Kalaallit Nunaanni meeqqa t angerlarsimaffiup avataanut inissinneqarsimasut pillugit atuakkiaq nutaaq saqqummerpoq. ´Barndomshjem eller børnehjem – Grønlandske børn anbragt uden for hjemmet´-imi Ilisimatusarfimmi lektori Bonnie Jensenip meeqqat sammivai, meeqqallu angerlarsimaffii immikkut sammillugit.
Bonnie Jensen ima oqaluttuarpoq:
Kalaallit Nunaanni meeqqa t angerlarsimaffiup avataanut inissinneqarsimasut pillugit atuakkiaq nutaaq saqqummerpoq. ´Barndomshjem eller børnehjem – Grønlandske børn anbragt uden for hjemmet´-imi Ilisimatusarfimmi lektori Bonnie Jensenip meeqqat sammivai, meeqqallu angerlarsimaffii immikkut sammillugit.
Bonnie Jensen ima oqaluttuarpoq:
- Ph.d-nngorniarlunga suliara tunngavigalugu atuakkiorpunga, tassani
meeqqat inuusuttullu 38-t oqaloqatigaakka. Atuakkiorninnut
tunngatillugu ukiut arlallit qaangiummata apersorsimasakka taakkua
ilaat apersoqqippakka paasiniarlugu qanoq ingerlasimanersut.
Sulininni meeqqat namminneq tusaaneqarnissaat ukkatarivat, assersuutigalugu angajoqqaajusut perorsartullu tusaanissaat pinnagu. Sooq taama aalajangersimavit?
– Meeqqat tusarnaarnissaat pisariaqarluinnarpoq, taakkuami inuunerat pineqarpoq. Aap, uaguttaaq meeraanikuuvugut inuusuttuaraanikuullutalu, taamanikkulli silarsuaq allaalluinnarpoq. Meeqqat qanoq misiginersut paasiniartariaqarparput, taamaalillutalu qanoq ikiorsinnaavavut paasisinnaaniassagatsigit – aamma FN-ip meeqqat pillugit isumaqatigiissutaanut tunngatillugu.
- Meeqqat inuunerminni qanoq pisoqarneranik paasinninnginnerat aamma tusaaneqartutut takuneqartutullu misiginnginerat oqaluttuarpassuit takutippaat, Bonnie Jensen oqarpoq.
Assersuutigalugu Aputsiaq 14-inik ukiullit Cedrikilu ilisimanngilaat sooq paaqqinnittarfimmut inissinneqarsimanertik, taamatuttaaq 6-inik ukiulik Ejnerip isumakuluutigaa qaqagu allamut nuunneqaqqinnissani (meeqqat atii allanngortinneqarput)
MEEQQAT INUUSUTTULLU ANGERLARSIMAFFINNIITTUT QANOQ OQARSIMANERSUT
Inuusuttut meeqqat angerlarsimaffianniinnerminni misigisimasatik pillugit oqaaserisimasaat atuakkami matumani allaatigineqarput. Atit atorneqartut allanngortinneqarput.
Cecil, aqqaneq-marlunnik ukiulik: - Maani najugaqarnerup ajornerpaartaa
tassa sulisut. Soqutaanngitsuupput, soqutigisaqanngitsut
akerleriissuteqaqattaarlutillu.
Ejnar, 16-inik ukiulik: - Qanoq sivisutigisumik
tassaniissinnaanerluni ilisimanagu ilerasunnarpoq. Tassanngaannarli
oqarfigineqartarpugut pigisatit poortoriarlugit allamut nuunnissamut
piareersartassasugut.
Simone, 17-inik ukiulik: - Aqqaluaralu angajoqqaatta qimannissaa
nuanniilliutigaarput. qulimiguulimmut qaniorpaatigut
inuuluaqqullutalu, tamaanga apuukkatta anaana ataatalu ilaginagit
eqqumiilliorpugut.
