Konrad Nuka Godtfredsenip titartagaani malittariiaani nutaani Kalaallit Nunaata illersornissamut qullersaqarfia Narsarsuarmiippoq

Narsami Konrad Nuka Godtfredsenip meeraalluni angerlarsimaffiani umiarsuarmik angisuumik titartagaq iikkami nivingavoq.

Umiarsuaq Konrad Nuka Godtfredsenip pingasunik ukioqarluni sprittuschimik taartumik titartarmaguli tassaniippoq. 2024-mi Kulturikkut Nersornaasiuttagamik nersornaaserneqarami taanna oqaluttuaraa – tamannalu AG-mit illoqarfimmi meeraaffimmini ukiut pingasut qaangiuttut naapikkatsigu oqaluttuareqqippaa.

- Titartaqqissaarlugu kingornalu nuannaangaarlungalu imminut kakkanaarlunga eqqaamalluarpara. Woow!

Illarpoq.

Konrad Nuka Godtfredsen Narsami illup tungujortup, 13-inik ukioqarluni angajoqqaani angajunilu peqatigalugit iserterfigisimasaata, qaliata igalaavata eqqaani nikorfavoq. Ukiullu 31-it illoqarfik qimaqqareerlugu ukiualuit matuma siorna uterpoq.

Tassani qalissiap qalipaatilluunniit tunuanni titartagaqanngilaq. Pequtilli maluginiarnarnerpaartaat tassaavoq nerrivik titartaasarfik ilusilersukkanik, inuttanik titartakkanillu ulikkaartoq.

Tassami Konrad Nuka Godtfredsenip angerlarsimaffigalugulu, titartaasarfigalugulu titartakkaminik atuakkiortarfigaa.

Konrad Nuka Godtfredsenip pappiaraalunnut ungalu puisip amianik sanaaq tiguaa ammarlugulu. Tassaniipput siunissamut takorluukkiatut malittariittunik titartagaliaanut Nordpol 2121-mut, qaammat una saqqummertumut, titartagai siulliit.

- Ajussanngilaq, saqqummernissaa qilanaareqaara, taanna oqarpoq.

AG-p titartaasartoq naapimmagu Donald Trumpip, Jens-Frederik Nielsenip (D) Mette Frederiksenillu nunat taakkua pingasut illersornissamut isumaqatigiissutaat nutaaq oqaluttuarisaanermut pingaarutilik ullut marluinnaat matuma siorna atsiorpaat.

Illersornissaq pillugu isumaqatigiissut, ilaatigut Narsarsuarmi sakkutooqarfimmik qanittukkut pilersitsinissamik periarfissaqartitsisoq.

Siunissaaratarsinnaasoq tamanna Konrad Nuka Godtfredsenip titartagaani piviusorsiortuuvoq.

Nordpol 2121-mi siunissami Kalaallit Nunaanni, namminiilivissimasumi sermillu imermillu nunarsuup sinneranut tuniniaanermikkut pisuunngorsimasumi – aamma NORDPOL-imik taaguutilimmik imminut illersornissamut sakkutooqarfimmik qajannaatsumik ineriartortitsisimasumi – pisunik oqaluttuaqarpoq.

Illersornissaqarfik Narsarsuarmi qullersaqarfeqartoq.

Tintin titartaasarnerillu

Konrad Nuka Godtfredsen angajuni Kim Godtfredsen sisamanik ukioqartoq 1970-imi Narsami inunngorpoq.

Angutaat illoqarfimmi iffiortuullunilu arnaat illoqarfimmi niuertarfissuarmi KGH-mi atisaarniarfimmi sulivoq, angajoqqaavilu tassani 60-ikkut aallartinneranni naapissimapput.

- Angajoqqaakka KGH-miuissuupput, Konrad Nuka Godtfredsen oqarpoq.

Narsami 1970-ikkunni 80-ikkunnilu, Konrad Nuka Godtfredsenip peroriartornerani, illoqarfik angivallaanngikkaluarluni uummaarissuuvoq. Illoqarfik ilaqutariippassuarnik inoqarpoq, suliffeqarfinnik mikisunik namminersortoqarlunilu filmeriarfigineqarsinnaasumik katersortarfeqarpoq.

Ima oqaluttuarpoq: “Tassani peroriartorpunga.

Konrad Nuka Godtfredsen nukappiaraalluni sikkilernissaminut nukissaqarluarlunilu, kajumissuseqarlunilu ilaquttani ilagalugit piniariarnissamut aalisariarnissamullu piumassuseqarluarpoq, aammali assigiinngitsunut tiguartiasuararsuuvoq.

Atuarfimmi oqaluttuarisaanermik atuartitsineq soqutigineruaa, angerlarsimaffimminilu titartakkat malittariiaat assigiinngitsut atuartarpai. Tintininiit Blueberryniillu aamma atuagassianut Anders And-inut KGH-p pisiniarfiani pisiarineqarsinnaasunut.

Titartakkat malittariiaat imaat oqaluttuarineqartullu soqutiginningaartarpai.

