USA-p præsidentiata Trumpip Danmarkimut akitsuusiinissamik sioorasaarinera, Kalaallit Nunaanni suliffeqarfiit annersaannut aamma kinguneqarsinnaanersoq, Royal Greenlandimi pisortaanerup Toke Binzerip maanna oqaaseqarfiginissaa mianersuutigaa.
- Royal Greenland suliffeqarfiuvoq inuiaqatigiinnit pigineqartoq, siunissaq ungasinnerusoq eqqarsaatigalugu naleqarnerulersitsisumik suliniuteqartartoq. Nunani tamalaani politikikkut pisut oqaaseqarfigineq ajorpavut.
USA-p præsidentiata Trumpip Danmarkimut akitsuusiinissamik sioorasaarinera, Kalaallit Nunaanni suliffeqarfiit annersaannut aamma kinguneqarsinnaanersoq, Royal Greenlandimi pisortaanerup Toke Binzerip maanna oqaaseqarfiginissaa mianersuutigaa.
- Royal Greenland suliffeqarfiuvoq inuiaqatigiinnit pigineqartoq, siunissaq ungasinnerusoq eqqarsaatigalugu naleqarnerulersitsisumik suliniuteqartartoq. Nunani tamalaani politikikkut pisut oqaaseqarfigineq ajorpavut.
- Nunani tamalaani misilittagaqarnerput suleqateqarnerpullu pissutigalugit anguniakkatta attatiinnarnissaat isumalluarfiupput — aamma nunarsuarmi allanngorartuaannartumi.
Royal Greenlandip pisortaanera Toke Binzer Sermitsiamut allakkatigut akissutimini taama oqariartuuteqarpoq.
Aningaasatigut saassunneqarneq
USA 340 millioninik innuttaqarluni nunarsuarmi aningaasaqarnerup annerpaartaatut inissisimavoq. Danmarkip - Kalaallit Nunaatalumi - aningaasaqarnerup tungaatigut pissaanillit ullumi makkunani malinnaaffigaat.
USA-p præsidentiata republikaneriusup Donald Trumpip Danmarki, Nato-milu nunat ilaasortat arfineq-marluk EU-milu nunat USA-mut nioqqutaasa akitsuusersornissaannik sioorasaarinera peqqutaavoq.
Nunat arfineq-pingasut sakkutuunik sakkussianilluunniit Kalaallit Nunaannut qanittukkut aallartitsisimasut imaluunniit aallartitsinissaminnik pilersaaruteqartut pineqarput. Danmarkip saniatigut taakku tassaapput Sverige, Norge, Finland, Frankrig, Tyskland, Holland Tuluillu Nunaat.
Akitsuutilli sioorasaarutaasut Royal Greenlandip aalisakkanik qalerualinnillu USA-mut niuerneranut qanoq sunniuteqassappat?
- Royal Greenland niuernermut killilersuinernut suli akuerineqanngitsunut atuutilersinneqarsimanngitsunulluunniit oqaaseqassanngilaq. Niuernermut inatsisit atuuttut malippagut, niuerfiullu ineriartorneranut naapertuuttumik ingerlatsinitsinnut naleqqussaajuarluta.
- Nunarsuaq tamakkerlugu avammut niuernermik ingerlatsisutut pissutsit allanngorartuartut sungiusimavavut, aarlerinarsinnaasullu annikinnerpaamiitinniarlugit assigiinngitsunik niuerfeqarluta, Toke Binzer allappoq.
Akitsuut 40 procenti
Trumpip sioorasaarinini pimoorutissappagu, februaarip aallaqqaataanit pillaatitut akitsuutit siulliit atuutilissapput. Europamiit nioqqutit USA-mut tunineqartut 10 procenimik akitsuuserneqassapput.
Kalaallit Nunaata USA-mut tunineqarnissaa pillugu Danmarki isumaqatigiissuteqarfigineqanngippat, akitsuutit juunip aallaqqaataani 15 procentimiit 25 procentimut qaffanneqassapput.
Tassa Kalaallit Nunaat pillugu pissutsit aaqqiivigineqarsimanngippata, Europamiut nioqqutissaannut akitsuutit 15 procentioreersut juunip aallaqqaataaniit 40 procentinngussapput.
Amerika Avannarlermi 2024-mi kaaviiaartitat 1 milliardi koruunit
USA Kalaallit Nunaanni suliffeqarfiit annersaannut, Namminersorlutik Oqartussanit pigineqartumut, Royal Greenlandimut niuerfiuvoq pingaarutilik. Suliffeqarfissuup Amerika Avannarlermi 2024-mi kaaviiaartitai milliardi koruuniuvoq. Tassa suliffeqarfissuup kaaviiaartitaasa tamarmiusut 18 procentii imaluunniit tallimararterutingajai.
