpoq.

– Naalagaaffeqatigiinnermi eqqartugassaqarpugut, tamannalu oqaloqatigiissutigisarparput. Naalagaaffeqatigiinnerup nutarternissaanik pingaartitsisumik naalakkersuinikkut tunngavissaqarpugut. Naligiinnerulersitsiniarpugut, killigititallu iluanni nammineersinnaanerusariaqarluta. Danmarkili oqaloqatigigaangatsigu imaanngilaq USA-mut akuersiinnarnissamut piareersimasugut. Nammineq aalajangiisinnaatitaanerput immeraatigissanngilarput, Jens-Frederik Nielsen oqarpoq nangillunilu:

- Tassungalu tunngatillugu ataatsimoornissaq pisariaqarluinnarpoq.

Namminiilivinnissamut aqqut

Jens-Frederik Nielsenip nassuerutigaa Danmarkimut attaveqarnerput pillugu oqallittoqartartoq sulilu oqallisigineqartoq, ilaannikkullu sakkortuumik oqallittoqartarluni.

– Oqaatsit sakkortuut atortarpavut. Allat aamma taamaaliortarput. Danmarkimut attaveqarnerput nutartertariaqarparput, tamannali ima paasisariaqanngilaq nuna allaalluinnartoq tasioqatigissagipput. Isiginnittariaatsit assigiinngitsut peqataatinnissaat pingaaruteqarpoq. Ullumikkut isumaqatigiinngissutit illukartittarpavut pingaaruteqarnerusumik suliaqaratta.

Namminersulernissamik oqallinneq unitsinneqassava? 

– Namminiilivinnissaq pillugu oqalunnissamut maannakkut piffissaanngilaq. Nunap allap tiguarniarluta oqalunnera pissutigalugu nammineersinnaanerput navianartorsiortinnissaa piffissaanngilaq. Imaanngilaq siunissami arlaannik kissaateqassanngitsugut, kisianni maannakkut Naalagaaffimmut ilaavugut Naalagaaffillu tapersersorlugu. Tamanna pissutsini ilungersunartuni pingaaruteqarluinnarpoq.

Piffissami pissutsit unammillernartut

Vivian Motzfeldtip, Lars Løkke Rasmussenip aamma J.D. Vancep Marco Rubiollu pingasunngornermi ataatsimeersuarnissaat qanoq naatsorsuuteqarfigaajuk?

- Naatsorsuutigaara oqariartuuterput tusarliutissagipput, neriuppungalu tamatuma kingorna USA-mik nalinginnaanerusumik ataqqinninnermillu aallaaveqartumik oqaloqatigisinnaalissagigut.

Tusarliussassarput USA-mit akuerineqanngippat, taavami?

- Pissutsini unamminartuniippugut. Taamaattuarsimavorlu. Oqariartuutit avammut tusarliuttakkavut tigulluarneqarpasissimanngillat. Taamaammallu pissutsinut unamminarnerulersimavoq – uagutsinnuinnaanngitsoq, nunarsuarmioqatitsinnulli aamma.

Pissutsit unamminartut allanngorartuarnerani qanoq ilillutit innuttaasut toqqissisimatissinnaavigit?

– NATO-mi, EU-mi nunanilu avannarlerni suleqatigiinnermi ataatsimoornissarput toqqissisimassutigisariaqarparput, upperilluinnartariaqarparpullu nunarsuarmi aaqqissuussaanerup tunngaviusumik najoqqutassiai unioqqutinneqarnavianngitsut.

- Tamat oqartussaaqataanerannit tunngaviusumik najoqqutassiat navianartorsiortinneqarpata, Kalaallit Nunaanniinnaanngitsoq nunarsuarmili tamarmi ajornartorsiuterujussuaqassaaq. Toqqissisimaffissarpulli aana: Nunanit suleqatitsinnit tatiginninnerput aamma nunat tamalaat akornanni inatsisinik najoqqutassianillu, ukiorpassuarni nunarsuup ilarujussuani eqqissinermik qulakkeerinnittuusunik, ataqqinninneq.

Upalungaarsimaneq illersornissarlu

Jens-Frederik Nielsen naapertorlugu Naalakkersuisut Kalaallit Nunaanni upalungaarsimaneq pillugu pilersaarummik piffissami qaninnermi nalunaaruteqassapput, aamma nassuiaavoq illoqarfinni sakkutooqarnerunissaa piareersimaffigineqassasoq.

– Danskit sakkutuui piffissami sivisuumi takussaasumik akornatsinniipput. Danmarki suleqatigalugu annertunerusumik piginnaaneqarnerulernissamut isumaqatigiissuteqarpugut, tamannalu nakkutilliinermut upalungaarsimanermullu aningaasaliinernik annertuunik nassataqarpoq. Nato-mi sungiusarneq annertooq ingerlanneqaqqammerpoq, sungiusaanerlu taamaattoq pilersaarusiorneqartuaannarpoq, Jens-Frederik Nielsen oqarpoq nangillunilu:

- Kalaallimmi Nunaat illersorneqassappat, Kalaallit Nunaat ilisimaneqartariaqarpoq.