INATSISARTUT SAPAATIP-AKUNNERANI MATUMANI
Ataatsimut isigalugu: Utoqqalinersiuteqalernissamut ukiorititat, piffissamik aalajangersaasarneq nittartakkatigullu attaveqaatinik atuisinnaaneq
Ukiakkut ataatsimiinneq aallartilluarsimalereerpoq, siunnersuutillu politikkerinit sapaatip-akunnerani aggersumi oqaluuserineqartussat, ilaat uani atuarsinnaavatit.
Siumup piffissamik aalajangersaanermut inatsisissatut siunnersuutaanut allannguutissatut siunnersuutip Inatsisartuni akuerineqarnissaa ilimanaateqarpoq, taamaalilluni Kalaallit Nunaat UTC-3-mut uteqqissinnaalissaaq, aasaaneranilu nalunaaqutaq atorunnaarluni.
Assi: Oscar Scott Carl
Inatsisartut sapaatip-akunnerani 43-mi ulluni sisamani ataatsimiissapput – marlunngornermiit tallimanngornermut.
Nittartagaq attaveqaatitigullu atuisuuffiit
Kalaallit Nunaanni innuttaasut, suliffeqarfiit, pisortat ingerlatsivii umiarsuillu Tusassip avataaniit nittartakkamik attaveqaatitigullu atuisuuffiit satellitikkut attaveqaatilinnik toqqaannartumik pisisinnaanissaat atuisinnaanerallu, Inatsisartut marlunngornermi oktobarip 20-anni oqallisigissavaat.
Oqaluuserisassatut siunnersuut Naleqqap siulittaasuanit Pele Brobergimit qaqinneqarpoq.
“Taamaattumik Naleraq apeqquteqaat aallaavigalugu oqallinnermi ammasumik oqallisigerusuppaa innuttaasut suliffeqarfiillu digitalikkut attaveqarnissamut piviusumik amerlanerusunik toqqagassaqarnissaat qanoq pilersinneqarsinnaanersoq, peqatigisaanillu nuna tamakkerlugu pilersuinissamut isumannaatsuunissaq attaveqaasersuutillu pingaarutillit sanngiillisinnagit,” siunnersuummi allassimavoq.
Tusass nunani tamalaani niuerfimmi annikitsuararsuusoq, unammilleqatigiinnerlu ammarneqarpat ataatsimut attaveqaatit aningaasarsiutaat annaaneqarsinnaasut, Ineqarnermut, Attaveqaasersuutinut, Isorliunerusunut Upalungaarsimanermullu Naalakkersuisoq Iddimanngiiu Jensen Bianco (IA) akissuteqaammini allappoq.
“Kisiannili qaammataasanut teknologiip nutaap atuisunut ataasiakkaanut arlalinnik toqqagassaqalersitsisinnaanerinnaa kisimi apeqqutaanngilaq. Peqatigisaanik nuna tamakkerlugu, patajaatsumik inuiaqatigiinnilu pisariaqartinneqartumi nalunaarasuartaatitigut attaveqaasersuutinik, illoqarfiit inoqarfiillu tamarmik pinngitsoorsinnaanngisaannik, Kalaallit Nunaata qanoq qulakkeerinissaa, aamma apeqqutaavoq” allappoq.
Piffissap aalajangersarneqarnera
Inatsisartut immaqa kingullermik piffissamik aalajangersaaneq pillugu pingasunngornermi oktobarip 21-anni oqallisissapput.
Kalaallit Nunaat UTC-3-mut utissanersoq aasaaneranilu nalunaaqutaq atorunnaarsinneqassanersoq, Inatsisartut inaarutaasumik aalajangiivigisussanngorpaat. Ilaasortanit 31-usunit 18-it allannguutissatut siunnersuut oqallinnermi kingullermi akueraat.
Tamannalu maanna akuerineqarpat, aasaanerani nalunaaqutaq atorunnaarsinneqassaaq, UTC-3-lu 2028-mi atuutilersinneqassalluni.
EU-mi aasaanerani nalunaaqutaq suli atuutsinneqarnerani, Kalaallit Nunaat 2028-miit aasakkut Danmarkimut Europallu kitaanut nalunaaquttap akunnerinik tallimanik ukiukkullu nalunaaquttap akunnerinik sisamanik nikingassasoq.
Naleqqap Siumullu siunnersuutaat assigiingajalluinnartut Inatsisartuni oqallisigineqassapput. Siunnersuutit taakkua assigiinngissutaat tassaavoq Naleqqap piumasarimmagu nalunaaqutaq allanngortinnagu aalajangiisoqartinnaguli Qaanaami, Tasiilami Ittoqqortoormiunilu innuttaasut tusarniaaffigineqassasut.
Naleqqap siunnersuutaa itigartinneqassasoq, Inatsisinillu Atuutsitsinermut Ataatsimiisitaliap Siumup siunnersuutaanut allannguutissatut siunnersuutaa akuerineqassasoq, matumani erserpoq.
Spiralilersuisimanermi taarsigassarsissutit
Inatsisartut aamma spiralilersuisimaneq pillugu suliaq pingasunngornermi oqaluuserissavaat — tassa arnat 1992-ip kingorna akuersitinneqaqqaaratik, naartunaveersaatinik ikkussuiffigineqarsimasut taarsiiffigineqarnissaat oqaluuserineqassaaq.
Inatsisartut siusinnerusukkut aalajangerput, arnat taakku taarsiiffigineqassasut. Taarsiissutissallu siulliit tunniunneqareerput.
