Saqqumilaartuulluni inuuneq: Imminut nassaarisoq

Inuiattut ullorsiorneq 1997. Katuaq inunnik ullorsiornermi peqataasunik aalaaluppoq.

Nalliuttorsiornerup ingerlanerani niviarsiaraq 14-inik ukiulik tusarnaartitsivimmut qaqivoq.

Tusarnaartitsineq ikittuinnarnik misiginikuuaa. Erinarsornermik ilinniartitsisuata apereqqaarnagu tusarnaatitsisussanngortissimavaa. Piaaraluni. Aperisimagaluaruniummi naameersimassasoq qularinngilaa.

Inuppassuit saannut nammineerluni sassarnissani tunuarsimaarfigivallaarpaa.

Tusarnaariat tusarnaartitsivimmut qanittuaraallutik nikorfapput. Oqarasuaatit angallattakkat nutaaliat, inuillu attaveqatigiittarfii suli pilersinneqarnikuunngillat. Taamaammat najuuttut tamarmik nakkuppaat.

Mikrofuuni tiguaa. Assai sajupput. Erinnat pingasut atussallugit aallartiliivippoq. Taakku inuunerani nutaamik pisussanik aallartitsissutaasussaanerat ilisimanngilaa.

Kalaallit erinarsortartut allat peqatigalugit nuuteeqqamik saqqummersitseqataarusunnersoq ukioq taanna aperineqarpoq, 14-inillu ukiulik ittuutooq nipilersortartut silarsuaannut, immiussisarfinnut, tusarnaartitsinernut nalunnginneqarlualernissamillu takorloorsimanngisaannakkaminut miloriunneqarpoq.

Ilisarisimaneqarluartunngornini suli piareersimaffiginagu nalaannikuusani maanna allatut isigaa.

- Kikkut tamaasa nuannaartinniarsarisariaqarnagit paasinikuuara, Tupaarnaq Ingemann Mathiassen oqarpoq.

Taamatut oqarnera paasilluassagaanni nipilersortartut silarsuaaniilernissaa sioqqullugu utertariaqarpugut. Meeraaneranut, nipilersuutit inuuneranniilereernikuuneranut, tusaamasanngornissaminik takorluuisimanngisaannarneranut utissaagut.

Niviarsiaraavoq angajoqqaaminut Qeqertarsuarmilu pulaaminut aliikkusersuisartoq, Melodi Grand Priximi erinarsuutit atorneqartut erinarsorujoortarlugit peroriartorpoq. “En lille melodi” erinarsortuartarpaa.

Toqqissisimaffia

Tupaarnaq Ingemann Mathiassen Norgemi 1983-imi juunip aappaani - ukiut 43-t matuma siorna inunngorpoq.

- Ataatagami aalisarnermut tunngasunik suliaqartuaannarnikuuvoq, soorlu tunisassiorfimmi pisortaanikuuvoq. Anaanaga teknikimik titartaasartuuvoq, Tupaarnaq Ingemann Mathiassen oqarpoq. Qatanngutigiit pingasuupput.

- Niviarsiaraannaavugut.

Inuunerani ukiut siulliit nuuttaqattaarfiupput.

- Inuuninni ukiut siulliit nuuttaqattaagaatsiarnikuuvugut. Norge inunngorfiga eqqaamanngilara, oqarpoq.

Eqqaamasai siulliit Qeqertarsuarmeersuupput. Ukiut nuannersumik eqqaamasaqarfigisai.

- Toqqissisimaffigaara. Eqqaamasanni allaannginnami seqinnarittuaannartuusoq, oqaluttuarpoq.

Eqqaamasai nuannersut ukiuni tullerni illuatungerluinnaanik taarserneqarput. Ilaqutariit Nuummut 1992-imi nuummata piviusoq allanngorpoq. Qinngasaarneqartalerpoq.

- 4. klassiullunga Nuummut nuuppugut. Ittuutuvunga. Illoqarfik, atuarfik atuaqatillu nutaat. Tunuarsimaartorujussuuvunga. Taava qinngasaarneqartalerpunga. Atuaqatinninngaanniijunngitsoq, angajullerniilli qinngasaarneqartarpunga, oqaluttuarpoq.

