Maanna Alfred katersugaasivimmiilerpoq

79-nik ukiulik Alfred Olsen – Kalaallit Nunaat sinnerlugu siullersaalluni Siriusimi peqataasimasoq – manna katersugaasivimmiilerpoq. 

Tamanna pivoq Sorsunneq pillugu Katersugaasivik, siusinnerusukkut atisanut tunngatillugu katersugaasiviup illutarisimasaani Københavnimiittumi, Sakkutuut qimussertartoqatigiivi Sirius pillugit saqqqummersitsineq ammaanersiorneqarmat. 

Saqqummersitsinersuup ammarneqarnerani ilaatigut isiginnaarutikkut najuuttut isiginnaarpaat Alfred Olsen oqaluttuartoq Tunup Avannaarsuani misigisarsimasani pissanganartut oqaluttuarigai, taamani 1970-miit 1972-mut Sakkutuut qimussertartoqatigiivini Sirius-ikkunni peqataanermi nalaani pisimasut. 

Taamaammat aamma Alfred Olsen sapaatip akunnerata siuliani pingasunngornermi ilasseqatigiinnermi aggersagaavoq, saqqummersitsinersuarmilu ammaasuuvoq Kunngi Frederik, taassuma oqalugiareernermi kingorna allunaasaq aappaluttoq Siriusikkormiut saviannik kittorarpaa, taamaalillunilu saqqummersitsinersuaq ammarlugu. 

Kunngilu takorniuuttut

Ilasseqatigiinnermi nuannisaqalutik Alfred Kunngilu takorniuupput, aaqqissuussamilu tassani Alfred Olsen Kunngi issiaqatigivaa. Alfred Olsenillumi Kunngi Frederik arlalippassuariarluni naapittareerpaa. 

- 2016-mi naapeqqaarpara, taamanikkut Qeqqata Kommuniani kommunalbestyrelsimi ilaasortaallunga, Kunngilu, taamanikkut Kunngissaalluni Arctic Circle Racemi peqataanissaminut atatillugu tikeraarmat, Alfred Olsen oqaluttuarpoq. 

Tamatuma kingorna Afred Olsen Kunngi Frederillu arlaleriarlutik naapittarput – ilaatigut pissutaalluni Kunngi Frederik peqatigiiffimmi Sirius-imi ataqqinaammik ilaasortaagami (peqatigiiffimmi ilaasortaapput siornatigut Siriusimi tunup avannaarsuani sakkutuut qimussertartuusimasut, aaqq.), Kunngilu ataqqinaammik ilaasortanngortinneqarnikuuvoq 2000-mi isorartussuseq 3000 kilometeringajak ingerlaarlugu Kalaallit Nunaata avannaarsuani Qaanaamiit Siriusip nunatsinni qullersaqarfianut Daneborgimi Tunup Avannaarsuani nunami eqqissisimatitaasumiittumut ingerlaaqataasimagami. 

Alfred Olsenip Kunngi Frederiullu sapaatip akunnerata siuliani takummaanerat kissalaartuuvoq, tassami Alfred Olsen kunngeqarfimmi inuit ikittuaraannannguit ilagalugit Kunngi inuttut qanimut ilisimasarisatut pissusisersoqatigisaramiuk. 

- Tassa taamaappoq peqatigiiffimmi Sirius-foreningimi. Tassani tamatta atigut atorlugit inuttut kinaassuserput tunngavigalugu ikinngutigiippugut taaguutit pinnagit – tamannarpiarmi Siriusimi sakkutuutut angalaqatigiittarnerni aamma ilisarnaataavoq, Alfred Olsen nassuiaavoq. 

Saqqummersitsineq takusassaqarluartoq

Sorsunneq pillugu Katersugaasivimmi persuarsiornartumik saqqummersitsinersuaq ammaanersiorneqareermat Alfred Olsen saqqummersitarpassuit akornanni angalaarpoq. Taassumalu saqqummersitsineq assut naammagisimaarpaa.

- Isumaqarpunga Sorsunneq pillugu Katersugaasivik pitsaasumik takusassaqarluartumillu saqqummersitsisoq, sumiiffimmi Tunup Avannaarsuani Siriusikkormiut nuna angallavigisagaat qanoq ittuunersoq aammalu silap pissusaa qanoq ittuunersoq takorlooruminarsarneqarluarsimapput, Alfred Olsen oqarpoq. 

- Saqqummersitsinermi suna tamarmi oqaluttuarineqarpoq – sakkutuut qimussertartoqatigiit 1950-mi Ella Ø-mi aallartinneraniit ulloq manna tikillugu suliaat ersersinneqarput, tassani aamma ersersinneqarpoq Issittoq aammalu Kalaallit Nunaat, nunarsuarmioqatigiit politikkikkut pingaartitaannut qitiusunut ilaasoq. Taamaattumik aamma saqqummersitsinerup ersersippaa sakkutuut Qimussertartoqatigiivi Siriusikkut suli pingaarutilimmik inissisimallutillu suliassaqartut. 

- Isumaga malillugu aamma ersersinneqarluarpoq qimussertartoqatigiit teknikkikkut qanoq ineriartorsimanersut. Imaanngilarli atortorissaarutit nutaaliaasut apeqqusiinertaqanngitsumik nuannariiinnarikka. Qujanartumik nammineq qamusiat qimmillu atorneqarnissaat aalajangiusimaneqarpoq, taakkumi sakkutuut Qimussertartoqatigiivisa Siriusikkut sakkuisa atortuisalu pingaarnersaraat. 

