Nunatsinnut angerlarsernermiit Kalaallit Nunaata nunani allani nalliuttorsiornerata annersaannut: Kalaallit Nunaat Tivolimi ukiuni 50-inngortorsiorluni nalliuttorsiussaaq

1976-imi Tivolimi ataatsimiinnertut aallartittoq ullumikkut Kalaallit Nunaata nunap killiisa avataanni kulturikkut katersuunnerata annersarilerpaa.

Kalaallit Nunaat Tivolimi qanoq iluatsilluartiginersoq paasiniarlugu Sermitsiap misilittagaqarluartut marluk oqaloqatigai. Siornatigut siulittaasuusimasoq pilersitseqataasorlu Sidsel Møller aamma ukiuni 18-ini ilisarititsisuusoq Carsten Siegstad ileqquusut malillugit kulturikkut aaqqissuussinerup qanoq suliarineqartarneranik oqaluttuuppaatigut.

Aqutsisooqatigiit immikkut ittut Kalaallit Nunaat Tivolimi-mik aaqqissuussisarput, Tivolilu aaqqissuussiffiusarpoq. Kim Falck-Petersen ullumikkut aqutsisoqatigiinni siuttuuvoq.

Aallartinnera

Kulturikkut pikialaartitsinersuaq aallaqqaammut ikitsuinnaalluni angerlarsernaveersaatitut aallartippoq. Sidsel Møller atuaqatinilu Nuummi realskolemi 1970-ikkut qiteqqunneranni naammassigamik Danmarkimut ilinniariarlutik nuuttussanngorput. Ikinngutigiilluarnertik attattuarumallugu maqaasinerlu annikillisinniarlugu ataavartumik naapittarniarlutik aalajangerput.

- Ikinngutigilluarpugut, Danmarkimullu ilinniariarluta avissaartussanngoratta naapittarfissatsinnik ujartuivugut.

- Sumiiffik tamanit ilisimaneqartuussaaq, kikkullu tamarmik Tivoli nalunngilaat. Ilaat Jyllandimiittut, ilaat Fynimiittut allat Sjællandimiipput, taamanikkulli Kalaallit Nunaannut angerlarniaraanni København aqqusaaqqaartariaqarpoq. Ulloq sumilu pisoq eqqaamaneqarsinnaasoq aalajangerneqarpoq – taamaammat aggustip aallaqqaataani Tivolimi pisalerpoq, Sidsel Møller oqarasuaatikkut oqaluttuarpoq.

Sidsel Møller 1970-ikkunni ilinniartut naapeqatigiittarnerannik aaqqissuussamiit kulturikkut pikialaartitsiffinngortumut pilersitseqataallunilu, siulersuisuusimallunilu aallaqqaammut suliniuteqarluartuuvoq.

Sidsel Møller pikilialaartitsisarneq 2001-imi ukiut 25-nngortorsiorluni nalliuttorsiortussanngormat aaqqissuussinermik pitsanngorsaaniarluni iliuuseqarpoq. Pilersaarutinik annertusaanissamik takorluugaqarluni, Kalaallit Nunaatalu piginnaaneri kulturilu ersersinniarlugit Tivoli attaveqarfigaa.

- 2001-imi, ukiut 25-nngortorsiornerata nalaani, Tivoli peqatigalugu ullunik aaqqissuussisinnaaniassagatta Greenland Tourismimit, Kalaallit Illuutaannit aamma Kalaallit Nunaata Sinniisoqarfianit sinniisut katersorpakka. Tamanna sunniuteqarnerulersitsivoq.