Hulda, 17-inik ukiulik: - Qitornama meeqqat
angerlarsimaffianniilernissaa kissaatiginngilara, taamaaliorumami
isumaqassaaq nammineq isumagisinnaanavianngikkinga. Soorunami
ajorluinnartumik pisoqassagaluarpat pitsaanerpaamik
kissaattarpakka,... kisiannili nammineq isumagiumallugit.
Hansine, 17-inik ukiulik: - Angerlarsimaannassagaluaruma ingerlalluarnavianngikkaluarpunga.
Dante, 18-inik ukiulik: - Ilumoortumik naalliuuteqarnera
ersersinniartaraluarpara, aammali sapinngisamik
nuannaarnerpaaniartarpunga. Meeqqat angerlarsimaffianniinnikuunera
sapinngisara tamaat puigorniarsaraara.
Irma Margit, 19-inik ukiulik (sulisut pillugit): - Inuusuttuaraagama sulisut kamaffigisaqaakka. ajunngitsumik piniartaraluarpaannga, tamannali taamanikkut takusinnaasimanngilara. Tamannali aatsaat takusinnaalerpara qanorlu pitsaatigisumik iliortarsimanerat.
Najoqqutaq: ‘Barndomshjem eller børnehjem – Grønlandske børn anbragt uden for hjemmet’, Aarhus Universitetsforlag, 2025.
Oqaluttuat nuannersut nassaassaapput
Ilisimaneqarluarpoq meeqqat paaqqinnittarfinniittut meeraanerminni kingusinnerusukkullu inersimasunngoraangamik ajornartorsiuteqarnerulertartut.
Bonnie Jensenip oqaloqatigiinnerit ilungersunartut arlallit misigisimavai, allaallu oqaluttuarsiat ilai annikitsualuit ajornerpaat oqaatigineq ajorsimallugit. Taamaattumik pingaaruteqarpoq eqqaamassallugu suut tamarmik ajortuunngimmata, oqarpoq.
- Oqaluttuat nuannersut ilaat aamma allaatiginissaat pitsaallunilu pingaaruteqarpoq, eqqaamasariaqarparpummi sumiiffinni aalajangersimasuni tamanna iluatsittartoq, Bonnie Jensen oqarpoq.
Oqaluttuat pitsaasut suusinnaappat?
– Assersuutigalugu Huldap oqaluttuaa tamatumunnga uppernarsaataavoq, aamma atuakkami apersorneqareersut ilagaat. Hulda takorluugaqarlunilu angniagaqarpoq, tamakkualu piviusunngortinnissaat angusimallugit.
Hulda arfineq-pingasunik ukioqarluni angerlarsimaffiup avataanut
inissinneqarpoq ilaqutariinni imigassamik ajornartorsiuteqarneq
pissutigalugu. 17-inik ukioqarluni Bonnie Jensenimit apersorneqarami
Hulda ilaatigut ima oqaluttuarpoq:
– Soorunami imaannaanngilaq, malittarisassaqarpoq
saliisariaqarlutalu, ilaannikkullu tamanna nuannerpallaarneq ajorpoq.
Inuunerli taamaa ippoq. Eqqarsaatigikulasarpara meeqqat
angerlarsimaffianni peroriartoqarsimanngitsuuguma qanoq
pisoqarsimassagaluarnersoq.
Naja Abelsenip atuakkiortup oqaluttuai nammineq takorluukkani tunngavigalugit atuagaq ilusilersorpaa.
Ukiut tallimat qaangiuttut Hulda ingerlallualersoq Bonnie Jensen oqarpoq, ilaatigut inersimasunngornissamut piareersaatitut ikiorneqarnermik aaqqissuussaq iluaqutigalugu.
Hulda nammineq isumaqarpoq iluatsitsisimalluni, taamalu isummernera ilumoorpoq, Bonnie Jensen nangippoq.
- Hulda atuarfimmi angerlarsimaffiup avataanut inissinneqartussanut ilaavoq, tassanilu kissaatigisaminut apuunnissaminut ikiorneqarsimavoq, lektori oqarpoq.
