Bruun Rasmussenip Kalaallit eqqumiitsuliaat assassugaallu assigiinngitsorpassuit internetikkut ataasinngornermi maajip sisamaani nal. 18.00 akitsorterutissavai – tassaasut qalipakkat, ukkusissamit ilusisilersukkat, kigutilissuit kigutaannit tupilaliat, piniutit assigiinngitsut allarpassuillu.
Maria Bornø, Aarhusimi immikkoortortaqarfimmi eqqumiitsulianik pisoqaanerusunik illup iluanilu atortunik immikkut ilisimasalik oqaluttuarpoq, Bruun Rasmussenip akitsorterussinissamut katersugai immikkuullarissut arlaqartut, ataatsimut isigalugit Nunatsinni assassornermi, atortunik kusanartuliornermi, piniusiornermi eqqumiitsuliornermilu ileqqutoqqanik immikkuullarilluinnartunik oqaluttuassartaqartut.
Bruun Rasmussenip Kalaallit eqqumiitsuliaat assassugaallu assigiinngitsorpassuit internetikkut ataasinngornermi maajip sisamaani nal. 18.00 akitsorterutissavai – tassaasut qalipakkat, ukkusissamit ilusisilersukkat, kigutilissuit kigutaannit tupilaliat, piniutit assigiinngitsut allarpassuillu.
Maria Bornø, Aarhusimi immikkoortortaqarfimmi eqqumiitsulianik pisoqaanerusunik illup iluanilu atortunik immikkut ilisimasalik oqaluttuarpoq, Bruun Rasmussenip akitsorterussinissamut katersugai immikkuullarissut arlaqartut, ataatsimut isigalugit Nunatsinni assassornermi, atortunik kusanartuliornermi, piniusiornermi eqqumiitsuliornermilu ileqqutoqqanik immikkuullarilluinnartunik oqaluttuassartaqartut.
– Tamakku tamarmik pinngortitamut nunallu inoqqaavisa oqaluttuatoqaataannut tunngassuteqarput. Ileqqutoqqat eqqumiitsuliortunit nunani tamalaani ullumikkut tusaamasanit, soorlu Aka Høghimit attatiinnarneqartut, Maria Bornø Sermitsiamut nassuiaavoq.
Nunasiaatilittut eqqumiitsuliorneq
Akitsorterussinermi aammattaaq Qallunaat eqqumiitsuliortut Nunatsinnut angalasarsimasut nunallu ilusaanik eqqumiitsuliornerminni isumassarsiorfigiuarsimasaat nuannarilluinnalersimasaallu – kangerluit imminnut ataqatigiissut iluliarsuillu alutornarluinnartut, nunaqarfinni inuunermut Nunatsinnilu pinngortitamut tunngasut – neqeroorutigineqassallutik.
- Ilaatigut Emanuel A. Petersen (1894-1948), eqqumiitsuliortarnermigut Kalaallit Nunaannit sunnerneqarluarsimavoq. Petersen 1921-mi inuunerminik allannguisumik angalavoq, nalaatsornerinnakkut umiarsuarmut assartuummut Kalaallit Nunaannut ingerlaartussamut inissaqarnini qulakkeeramiuk. Nunap alutornangaassusianik takunninnini ima killinneqaatigisimatigaa, inuunermini pinngortitamit Nunatsinneersunik assilialianik 2000-it angullugit amerlatigisunik qalipaassimalluni. Ukioq manna aamma taassuma qalipagai kusanartut saqqummersissinnaavavut – qalipakkat soqutigineqarluartut, Maria Bornø oqarpoq.
Internetikkut peqataasinnaavutit
Akitsorterussinermi eqqumiitsulianik katersisartut alapernaatsullu immikkut ittumik immikkuullarissumillu pisinissamut periarfissaqarluassapput.
Akitsorterussinermi marlunngornermi apriilip 21-anni internetikkut neqerooruteqarsinnaalissaaq.
Kalaallit kiinarpaliaannik qiperugaannilluunniit alutorisaqaraanni, tamakku Lyngbymi Aarhusimilu Bruun Rasmussenip pisiniarfiini takuniarneqarsinnaapput. Eqqumiitsuliat aalajangersimasut sumi nassaassaanersut Bruun Rasmussenip nittartagaanni takuneqarsinnaapput.