- Pisortatigoortumik suleqatigiinneq aningaasatigut iluaqutaangaarpoq, inuttummi nammineq aningaasaaterpassuaqannginnama eqqumiitsuliortunut akunnittarfinnullu atugassat annertuallaanngillat. Tusaamasat ukiumi siullermi Tivolimit inniminnerneqarsimammata naammattusaarisariaqarsimavugut. Eqqumiitsuliortut allat pikialaartitsineq nuannarineqarluarpat aappaagu Tivolimit amerlanerusunik aningaasaliiffigineqassasugut neriorsoqqissaarlugit annikitsumik akilerlugit tusarnaartitsinissaannut qularunnaarsittariaqarnikuuakka. Tamarmik akuersipput.

- Annikitsuinnarnik aningaasaateqarluta aallartikkatta nutaarpassuarnillu takkuttoqartarmat ukiut taakku pissanganaqaat, Sidsel Møller oqaluttuarpoq.

Kulturikkut nalliuttorsiornermi ilisariititsisartoq

Carsten Siegstad, aallaqqaammut scenemi sassarnissaminut annilaanganini pissutigalugu itigartitsigaluartoq, 2006-imi ilisaritsisunngorpoq. Norsap timmisartornermi isumannaallisaanermut videoliaani oqaluttuunini pissutigalugu piukkunneqarsimavoq. Kingornali pisunut aalajangersimasumik peqataasalerpoq, aqutsisoqatigiinnullu 2019-imilu aamma ilanngulluni.

- Pikialaartitsinermi ilisarititsisoorusunnersunga 2006-imi aperineqarama nalaatsornerinnakkupajaaq aallartippoq. Aallaqqaammut scenemi sassarnissannut annilaangasarama ersarissumik itigartitsivunga. Norsap isumannaallisaanermut videoliaani — titartakkami “timmisartumi isumannaallisaaneq”-mi — angummut oqaluttuugama, niperalu naleqquttoq isumaqaramik aperaannga. Eqqarsaatigeqqaareerlugu akuersivunga, maannalu ukiuni 18-ini ilisarititsisuuvunga, Carsten Siegstad oqaluttuarpoq.

Tamanna tikillugu isiginnaartitsisartoq Vivi Nielsen kingusinnerusukkullu tv-mi ilisarititsisoq Hans Otto Bisgaard Plænenimi mikrofonimik aqutsisuupput. Bisgaardili ukiut ilaanni sikkilerluni sukkaniuunneq PostNord Danmark Rundt pissutigalugu peqataasinnaajunnaarmat Sidsel Møllerip Carsten Siegstad suleqataalu Maja Motzfeldt ilisarititsisunngortippai. Sidselip taakku marluk Air Greenlandip timmisartuani Norsami saqisutut suleqatigiittut, Carstenilu aliikkutaaqaluni suleqataasoq, ilaasorpassuarnit Kalaallit Nunaannut timmisartuussinernit ilisimaneqareersoq, nalunngilaa.

Ilisarititseqqaarnissaat putsernera pissutigalugu ilungersunartorsiornermik puigunaallisinneqarpoq. Tusarnaartitsinermi pingaarnertut appittussaq Ole Kristiansen Ilulissani putsernera pissutigalugu kinguaattoorsimasoq piffissami kingullerpaami Københavnimut mippoq. Aliikkusersuineq kinguaattoortoq annaanniarlugu ilisarititsisartut nutaat marluk isumassarsipput: Sullisitik ateriarlugit kuffertinik assakaasulinnik nassarlutik nipilersoqatigiit rockertartut kinguaattoorsimasut timmisartumiit nioqqammersutut ilagalugit Plænenimut iserput. Naatsiiviup iluani nuannaartoqangaarpoq, taamatullu piareersapallanneq Carstenillu eqqumiitsuliortut pillugit paasissutissanik ilanngussiuarnini tunngavigalugu piareersarluarsimanini pissutigalugit aalajangersimasumik ilisartitsisartunngorpoq.

Aaqqissuussineq nipilersornermik festivalertitsisarnermit kulturikkut aaqqissuussinernut assigiinngitsorpassuarnik sammisaqarfiusunut ukiut ingerlaneranni allanngorsimavoq. Festivalimi politikkikkut oqallinnerit, eqqumiitsulianik saqqummersitsinerit isiginnaartitsinerillu aamma timersornikkut persuarsiornerit kiisalu qaannamik kinngusaarnerit, qilaatersortarnerit uaajeernerillu ullumikkut takutinneqartarput.