Maanna Bonnie Jensenip meeqqat pillugit meeqqallu peqatigalugit atuakkiani naammassigamiuk neriuutigaa inersimasut akornanni oqallinnissamut iluaqutaassasoq, ingammik inersimasut tamatumunnga tunngasunik pingaarutilinnik ajornakusoortunillu aalajagiisartunut.
- Neriuppunga takusinnaalersissallungu angerlarsimaffiup avataanut
inissiisarnerput annertuallaartoq, inissiisarnerullu
annikillisissinnaaneranut sunniuteqarsinnaassasoq, Bonnie Jensen
oqarpoq.
Ilaqutariit isumagineqarluarpata meeqqanik avataanut inissiisarneq pinngitsoortinneqarsinnaavoq, oqarpoq.
- Meeqqat ilaat angerlarsimaffeqarunnaarnertik aningaasaqarniarnikkut ajornartorsiuteqarnertillu pissutigalugu angerlarsimaffimmut inissinneqartarput. Tamannalu angajoqqaat ikiorneqarnissamik pisariaqartitsitinerulernerannik kinguneqarsinnaavoq.
Sumiiffiit ilaat pitsaanerusut
MEEQQAT ANGERLARSIMAFFIMMUT INISSINNEQARTARNERAT PILLUGU PAASISSUTISSAT
Meeqqat inuusuttullu angerlarsimaffiup avataanut inissinneqarsimasut amerlassusaat ukiuni kingullerni maluginiarneqarluarpoq. Ullumikkut (1. januar 2024, aaqq.) meeqqat 18-it ataallugit ukiullit 13.504-iupput (Naatsorsueqqissaartarfik), ulloq unnuarlu paaqqinnittarfinni inissaqarpoq 359-inik (Isumaginninnermut Aqutsisoqarfik).
Inissat tamarmik atorneqarnerat tunngavigalugu, meeqqat 2,7 procentii ulloq unnuarlu angerlarsimaffiup avataanut inissinneqartarput. Tamatuma saniatigut meeqqat 400-t missaat ilaqutariinni najugaqartuupput, tassa Kalaallit Nunaanni meeqqat 5,6 procentii angerlarsimaffiup avataanut inissinneqartarput, tassa meeqqat 800-ngajaat. Ukiuni kingullerni meeqqat angerlarsimaffiup avataanut inissinneqarsimasut amerlassusaat allanngorarpallaarsimanngilaq, qaffakkiartoraluarlunili.
Najoqqutaq: ‘Barndomshjem eller børnehjem – Grønlandske børn anbragt uden for hjemmet’, Aarhus Universitetsforlag, 2025.
Atuakkiortup aamma oqaatigaa meeqqat angerlarsimaffiup avataanut
inissinneqarsimasut ilaasa ilaqutariinniiginnarnissaat anguniarlugu
iliuuseqarnerunissaq pisariaqartoq. Soorunami siunissami meeqqat
angerlarsimaffii suli atuutissapput, taakkulu pitsaanerpaamik
ingerlatinneqassapput.
- Meeqqat oqaluttuarnerisa takutippaat paaqqinnittarfiit pitsaassusaat assigiinngilluinnartoq. ’Oqaluttuat ajunngitsut’ amerlanerit sumiiffinnit assigiinngitsuneersuupput, aammali pitsaannginnerusut, Bonnie Jensen oqarpoq.
Paaqqinnittarfiit mikinerusut pitsaanerusumik ingerlasartut, tuakkiortup inerniliutigaa
- Meeqqanut angerlarsimaffiit assigiinngissutaat taakkualu pitsaanerpaat suut eqqortuliornerunersut pillugit paasisaqarnerunissaq soqutiginartorujussuussaaq, oqarpoq
Atuagaq “Barndomshjem eller børnehjem – Grønlandske børn anbragt uden for hjemmet” Ilisimatusarfimmit tapiiffigineqarluni Aarhus Universitetsforlag-imit saqqummersinneqarpoq.
