Isiginnaagassiat TV-kkut uummarissarneqarsinnaapput

Takorluulaariaruk, illit nammineq angerlarsimaffinni fjernsynip saavani ingilluartitaariarlutit "Tre grønlandske kvindemonologer" (arnat kalaallit pingasut kisimiillutik oqaluttut, aaqq.) Aviana Steinbacher, Karina Møller aamma Else Danielsen isiginnaarlugu, "Den sidste slæderejse" (Qimussimik angalaneq kingulleq, aaqq.) Nukâka Coster-Waldau isiginnaartitsisoralugu imaluunniit "Det arktiske topmøde" (Issittumi qaffasissumik ataatsimeersuarneq, aaqq.) Kim Leinemit allataq isiginnaarsinnaallugit.

Isiginnaartitsissutit taakku pingasut tamarmik kalaallit oqaluttuassartaannik imaqarput, tamarmillu danskit isiginnaartitsiviini isiginnaarneqarsinnaanikuupput, taamaattorli Kalaallit Nunaanni najugaqartunit isiginnaariarnissaannut periarfissaanikuunani.

Tamanna isiginnaagassiortartup danskiusup Jesper Bo Rasmussenip allanngortikkusuppaa. Taanna isumassarsisuunikuuvoq SCENEN+-imut, digitalimik isiginnaagassianik isiginnaarfigineqarsinnaasoq, tassanilu inuussutissarsiutigalugu isiginnaagassiat immiunneqareerlutik tamanut isiginnaarneqarsinnaanngortinneqartarput, aamma isiginnaartitsisarfiit qangaammalli naggammik saagorneqareeraluaraangata.

Anguniagaasa ilagaat, kalaallit isiginnaagassiaat isiginnaartitsisarfinni isiginnaarneqarsinnaasartut inunnit amerlanerusunit takuneqartalernissaat, Kalaallit Nunaanni aammalu nunap killeqarfiisa avataani. Taamaattorli taassuma erseqqissaatigaa tamanna iluatsissinnaassappat, taava aamma Kalaallit Nunaanni isiginnaartitsisarfiit isiginnaartitsisartullu namminneq kissaatigissagaat taamaaliornermut peqataarusullutik aammalu suliniutip ingerlanneqarnerani sunniuteqaqataarusullutik.

Ungasissuseq aalajangiisuugaangat

Kalaallit Nunaanni isiginnaartitsarnermi ungasissuseq aalajangiisorujussuusarpoq immikkullu unammillernartuusarluni. Isiginnaartitsisartut, isiginnaartitsinermi tunuliaqutassat, teknikkikkut atortorissaarutit allallu isiginnaartitsinermut tunngasut illoqarfiit akornanni angalaqatiginissaat angallannissaallu akisoorujussuusarpoq, taamaammallu isiginnaagassiat ikittoriaannarluni isiginnaartitsissutigalugit saqqummiunneqartarput. Nunap ilaani isiginnaarusussinnaagaluartut taamaalillutik immaqa periarfissaqalinngisaannartarput namminneq najuullutik isiginnaassallutik, isiginnaartitsissullu naggammik takutinneqareeraangat, takunissaanut periarfissaaruttoqartarpoq.

Tassarpiaavorlu killilersuut taanna, Jesper Bo Rasmussenip iliuuseqarfigerusutaa iluatsinnissaanullu kissaateqarfigisaa.

- Kalaallit isiginnaagassiaat isiginnaartitsisarfimmilu tunuliaquttatut atugassanik eqqumiitsulioriaasiat immiunneqarsinnaasariaqarput, tammatsaaliorneqartariaqarput aammalu ingerlateqqinneqartariaqarput aamma Danmarkimi nunanilu allani isiginnaarneqarsinnaanngorlugu, taanna AG-mut allakkatigut akissuteqarpoq.

Taassuma takorloorpaa isiginnaagassiat angerlarsimaffinni, meeqqat atuarfiini, ilinniarnertuunngorniarfinni, atuakkanik atorniartarfinni utoqqaallu illuini isiginnaarneqarsinnaasariaqartut. Taamatut pisinnagaanni inuit isiginnaartitsinermi anguneq ajukkat anguneqarsinnaalissagaluarput, tamatumalu ilutigisaanik isiginnaagassiat isiginnaartitsissutigineqarneri immiussaatigalugit kinguaariinnut tulliuttunut aamma ingerlateqqinneqarsinnaalissammata.

Taamaattorli taamatut iliornikkut ungasissutsip akimmiffiusarnera qaangiinnarnagu aamma allamik iluaqutissartaqarpoq. Jesper Bo Rasmussen kissaateqarpoq, isiginnaagassiat isiginnaarfissiallu Kalaallit Nunaata Danmarkillu akornanni ingerlaartinneqarsinnaasariaqartut isiginnaartussallu taamaaliornikkut isiginnaartitsineq aqqutigalugu oqaluttuanik avitseqatigiissinnaalerlutik.

– Aamma isumaqarpunga isiginnaartitsineq aqqutigalugu Kalaallit Nunaanni, Savalimmiuni Danmarkimilu innuttaasuusugut immitsinnut annertunerusumik ilisimasareqatigiinnerulersinnaasugut, paaseqatigiinnerulersinnaasugullu. Imaanngitsoq assigiinngissutsigut piiarniarsaralugit, paarlattuanilli assigiinngissutsigut ilinniarfigalugit misigalugit oqaluttuassartagullu avitseqatigiissutigalugit.