Ima ajortigilernikuuvoq kisimiilluni illoqarfiup qeqqatigoorumajunnaarluni.

- Malersorlunga nakkarsartarpaannga. Kikkuunersulluunniit naluakka. Nutaajunera, qaamasunik iseqarnera allanerulaarneralu pissutaasoraara, oqaluttuarpoq.

- Angerlarsimaffitsinni misigissutsit eqqarpallaarneq ajorpagut, Tupaarnaq Ingemann Mathiassen oqarpoq.

- Angajoqqaamma sapinngisaminnik tapersersorniarpaannga, namminnerli nammataqaramik tapersersuisinnaanerat killeqarpoq. Misigissutsit eqqartornissaat pikkoriffiginerpaanngilarput, taamaammallu kisimiittutut misigisimasorujussuunikuuvunga, oqarpoq.

Qilanngaq kiffaanngissuseqarfittut

Inuussuttut ornittagaat Qilanngaq Tupaarnap 7. klasseulluni kiffaanngissuseqarfigaa. Erinarsorsinnaanera inuuneranut allannguisussaq tassani aamma paasineqaqqaarpoq.

- Mikiugaluup erinarsorsinnaasunga paasivaa. Nipilersornerup silarsuaani nalunngisaqarnersoq nalunikuuara, tassanngaanniillu suut tamarmik sukkaannaq pinikuullutik,  Tupaarnaq Ingemann Mathiassen oqarpoq.

Inuit nittartakkatigut naapittarfii atorneqaleriartuaarnerisa nalaaniippoq. Allaffigineqaqattaartarpoq. Ilaat nersualaarinnittut allallu killissaanik qaangiisut. Inuusuttuaraalluni tusaamasanngornini maluginiarneqartorujunngorninilu qanoq iliussanerlugu nalornissutigaa.

- 13-inik ukioqarlunga erinarsortartunngorpunga. Tassanngaannaq maluginiarneqartorujussuanngorlungalu tusaamasaalerpunga. Suli inerinneqanngilanga, sulimi meeraavunga. Piareersimanagalu silarsuaq suna iserfigilernerlugu paasisimanngilara, oqarpoq.

Tupaarnaq inuusuttuaraalluni qanoq killiliisinnaanini naluaa. Naameernissani nalugamiuk amerlanerpaanut akuersisarpoq.

Tusaamasaanerminiit tatineqarneq sakkortusigaluttuinnarpoq. Aalakoornartullu qasukkartissinnaasara ilikkariartorpaa.

- Aalakoortalerpunga. Assorujuk. Assersuutigalugu aalakoortinnanga tusarnaartitsivimmut qaqisinnaanikuunngilanga. Imigassartorsimasariaqarpunga, Tupaarnaq Ingemann Mathiassen oqaluttuarpoq.

Nuuteeraq "Illit" 2003-imi saqqummersitani tusaamasarujussuanngorneranik kinguneqarpoq. Mik S. Christensein erinniartuuvoq Simon Uldumilu taalliortuulluni. Saqqummersitsinermi Angu Motzfeldt Anda Uldumilu suleqataapput.

Nuuteeraq 5.000-inut tunineqarmat kalaallit nipilersortartuisa oqaluttuarisaanerannut ilannguppoq.

Inuiaqatigiinnut kamaqarneq

Iluatsilluarnerup tunuaniippoq arnaq inuusuttoq suli imminut nassaarinngitsoq. Tupaarnaq kamaqarpoq. Inuiaqatigiinnut, naatsorsuuteqarfigineqarnerminut qanoq ittuunissaanillu inissinneqarnerminut.

- Inuit uannut nakkarsaasut kamaappakka. Imminut nalligisupilussuuvunga, eqqaamasalersaarpoq.

Naameernissani ajornakusoortippaa, inuillu allat nuannaartinniarlugit nukippassuit atortarlugit. Nakkarsaasut nersualaarinnittuniit initunerupput, imminullu upperinini arriitsumik katakkiartuaarpaa.

Periarfissat ammaraluartut nammineq aalajangiisinnaassuseqarnini ajornakusoortippaa. Nammineq taalliorsinnaanerluni aperineqaraangami ajornartittarpaa. Erinarsoriaannaasaanik allat erinniorlutillu taalliortarnerat sungiusimavaa. Nammineq erinarsortuusarpoq.