Pingajussaannik taama akitsorterussisoqartoq
Bruun Rasmussenip Kalaallit eqqumiitsuliaannik assassugaannillu pingajussaanik akitsorterussivoq, taamalu akitsorterussinerni tamani, Maria Bornø akisussaajuaannarluni.
Uuuliamik qalipagaq „Kalaallit Nunaanni kangerluit ilaanni qaannat marluk Qallunaat umiarsuaaraata tungaanut ingerlasut“ A. Riis-Carstensenimit qalipanneqarsimavoq akitsorterussinermilu pisiarineqarsinnaalluni.
Assi: Bruun Rasmussen
- Bruun Rasmussenimi ukiuni qulikkuutaanni Kalaallit kusanartuliaat tuniniartarpavut, tulluusimaarutigiuaannarlugulu immikkuullarissut immikkut ittunik oqaluttuarisaanermilu malunnaateqarluartut neqeroorutigisinnaagatsigik. Inooqatigiinnut kulturimullu tunngasut amerlanngillat, taamaattorli pisisartunik katersisartunillu pikkorissunik pitsaassutsimik pingaartitsisunik pisisartoqarluni, Maria Bornø oqarpoq.
Bruun Rasmussenip Savalimmiuni Islandimilu nalilersuinerit ukiuni kingullerni iluatsilluartumik ingerlattarpai. Danmarkillu, Nunatsinnik Savalimmiunillu naalagaaffeqateqarnera pissutigalugu, Kalaallit Nunaannut nalilersuiartorluni angalanissamut periarfissat misissornissaat pissusissamisuuginnarpoq.
– Tamatumunnga atatillugu 2025-mi upernaakkut Kalaallit eqqumiitsuliaat kisiisa pillugit akitsorterussinermik aallartitsivugut, sammisaq qanoq soqutigineqartigissanersoq paasiniarlugu. Pilersaarut qaammatini arlalinni suliarineqarpoq. Akitsorterussinerit immikkut sammisaqartinneqartartut ingerlatiinnassavavut, tassanilu akitsorterussinissamut attuumassuteqartunik soqutiginartunillu pissarsiniarluta nukippassuit atortarpavut. Tamatuma kingorna 2025-mi ukiakkut akitsorterussivugut maannalu 2026-mi upernaakkut akitsorterusseqqilluta.
Soqutiginninnerulerneq
Ukiup kingulliup ingerlanerani akinut tunngasut qanoq inissisimappat?
- Ukiup kingulliup ingerlanerani kalaallit eqqumiitsuliaat soqutigineqarnerulerlutillu akitsoriartorput, tamannalu aamma immikkut sammisaqartitsisumik akitsorterussinissamik aalajangernitsinnut pissutaaqataasutut taaneqarsinnaalluni.
– Kalaallit eqqumiitsuliaat pitsaalluinnartunik akitsorteruttarsimallugit nalilerpara, allannguutaasorli pingaarnerpaaq tassaagunarluni nunanit tamalaanit neqerooruteqartartut amerliartornerat. Tamatumunnga atatillugu aamma kalaallit pisisartut amerlapput, tamannalu nuanneqaaq. Aamma politikikkut sammineqarnerujussuaq 2025-mi pisimasoq avaqqussinnaanngilarput, Maria Bornø oqarpoq.
Akitsorterussinissinni suut tunisarnerlugit ilisimatitsissutigisinnaaviuk?
- Ajoraluartumik tamanna oqaatigisinnaanngilara, akitsorterussinermili angusaqarluartarluta oqarsinnaallunga. Akitsorterussinitsinni siullermi missingersuutivut sinnerlugit isertitaqarpugut, taama ilisimatitsivoq.
Eqqumiitsuliornerup silarsuaani periarfissaq nutaaq
Kalaallit eqqumiitsuliortarnerannik soqutiginninneq eqqumiitsuliortut silarsuaani assigiinngissutsinik, nunasiaataajunnaarsaanermik siornatigullu isiginngitsuusaarneqartarsimasunik sammisaqarnerujartornermut ilaavoq.