Anna Wangenheimip (D), peqqissutsimut innarluutilinnullu naalakkersuisup, inatsisissatut siunnersuutaani taarsiissutit akileraarutinut, pisortanit ikiorsiissutinut ilanngaatinullu aamma sapinngisamik akiligassaqartitsinernut naligiissitsinernullu attuumassuteqassanngitsut oqaatigineqarpoq. Arnat eqqugaasut sapinngisamik tamakkiisumik taarsiiffigineqarnissaat qulakkeerniarlugu taamaaliortoqarpoq.
"Ajunngitsorsiassaqartitsineq pillugu aaqqissuussinernik nutaanik pilersitsisoqarnissaa aaqqissuussinerilluunniit maanna atuuttut allanngortinneqarnissaat siunnersuummi matumani siunertarineqanngilaq. Ajunngitsorsiassaritinneqartussalli pillugit suliat Kalaallit Nunaanni qanoq suliarineqartarnissaat pillugu malittarisassanik erseqqissunik aalajangersaasoqarnissaa pingaarnertut siunertarineqarpoq. Arnat tamarmik immikkut 30.000 koruuninik akiligassinneqarput," Anna Wangenheim siunnersuummi saqqummiussissummi allappoq.
Arnat tamarmik immikkut 30.000 koruuninik taarsiivigineqassapput.
Utoqqalinersiuteqalernissamut ukiorititat
Utoqqalinersiuteqalernissamut ukiorititat sisamanngornermi oktobarip 22-anni oqallisigineqassapput.
Utoqqalinersiuteqalernissamut ukiorititat, aamma kalaallinut tulluarsakkamik utoqqalinersiuteqartalernissamik aalajangersaanermut siunissamilu aaqqissuussaanut, Naalakkersuisut misissuissasut siunnersuuteqassasullu Isak Johannessenip (N) kissaatigaa.
Naliginnaasumik 67-inik ukioqaleraanni soraarninngortoqarsinnaavoq. Ilaalli 65-iinnarnik ukioqalereersimagaangamik soraarninngortarput, minnerpaamik ukiuni 35-ni timikkut, eqqarsartaatsikkulluunniit ilungersorluni sulisimagaanni sulilu suliffeqartilluni.
Naleqqap kissaatigaa inuunerup sivisussusia, suliffeqarneq, innuttaasut peqqissusaat aamma aaqqissuussinerit assigiinngitsut kinguneri soraarninngortarnermut sunniuteqaqataanissai.
"Assersuutigalugu aalisartutut, piniartutut, sanasutut imaluunniit allatigut timikkut tarnikkulluunniit oqimaatsumik inuussutissarsiuteqarluni sivisuumik sulisimaneq annikinnerusumik timikkut artornartumik suliffeqarnermut naleqqiullugu sulisinnaassutsimut allaanerusumik sunniuteqarsinnaavoq. Peqatigisaanilli utoqqalinersiaqartitsinermut aaqqissuussineq siunissami kinguaariinnut aningaasalersorneqarsinnaallunilu atuussinnaasariaqarpoq," aalajangiiffigisassatut siunnersuummi allassimavoq.
Naalakkersuisulli allannguutissatut siunnersuuteqarput:
Naalakkersuisut peqquneqassapput utoqqalinersiaqalernissamut ukiorititat soraarnerussutisiaqarnermik aaqqissuusseqqinnermut atatillugu misissoqqissaarneqarnissaat qulakkiissagaat, tamannalu tunngavigalugu utoqqalinersiaqalernissamut ukiorititat aalajangersarneqartarnissaannut siunissamilu naleqqussarneqartarnissaannut Kalaallit Nunaannut naleqqussakkamik ilusiliamik siunnersuut Inatsisartunut saqqummiunneqassasoq.
Ulluunerani paaqqinnittarfiit
Pipaluk Olsenip (D) ulluunerani paaqqinnittarfiit, pillugit siunnersuutai marluk tallimanngornermi oktobarip 23-avani oqaluuserineqassapput.
Oqaluuserisassatut siunnersuut siulleq paaqqinnittarfinni sulisut atugaasa pitsanngorsarneqarnissaanut tunngavoq.
“Demokraatit isumaqarput, suliffimmi sulisunik pitsaasumik atugaqartitsineq meeqqat inuunerissaarnissaannut, angajoqqaat sulinerannut aammalu inuiaqatigiit tamarmiusut ataqatigiinnerannut pitsaasumik aaqqiinerussasoq. Piffissanngorpoq,oqaatsit piviusunngortinnissaat, ullut tamaasa meerartatta siunissaanik suliniuteqartut pingaartilernissaat,” Pipaluk Olsen siunnersuummi allappoq.
Oqallisissiatut siunnersuutit aappaanni meeqqanik paaqqinnittarfinni utaqqisut qanoq ikilisarneqarsinnaanerat pillugu oqallinnermut tunngavoq.
“Demokraatit kissaatigaat, ataatsimoorluta nunatsinnut sinaakkusiissasugut, ilaqutariinnerup sulinerullu ataqatigiinneranit pisariinnerulersitsisussamik. Inuiaqatigiittut inuit tapersersorlugit, imminnut meeqqaminnullu akisussaaffimmik tigusinissamik kissaateqartut. Tamanna iliuuseqarnermik pisariaqartitsivoq. Aammalu ataqqinnittumik suleqatigiinnermik Namminersorlutik Oqartussat kommunillu akornanni, taamaasilluta ataatsimoorluta meerartatta toqqissisimasumik ulluinnaqarnissaat qulakkeersinnaagatsigu angajoqqaallu inuiaqatigiinni kiffaanngissuseqarlutik peqataanissaat qulakkeerlugu.”