- Taamani uannut suli nassaarinngilanga, Tupaarnaq oqarpoq.

Kisimiinnissani ajornakusoortippaa, inuillu avatangiisiminiittut ujartortarlugit. Tusaamasaagaluarluni imminut tatiginngitsorujussuuvoq.

- Inunniit isiginerlunneqalernissara qunugaara. Inuit pakatsisissanngikkukkit akuerisariaqartarlugit isumaqarpunga. Taamani taamatut eqqarsartarpunga, oqarpoq.

Imminut tatiginngikulanera, tatineqarnera killiliisinnaanermillu ajornartorsiuteqarnera naggataagut ajortumik kinguneqarpoq. Tupaarnaq allamik aqqutissaaruttutut misigaaq.

- Imminut toqunnissara eqqarsaasersuutigaara. Suut tamaasa pilersaarusiorpakka. Sumiissanerlunga qanorlu iliussanerlunga, oqaluttuarpoq.

Killiliisinnaaneq ilinniarpaa

Ukiut ingerlapput. Inuuneq ingerlavoq.

- Imminut apeqqusertalerpunga. Ikinngutikka, tarnip pissusaa pillugu ilisimasalik aqqutissiuussisullu oqaloqatigisarpakka, Tupaarnaq Ingemann Mathiassen oqarpoq.

Tupaarnaq inuit allat naatsorsuutaat malillugit inuuginnarsinnaanani paasiartuleramiuk allanngoriartortoqalerpoq.

Inuit allat pisariaqartitaat puigorlugit imminut qiviariartuaalerami ilinniarusaalerpoq. Inuttut ineriartornera sivisooq aallartippoq.

- Killissakka arriitsumik ilinniarusaalerpakka, paasillugu naleqassusera inunnut allanut tunniussanniit aallaaveqanngitsoq, Tupaarnaq Ingemann Mathiassen oqarpoq.

Suleqatiginikuusaa ineriartorneranut pingaaruteqartorujussuuvoq. Atuagaq "De tre principper" atuaqqullugu innersuuppaa, paasinnittaatsimut tunngasoq ineriartoqqinnissaanut sunniuteqartorujuusussaq. Nittartagaq atorlugu Kalaallit Nunaanni Tuluillu Nunaannilu pikkorissaanernut peqataasalerpoq.

- Nunamut tunnganeruleriartuaarpunga. Allaannginnami suut tamarmik inissaminnut tukkiartuaartut. Qannartara puttallariartortutullusooq illuni. Soorlu ikkussortakkat ikkussuutilersut, oqarpoq.

Tupaarnaq maanna tusarnaartitsivimmiippoq. Maannali allaaneruvoq. Inuit saannut sassarluni erinarsornissaminut pissanganini pissutigalugu aalakoornartutortariaarunnikuuvoq.

Nammineq taalliortalerpoq, nipilersortarnerlu nuannariartuaaqqilerlugu. Naammassisassatut isiginagu, nammineerlunili piumassuseqarluni suliarerusutamisut.

- Aalakuunngikkaluarlunga tusarnaartitsisinnaanngornikuuvunga. Imminut malugalunga, oqarpoq.

Inuunera erinarsortartuunani aamma allaaneruvoq. Ukiuni aqqaneq-marlunni erinarsortartooreerluni ingerlariaqqippoq, imminullu ajunngitsuusoq malugalugu. Ilinniartitsisutut ilinniarnikuuvoq, maannalu Oqaasileriffimmi atorfeqarluni. Panini marluk inooqatigalugit inuuneq eqqissisimasoq nuannaarfiusorlu pilersinnikuuaa.

- Unammilligassat takkukkumaarput, inuunermi taamaappoq. Tikilluaqquakka. Ajunngilaq. Inuuneq ingerlaqqittarpoq, nukissaqaramalu anigorsinnaallugit nalunngilara, oqarpoq.

Tusaamasaaneq nammakkuminaatsutut misinnarnikoq sungiunnikuuaa. Sunut tamanut anngaasariaqarani nalunngilaa.

Tupaarnaq erinarsorusukkaangami maanna erinarsortarpoq.