Nalliuttorsiorneq kalaalerpassuarnut Danmarkimi nunatsinnilu sumiiffinnit assigiinngitsuniit peqataajartorlutik angalasunut tusintilikkaanut kulturikkut naapinnertut pingaarutilittut inissisimavoq. Aaqqissuussaq tuniniaavinnit isertitanit, suleqatinit kiisalu Folketingip Kultureqarnermut Ataatsimiititaliaanit kulturimut aningaasaliissutinit ullumikkut aningaasalersorneqartarpoq.

- Tuniniaaviit eqqumiitsuliortutta akissarsiaannut aningaasaliisuupput. Kulturstyrelsenimit Folketingip kulturimut aningaasaatai aqqutigalugit ukiuni kingullerni marlunni aamma tapiiffigineqartarpugut. Aningaasat amerlanersaat tassannga pissarsiarineqartarput. Namminersorlutik Oqartussat aningaasatigut tapiissuteqarneq ajorput. Tamatuma saniatigut suleqatigut arlallit Danmarkimi akissarsianut, timmisartumut bilitsinut, akunnittarfinni unnuisitsinernut allanullu aningaasartuutinik ikiuuttarput, Carsten Siegstad oqaluttuarpoq.

Nunatsinni nipilersornermi suut saqqumilaarnersut naapertorlugit aaqqissuussisoqartarpoq. Nipilersortartut nunatsinni ullumikkut tusarnaarneqartartut saqqummiunneqarnissaat siunertaavoq.

- Kalaallit Nunaanni suna nuannarineqarnersoq aamma inuit tusarusutaat maluginiartarpakka. Taamaammat tamakku pingaarnertut toqqartarpakka. Assersuutigalugu ukiunik 50-inngortorsiornitsinni nipilersoqatigiit aalajangersimasuunnginnissaannik aalajangerpugut. Tamanna allaanerusumik iliuuseqarusunnermut assersuutissaalluarpoq, Carsten Siegstad oqaluttuarpoq.

Ukiuni 50-inngortorsiorneq

Kalaallit Nunaat Tivolimi ukioq manna ukiuni 50-inngortorsiorluni nalliuttorsiulerpat pisussat pilersaarusiorluagaallutillu piffissalersoqqissaagaassapput. Kulturikkut nalliuttorsiornermi pilersaarutip Tivolip aaqqissuussaanut aalajangersimasunut, soorlu Tivoli Gardenimut, tulluarsarnissaa nipinullu piumasaqaatinik malinninnissaq unammillernarnerpaassasoq Carsten Siegstad nassuiaavoq. Tivoli sanilit eqqarsaatigalugit sapaammi nalunaaqutaq 22.00 matusariaqarmat kinguaattoortoqannginniassammat pilersaarutit tamarmik minutsilersoqqissaakkamik ingerlanneqassapput.

- Tivolip aaqqissuussaqarnera uagullu aaqqissuussaqarnerput unammillernarnerpaassapput, taakkulu ataqatigiissaartariaqarput. Tivoli Garden ukioq manna aalajangersimasunik appiffissaqarmat uagut aaqqissuussagut appittussagullu taakku saniatigut pilersaarusiussavagut.

- Tivoli sapaatikkut unnukkut qulinut matusarnissamik saniliminut isumaqatigiissuteqarpoq, taamaammallu suut tamarmik piffissaq eqqorlugu naammassineqartariaqarput. Kinguaattoortoqarsinnaanngilaq. Soorlu tv-kkut isiginnaagassiornermi – piffissaliussat malinneqartariaqarput. Tamanna aaqqissuussinikkut unamminillernartorujussuuvoq, aammattaarli suliap pissanganarneranut pissutaavoq. Aaqqissuussaq aallartinneraniit naanissaanut minutsilersorlugu pilersaarusiorneqarpoq, Carsten Siegstad oqaluttuarpoq.