2025-mut kisitsisit suli naammassineqanngitsut, Binzer paasissutissiivoq.
Royal Greenlandip USA-mut tunisassiai Danmarki Canadalu aqqutigalugit tunineqartarput.
Assersuutigalugu raajanik qalipalinnik saarulliillu Nutaaq-mik taaneqartartunik, Royal Greenlandip Maniitsumi tunisassiorfiani tunisassiarineqartunik, USA-mut niuerutigineqartarput.
- Royal Greenlandip tunisassiai pitsaasut suminngaanneernerallu uppernarsarneqarsinnaasut soqutigineqartorujussuupput, pisortaaneq oqarpoq.
USA-lli akitsuusersuinissaa saarullinnik avammut tunisassioriaatsimik Nutaaq-mik atserneqartumik tunisaanut qanoq sunniuteqassava?
- Nutaaq Royal Greenlandimut tunisassiaavoq pingaarutilik, piffissallu ingerlanerani nunani assigiinngitsuni pisisartunik amerlasuunik ineriartortitsisimavugut.
- Pissutsit tunngaviusut tunisassiatsinnut tuniniaanermullu periusitsinnut qanoq sunniuteqartarnerat nalilersortuaannarparput. Niuernermi atugassarititaasut allannguutissaat atuutilersinneqartinnagit kingunerineqarsinnaasut oqaaseqarfigineq ajorpagut, Toke Binzer oqarpoq.
Trumpip akitsuusersuinialersaarnera USA-mut niuernissinnik tamakkiisumik unitsitsissava?
- Oqaatigissallugu suli siusippallaarpoq. Royal Greenland nunarsuarmi niuerfinnut arlalinnut nalimmassarsinnaassuseqarlunilu patajaatsumik niuernermik ingerlatsivoq. Niuernermi periarfissavut nalilersortuaannarpavut naleqqussartarlutalu. Ukiorpassuarni soorlu taamaaliortugut, suliffeqarfissuup pisortaanera Sermitsiamut allappoq.
Danmarkip annertuumik eqqugaanissaa ilimananngitsoq
USA-p Danmarki eqqorsinnaagaluaraa ajalusoortinnissaa ilimanaateqanngilaq.
Politiken allaaserisami "Økonomer: Trump kan ramme Danmark hårdt – men det sker næppe" (Aningaasaqarneq pillugu ilisimasallit: Trumpip Danmark sakkortuumik eqqorsinnaavaa - taamaattoqarnissaali ilimananngilaq, aaqq.) marlunngornermi januaarip 20-ani saqqummersinneqartumi allappoq.
Aningaasaqarneq pillugu ilisimasallit Trumpip Danmarki pillaatitut akitsuusiinikkut sakkortuumik eqqorsinnaagaa, taamaattoqarnissaali ilimanaateqarpallaanngitsoq allaaserineqarpoq.
- Danskit aningaasaqarniarnerat annikitsuinnarmik sunniuteqarnissaa ilimagaarput, AL Sydbankimi aningaasaqarnermut pisortaq Søren Kristensen Politikenimut oqarpoq.
Europamiut nioqqutissaannut akitsuutit qaffappata USA-mi atuisunut akisunerulerneranik kinguneqassaaq, qinersisartorpassuillu akit maanna qaffasippallaartutut isigereerpaat. Trumpillu akit apparnissaat qineqqusaarutiginikuullugu.
Nathanielsenip inuussutissarsiortut ataatsimeeqatigai
Inuussutissarsiornermut naalakkersuisup Naaja H. Nathanielsenip, IA-meersup, Sulisitsisut siulersuisui Namminersorlutillu Oqartussat ingerlatseqatigiiffiutaanni aqutsisut sapaatip-akunnerani matumani tallimanngornermi ataatsimeeqatigai.
- Amerikap Kalaallit Nunaannik piginnittuulernissaanik amerikap præsidentiata, Donald Trumpip ammasumik kissaateqarnerata aalassatsitsinera pillugu aggersaasoqarpoq, Naalakkersuisut tusagassiuutitigut nalunaarummi allapput.
Tusagassiuutitigut nalunaarumi ima aamma allassimavoq:
"Pisumik killiffissiuinissaq, massakkullu ineriartornermut aamma præsidentip iliuuserisai Kalaallit Nunaannut kingunerisinnaasaannik Naalakkersuisut, suleqatigisallu attuumassuteqartut paaseqatigiinnissaat qulakkiissallugu ataatsimiinnermi siunertaassaaq."