Konrad Nuka Godtfredsenip nammineq ’titartakkani’, taama taasakkani, siusissumik aallartippai. Tallimanilli ukioqarluni titartaasalerami apersortingajalerluni titartakkat malittariiaat nammineq titartartalerpai.

- Inuttalersuillungalu oqaluttualiortalerpunga. Ukiorpassuit suliaraakka, suliarujussuusullu eqqarsarpunga, taanna oqaluttuarpoq.

Akiuuttartutut oqaluttuarisaanermilu inissisimaffia

Konrad Nuka Godtfredsen 1992-imi 22-nik ukioqarluni Narsamiit Nuummut nuuppoq.

Ukioq taanna Aalborg Tekniske Skolemi, taamani taama taaneqartartumi, kalaallisoortitsisumi kajumissaarineratigut titartaasarnermut ilinniarfimmut qinnuteqarsimavoq. Kingorna Aalborgimut nuuppoq.

Taamanili titartakkani malittariinni inuttaq, kingusinnerusukkut inuussutissarsiutigalugu titartaasartutut aallarniutigisassani, pillugu isumassarsiulereersimavoq.

- Narsamiit nuunninniit piffissara tamaat titartaalungalu, inerisaallungalu assilialiortarpunga, taanna oqaluttuarpoq.

Aalborgimi ilinniarnerminnut atatillugu assilialiornermik, oqaluttuamik ingerlariaqqinnissaanik isiginnaartitsissutinillu oqaluttuartunik, ilinniartinneqarput. Titartakkat malittariissut assinganik.

Ilinniarnermi saniatigut titartagaaqqanik inuttanillu titartaasarpoq.

Malittariissumik titartakkamini silarsualiani arriitsumik piffissartorfiginerulerpaa, taamaammallu Konrad Nuka Godtfredsen mediegrafikeritut, tassa qarasaasiaq atorlugu ilusilersuisartutut, ilinniarsimasunngoreerluni 1995-imi Nuummi Sermitsiami grafikeritut atorfinikkami ukkassiuminaatsitsivoq.

Suliffik pikkunaagaa, nutaarsiassallu piviusut sukkasuullu silarsuaata takorluukkallu silarsuaata imminut mattussimasup ataqatigiissaarinissaat ajornakusoortippaa. Konrad Nuka Godtfredsen ukiup affaa qaangiuppat soraarsitaavoq.

Aviisili naggammik suleqatiginngilaa. Aviisimi taamanikkut aaqqissuisuuneq Poul Krarup 1996-imi attaveqarfigalugu titartakkanik malittariinnik aviisimiittoqarnissaanik soqutiginninnersoq aperaa.

- Sumut tunngassanersoq naluara, Konrad Nuka Godtfredsen oqaluttuarpoq.

Titartakkalli malittariiaat nunaqarfimmi ulluinnarni inuunermut tunngallutillu nunaqarfimmiut qanoq ittuunerinik - tissinartumik imminullu illaruaatiginnippalaartumik - oqaluttuaassasut Poul Krarupimut oqarpoq.

Isumassarsiaq nuannarineqarluarpoq, titartakkallu siulliit „Andala“-mik qulequtallit 1997-imilu aviisip tunuani saqqummerput.

- Titartakkat malittariiaat ukiorpassuit matuma siorna taamaatinneqarput, tupinnartumilli inuit titartakkanik malittiariiaanik maqaasinnittut suli tusartarpara, Konrad Nuka Godtfredsen oqaluttuarpoq nangillunilu:

- Inuit imminut takullutillu illaatigisarput.

Andala ukiut sisamat ingerlaneranni 2001-ip tungaanut Sermitsiap tunuani saqqummertarpoq. Tamatumalu kingorna aamma atuakkiarineqarpoq.

Andalap naggammik aviisip tunuaniinnerata kingorna ukioq ataaseq qaangiuttoq Konrad Nuka Godtfredsenip Lisbeth Valgreen, kingusinnerusukkut nuliarilikkani, marlunnik meerartaarfigisani ullumikkullu ukiorpassuarni suleqatigisani, naapippaa.

2004-mi Nuummit Københavnimut nooqatigiipput.

Nuunnerminniit ukiut marluk qaangiummata itsarnisarsiuut Københavnimi Nationalmuseetimeersut Konrad Nuka Godtfredsen titartaasarnermik suliaqarnerminni suleqatigerusullugu saaffigaat.

Tamanna ukiuni aqqaneq-marlunni suliap aallartinneranut aamma Kalaallit Nunaata oqaluttuarisaanerata siuliani inuit siullersaata nunamut tikinneraniit 1400-kkunni vikingit Kalaallit Nunaannut tikiunnerisa kingulliup tungaanut atuakkani sisamani tulleriiaakkani „Qanga“-mi allaaserineqartuni aallarniutaavoq.

Titartakkat malittariiat, Lisbeth Valgreenip aamma qitiusutut suleqataaffigiligai, nunatsinni nunanilu allani nuannarineqarluarlutillu ilaatigut meeqqat atuarfiini oqaluttuarisaanermik ilinniartitsinermi atorneqartarput.