Aaqqissuussineq appittussallu paarlaattarnerat pitsanngorsaaviginiarlugu Carsten Siegstad nalliuttorsiornermut atatillugu nalliuttorsiornissami nutaamik aaqqissuussivoq: Nipilersoqatigiit aalajangersimasumik sisamanik inuttalik Kalaallit Nunaanni nipilersortartut nuannarineqartut arfineq-marluk, ilaatigut Frederik Elsner, Kimmernaq, Mariina Enok Poulsenilu, ukioq manna ingiussavaat.

- Aalajangersimasunik nipilersortoqarniarluta aalajangerpugut. Nipilersortartut sisamat nipilersoqatigiissapput, kalaallillu erinarsortartut tusaamasat arfineq-marluk peqatigalugit tusarnaartitsisussaallutik. Taamaammat inuit ulloq taanna Kalaallit Nunaat Tivolimukartut immaqa nuannarinerpaasatik tusarnaarsinnaavaat, Carsten Siegstad oqaluttuarpoq.

Nuannaariartarfik Københavnip qeqqaniittoq kalaallit kulturiannut ataatsimoorfinngortinniaraanni tunniusimallunilu oqaluttuarisaanermi pisunik ilisimasaqartariaqarpoq. Nalliuttorsiornerup aliikkusiarfiuinnarani aammali Atlantiku akimorlugu qanimut ataatsimoorfiulernikuunera Tivolimi malunnartinneqassaaq.

- Kalaallit Nunaata Tivolimi ukiuni 50-inngortorsiorsinnaanera immikkuullarissuuvoq. Kalaallit kulturikkut suliaqartut peqatigalugit naapittarfimmik ukiut 50-it ingerlaneranni pilersitsivugut, tassani Tivolimiittut tamarmik tusarnaartitsinerit, eqqumiitsuliat, nerisassat Kalaallillu Nunaat pillugu oqaluttuat pillugit katersuuttarput. Ilaat Kalaallit Nunaat namminneq oqaluttuarisaanerminnut ilaammat, allallu kulturimik alapernaanermik pissuteqarlutik peqataasarput.

- Nalliuttorsiorneq kalaallit kulturiata nersornissaanut, aaqqissuussallu kinguaariit ingerlaneranni danskit kalaallillu ataqatigiilernerannik pilersitseqataanerata nuannaarutiginissaanut periarfissaavoq. Tamatumunnga peqataasinnaanerput tulluusimaarutigaarput. Kalaallit Nunaat Tivolimi nuannaariartarfimmi kulturikkut pisartuni ileqqutoqqanut ilaalernikuuvoq. Tivolip kulturimut, ataatsimoornermut misigisaqarnernullu naapitsiffissatut anguniagaanut ersiutaallunilu kinguaariit ingerlaneranni danskit kalaallillu attaveqatigiinnerannut atassuteqaataalernikoovoq, Tivolip pisortaanera Susanne Mørch Koch Sermitsiamut allakkatigut akissuteqarluni allappoq.

Kalaallit Nunaat Tivolimi ukiut 50-it qaangiuttut inuusuttut ilinniartut 1976-imi isumassarsiaanniit maannakkumut ineriartorluarpoq. Nalliuttorsiorneq Sidsel Møllerimut, aaqqissuisunit 2012-imi tunuartumut, tulluusimaarnangaarpoq.

- Inuuninni nuannaarutaalluarpoq, tassami taamaalillunga aallartiffinniit nuannarilluinnakkanniillu tunniussaqarsinnaanikuuvunga.... Killitsippunga....Ullumikkut angusarineqarsimasumut peqataasinnaagama tulluusimaarutigaara, taanna tussunngulluni oqaluttuarpoq.