Taassumali aamma erseqqissaatigaa, immiussisarnerup nammineq najuulluni isiginnaagassianik isiginnaartarneq taarsissanngikkaa, namminnerlu najuunnissaminnut periarfissaqanngitsunut periarfissaalersinneqaannassasoq.

Kina akiliissava?

Taamaattorli isumassarsiaq piviusunngortinneqassappat, arlaat akiliisariaqarpoq immiussanut suliaminnik ilisimannillutik immiussisartut immiussaannut. Taamaaliussagaanni teknikkikkut atortorissaaruteqartoqartussaavoq, suliarinnittoqartussaavoq, piginnittuuneq pillugu isumaqatigiissusiortoqartussaavoq, taamaalillutik aamma isiginnaagassiani isiginnaartitsisut, isiginnaagassiortartut isiginnaartitsinermilu suleqataasut allat aamma akissarsiaqartussaammata.

Kalaallit Nunaanni isiginnartitsisarfiit, killeqareersumik missingersuusiortariaqartarput, angallassigaangamillu angalanermut aningaasartorujussuartarput, taamaammat taakku aningaasassarsiamik saniatigut amerlanerusunik aningaasassarsiornissaminnut periarfissaat annertuneq ajorput. Jesper Bo Rasmussenili isumaqarpoq taamatut immiussilluni isiginnaagassianik tamanut takussutissiisinnaalernissaq isiginnaartitsisarfinnut ataasiakkaanut aningaasartuutinngortinniarneqassanngitsoq. Taanna oqarpoq:

- Eqqarsaatinni imaappoq SCENEN+ tassaassasoq kulturikkut ataqatigiinnermut aaqqissuisuussasoq aningaasartuutaananilu isiginnaartitsisarfinnut ataasiakkanut.

Taassuma danskit kultureqarnermut ministeriaqarfianut isumassarsiani saqqummiunnikuuaa taamatuttaaq isiginnaartitsisarfiit kattuffiillu kulturilerisut oqaloqatigalugit aallartinnikuuvoq, suliniut qanoq aaqqissugaassanersoq aningaasalersorneqassanersorlu pillugit. Periarfissat assigiinngitsut sulissutigineqarput, ilaatigut atuakaanik atorniartarfiit aamma atuarfeqarfiit ilinniartoqarfiillu ilanngullugit, sulili inaarutaasumik isummerfigineqanngilaq isiginnaagassianik isiginnaarusuttut akiliillutik isiginnaagassianik isiginnaarsinnaalissanersut.

- Siunertaq tassaasimappat inuit amerlanerusut isiginnaagassianik isiginnaarsinnaanissaat, aningaasanut tunngasut aporfimmik nutaamik pilersitsinnginnissaa isumagineqartariaqarpoq, taanna isumaqarpoq.

Kalaallit Nunaat suli aperineqanngilaq

Takorluukkami suliniutigisanilu Kalaallit Nunaat ilaagaluartoq, suli kalaallit isiginnaartitsisarfii isiginnaagassiortartuilu suliniummik soqutiginnissinnaanersut aperineqanngillat. Jesper Bo Rasmussenimmi suli taamatut suliaqartut toqqaannartumik attaveqarfiginikuunngilai.

Taassima erseqqissaatigaa, suliniut suli nutaajusorujussuusoq, taamaammallu nammineq kissaatigigini Kalaallit Nunaanni kulturilerisut akuuteqqaarlugit, pilersaarutit tigussaanerusunngorlugit aalajangersaavigineqassasut.

- Kalaallit Nunaat SCENEN+-mi ilaassappat, aallaqqaataaniit peqatiseralugit qaaqquneqartariaqarput, tassa suliniut suli ilusilersorneqarsinnaatillugu – imaanngitsoq danskit aaqqissuussaat nerriviup qaanut ilineqaannassasoq.

Taanna naapertorlugu tamanna isumaqarpoq, kalaallit isiginnaartitsivii isiginnaartitsisartui ilisiginnaartitsinermillu ilusilersuisartut oqaloqataassasut isiginnaagassiat sorliit piujuartinneqarnissaannik sulissutiginnittoqassanersoq, qanoq ingerlateqqinneqassanersut, aammalu oqaatsitsigut allatigullu akunnaatsumik suliniutip ingerlanneqarnerani isumagisassat qanoq aaqqissugaassanersut

Manna tikillugu SCENEN+-ip isumassarsiaa suli siunnersuutaannaavoq, suli aningaasalersuineq kalaallillu isiginnaartitsivii isiginnaagassiaannillu sulissuteqartartut isumaqatigiissusioqatigineqarnikuunngillat. Isumassarsiarlu piviusunngortinneqassappat, aningaasatigut tapersersorneqarneq minnerunngitsumillu kalaallit kulturilerisut ilaarusunnersut apeqqutaavoq.

Jesper Bo Rasmussen neriuppoq, ullut ilaanni anguneqassasoq, taamaalillunilu kalaallit danskillu isiginnaagassiaasa takutinneqartarfiisa imminnut ungasissusaat aalajangiisuujunnaassasoq, kikkut isiginnaagassianik isiginnaarnissaminnut periarfissaqassanersut.

- Assersuutigiinnarlugu inuusuttoq Nuummiittoq Københavnimi, Aarhusimi imaluunniit Sønderborgimi isiginnaagassianik isiginnaarsinnaalertariaqarpoq – taamatuttaq inuusuttoq Københavnimiittoq kalaallit isiginnaagassiaanik aamma isiginnaarsinnaasariaqarpoq, siornatigut periarfissaqarfiginngisaannarsimasaminik.