- Eqqumiitsuliorneq oqaluttuarisaanermit isigalugu Kalaallit eqqumiitsuliaat nunani killerni eqqumiitsuliornermik sammisaqartartut akornanni sivisuumik soqutigineqarsimanngikkaluarput, eqqumiitsuliornerulli suuneranik kikkullu nassuiaasinnaanerannik isiginnittaatsit allanngoriartortillugit nunap inoqqaavisa eqqumiitsuliortarnerannik alapernaannerulersoqarlunilu ataqqinninnerulertoqarsimavoq, taama nassuiaavoq.
Maria Bornø, Aarhusimi immikkoortortaqarfimmi qalipakkanik qanganisaanerusunik atortunillu ilusilersuisarnermik immikkut ilisimasalik.
Assi: Bruun Rasmussen
– Aammattaaq kalaallit eqqumiitsuliortut Nunatsinni Nunattalu avataani namminneq oqaluttuaminnik saqqummiussinissamut periarfissaqaleriartuinnarput – amerlanertigut politikimut kinaassutsimulluunniit tunngassuteqartunik, ullumikkut soqutiginnittunut kajungernartunik.
– Tamatuma saniatigut naalagaaffeqatigiinnerup oqaluttuarisaanera pissaaneqarnikkullu pissutsit paasiuminaatsut, Danmarkimi ilisimaarineqarnerulerput, tamatumalu kingunerisaanik Kalaallit Nunaata kulturia kulturikkut kingornussassarititaasut paasinerujumallugit kissaateqartoqalersimalluni – ilaatigut eqqumiitsuliornermi ileqqutoqqat, soorlu ukiuni tusindilinni assassornermi ileqqutoqqat aamma ullumikkut eqqumiitsuliat nutaaliaasunut tunngasut, Maria Bornø oqarpoq.
Nunanit allanit soqutigineqarnerulerneq
Kalaallit eqqumiitsuliaannik nunanit allanit soqutiginninnerup annertusiartornera malugisinnaavisiuk?
- Aap, tamanna malugisinnaalluarparput. Ilaatigut Frankrigimit, Tysklandimit, Kinamit USA-miillu neqerooruteqartartut pisisartullu takusinnaavavut. Aammattaaq eqqaaneqareersutut Kalaallit amerlanerusut pisisartutut takusarpavut, tamannalu pitsaasutut isigaarput, tassami eqqumiitsuliat amerlanerusut taamaalillutik nunaminnut utertinneqartarput, kulturimullu atassuteqarfigisaminnut uteqqittarlutik, Maria Bornø oqarpoq.
Akitsorterunneqartussatut naatsorsuutigisasi qassiuppat?
- Akitsorterussinissaq suli aaqqissuunneqarpoq, piffissarlu killiliunneqartoq qanilliartuinnarluni. Naatsorsuutigaarput 50-it missaanniittut akitsorterutissallugit, oqarpoq.
Akitsorterussinerup sunniutai
Bruun Rasmussenip akitsorterussinissaq suli piareersarpaa, taamaattumik apriilip 21-ata kingorna aatsaat takusinnaavarput.
– Akitsorterussineq aallartippat aatsaat assit takussutissallu takkukkumaarput, piffissaq killilik killilerujussuusoq pissutigalugu. Allatut oqaatigalugu suli assiliisoqanngilaq internetimulluunniit piareersaasoqarani, Maria Bornø oqarpoq, sammisanilli soqutiginartunik taasaqarluni.
Ilaatigut Harald Moltkep nunaqarfimmik Ikerasammik qalipagaa pappiaqqamut qalipaatinik sakkukitsunik aamarsuarmillu qalipagaa alutornartoq taallugu.
Aammattaaq Bruun Rasmussenip Emanuel A. Petersenip qalipagai ataasiakkaat kalaallisut assiliartallit, kiinarpaat kusanartut kiisalu Aron Kleistip Cecilie Kleistillu tupilaliaat qaqutiguinnaq akitsorterussinermi tuniniarneqartartut neqeroorutigissallugit, tamannalu Maria Bornøp qilanaaraa.
- Aammattaaq katersugassanik pitsaasunik, soorlu isarussanik illunnaveeqqutinik, Tunumiut qisunnik qissianikimertaataannik. Kiisalu sanalukkanik soorlu apummut maakkarnaveeqqutinik, ulunik, taaluttanik piniarnermullu atortunik tuniniaasarpugut, oqaluttuarpoq.