Suliniummili nukippassuit aamma atortariaqarsimapput.

Konrad Nuka Godtfredsen piffissap ilaani isumakuluuteqareerluni 2023-mi Københavnimiit Narsamut nuunniarluni aalajangerpoq. Aallaqqaammut angerlarnissaq qanoq misinnassanersoq – kiisalu Narsap Københavnillu akornanni angalakulasarnissani ingerlalluarsinnaanerlugu – paasiniarlugu taamaaliorpoq.

Maanna ukiut pingasut qaangiupput.

Qalasersuaq avannarleq pillugu takorluugaq

Nordpol 2121 titartakkat malittariiaat allat amerlanerit assigalugit ukiuni arlalinni suliarineqarsimavoq. Konrad Nuka Godtfredsenip 2017-imi Narsarsuarmit Københavnimut timmisartumik angalanermini sermersuaq takugamiuk isumassarsivoq.

- Angisoorujussuuvoq, sermerlu qanoq angitiginersoq nassuiarneqarsinnaava? Tassani isumassarsiarigunarpara, oqarpoq talinilu siaarlugit.

Timmisartornerup kingorna angallatinik assakaasulinnik angisuunik sermersuarmi ingerlasunik titartaasalerpoq, siunissamilu Kalaallit Nunaat namminersulivissimasoq, pisooq nukittoorlu pillugit takorluukkat pillugit titartakkat malittariiaat eqqarsaatigilerpai.

Allattuivoq, taakkulu kingusinnerusukkut manuskriptinngortillugillu, ilusilersorlugillu, oqaasertalersorlugillu tulleriiaanneri aaqqissuuppai.

- Soorunami piviusorsiortoorusukkaluarpunga, kisianni Nordpol 2121 uanga nammineq takorluukkannit aamma aallaaveqartuuvoq, oqarpoq titartaasarfimminukarlunilu.

- Nordpol arlalitsigut Kalaallit Nunaata siunissaanut isiginnittaatsinnut assersuunneqarsinnaavoq.

Nordpolip silarsuaani titartakkanik malittariiaanik atuakkap siulliup nanginnissaa ullumikkut suliarillualereerlugu oqaluttuarpoq atuagarlu siulleq pillugu titartakkami siulliit ilaat qupperarpai.

USA-p Kalaallit Nunaatalu illersornissamut isumaqatigiissutaat pillugu maannakkut pisut titartakkanni allaatigisannut attuumassuteqartut eqqarsaatiginngitsoorsinnaanngilara. Illit nammineq qanoq eqqarsarpit?

- Isumaqatigiissut atsiormassuk eqqarsarpunga ‘Aap, eqqorpara,’ taanna akivoq.

- Narsarsuaq sakkutooqarfinngoqqissasoq sivisuumik eqqarsaatigisareernikuuara. Kalaallit Nunaallu namminersulivippat sakkutooqarfitoqqanik atorluaaqqilernissaq takorluugaraara.

Narsamiilluni Nordpol 2121-mik suliaqarneq Konrad Nuka Godtfredsenimut immikkuullarissuuvoq. Titartakkamimi immikkoortut siulliit aamma ilaqutariit illuanni pipput, tassanilu arni angunnilu inuttaatillugit oqaluttuaq aallartippaa.

Aammali titartakkiortup 1992-imi illoqarfimmit nuunnginnermini Narsap qanoq isikkoqarsimanersoq eqqarsaatigigaangamiuk eqqaasaqaqqajaasarpoq. Illoqarfik qanoq ineriartorsimanersoq takugaangamiuk aliatsattarpoq.

- Narsami meeqqat inuusuttullu allakkusussuseqartut sunik periarfissaqarpat? Atuakkat titartakkalluunnit sumiluunniit pisiassaanngillat.Allaat aviisit, Konrad Nuka Godtfredsen oqarpoq.

2023-mi utermat illoqarfik mikinerusutut misinnarpoq.

- Tamannali aamma Kalaallit Nunaanni ineriartornermut assersuutaalluarpoq. Inuit illoqarfeeqqaniit nunaqarfeeqqaniillu Nuummut nuuttarput. Uangattaaq taamaaliorpunga. Allaat Københavnimut nuuppunga, taanna oqarpoq.

Ineriartorneq allanngorumaartoq Konrad Nuka Godtfredsenip neriuutigaa. Narsarsuarmut aqqusineq piviusunngorumaartoq, nunalerinerup pitsaanerulernissaa nunallu pisuussutaanik atorluaanerunissaq ilinniarneqarsinnaalissasoq neriuutigaa.

Malittariiaanik titartakkiami titartakkani siulliit ileriarlugit igalaamukarpoq. Orpik naatsiivimmiittoq septembarimi sungaartunngorsimavoq, silataanilu nipaalluinnarpoq. Seqineq immami kangerlummilu isorartuumi qillalaarpoq.

- Takuinnariaruk, taanna oqarpoq.