- Taamaattorli apeqqusiisinnaavunga tuttup amia pinngortitap nammineq tunniussaa annoraaminernik inuup pilersitaanik qamutini allequtsiisoqartalersimammat. 

Nunap assinga pujorsiullu

- Uanga nalinni pissutsit allaapput, taamanikkut nunap assinga pujorsiullu tarrarsuutitalik sumiissusersiutigisarpagut. Ullumikkut GPS atorneqartarpoq, tassungalu atatillugu aamma satellitsikkut attaveqaqatigiittoqartarluni.Uanga nalinni kortbølgeradio attaveqaatitut atortarparput ullullu tamaasa Daneborgimiit ataasiarluta sianerfigineqartarluta, Alfred Olsen eqqaamasalersaarpoq. 

Taassumattaaq maluginiarpaa sakkutuut qimussertartoqatigiivi Siriusikkut ullutsinni aquuteralaqalersimasut. 

- Taamani 1970-mi Tunup avannaarsuanut tikikkama, Ella Ø-mukartitaavunga kutteri pisoqaasoq Arnaq motorerliortoq iluarsaakkiartussagakku. Kutteri taanna ulloq ajunngeriaraangat sikoqarpianngikkaangallu 6-8 knobimik ingerlaarsinnaasarpoq, taamaalillutalu pinngortitarsuaq alianaaqaluni kusanartoq alutorsaatigissallutigu piffissaqarluartarpugut. 

Taamatuttaaq ullutsinni Qimussertartoqatigiit Siriusikkut avinngarusimalluinnartumiikkunnaarsimapput, Alfredip nalaanut sanilliullugu. 

- Daneborg-imi ujaraaqqanik qallikkamik mittarfeqalernikuuvoq. 1970-mi imaanut Catalina-mik mittariaqartarnikuuvugut, tassa silap sikullu pisinnaatikkaangatigut. Maanna akuttunngitsumik peqqumaatissanik silaannakkut pajunneqartarput – aamma sanaartornermik suliaqartartut aasakkut tikisinneqartarput sakkutooqarfik iluarsagassaqaraangat, Alfred Olsen oqaluttuarpoq. 

- Aammami satellitsikkut attaveqarsinnaaneq periarfissaalernikuuvoq, taamaalillutik Sirius-fupperne (Siriusikkormiut iluminni taaguutaat, aaqq.) juullimi ilaquttaminnut sianersinnaallutik. Tamanna aamma nutaajuvoq, uanga nalinni periarfissaanikuunngitsoq. 

Sirius-imit ilusilersugaaneq

Inuuneq Siriusimi peqataalluni sakkortusinnaallunilu kiserliornarsinnaasaraluartoq Alfred Olsenip nalaani, taamaattoq taassuma 70-ikkut aallartinnerani peqataasimanini nuannaarluni eqqaamajuaannarpaa. 

- Peqataaninniit inuunerma sinnera ilusilersueqataaffigilluinnarpaa. Siriusimi peqataasimasoq tatigineqarsinnaajunaannarpoq. Isumaqatigiissutit naammassineqassapput, tassami qaammaterpassuit qimussimik angalaarnermi ukiumi silap atugassarititaasa sakkortusinnaasaqisut qanoq ikkaluaraangata ingerlaaqatigiinnermi  inuunermut pingaaruteqarluinnarpoq peqataasut tamarmik suliassatik isumagisassagaat isumaqatigiissutillu naapertorlugit suliarisassagaat. 

- Kissaatigisaqaara kalaallit amerlanerusut sakkutuut Qimussertartoqatigiivinut Siriusikkunnut peqataassassasut. Taamaattorli toqqarneqartassanngillat kalaaliunertik pillugu, toqqarneqartassappulli sakkutuutsialaagamik, pisussaaffimminnik naammassinnittartut. Soorlu uanga taamaannikuusunga, Alfred Olsen oqarpoq.

Saqqummersitsinersuaq pisortatigoortumik ammarneqareermat, aqaguani Alfred Olsen nuliani Kirsten Bødker peqatigalugu saqqummersitanik isiginnaariaqqipput. Tassani angummit Alfred Olsenip qimussertartoqatigiinnilikkersaarneranik isiginnaarsimasumit unitsinneqarput. Taanna unitsitsisoq tupaqqangaarami allaanngilaq aliortukkamik takusoq. 

- Illinuna videomi isiginnaaqqammigara, taanna ittoqertunnguamik aperivoq. 

- Tamanna ilumoorneraannarsinnaavara – taassumalu assammikkumannanga assammippara, Alfred Olsen oqaluttuarpoq. 

Sorsunneq pillugu Katersugaasiviup immikkut ittumik saqqummersitsinera suliaavoq qimussertartoqatigiit Siriusikkut ukiuni 75-inngortorsiorneranut siorna pisumut atatillugu. 

Saqqummersitsineq taaguuserneqarsimavoq ”Sirius – issittumi alapernaarsuineq” saqqummersitsinermilu ukkatarineqarpoq silap pissusaasa sakkortulluinnartartut ulluinnarsiutigalugit sulineq qanoq ittuunersoq, taamatuttaaq qimussertartoqatigiit ullumikkut siunissamilu Issittumi  alapernaarsuinerat qanoq isumaqarnersoq. 

Sorsunneq pillugu Katersugaasivimmi saqqummersitsineq ukiuni tulliuttuni marlunni ingerlanneqassaaq.