Inuit innarluutillit kommunimiit sullinneqarsinnaanerat pitsanngorsarniarluni suleriuseq "ataasiinnarmik saaffissaqarnissamik tunngavik" atuutilersinneqaraluarpoq, tamannali iluatsinngilaq inuillu innarluutillit sullinneqarneqarnerat ajornakusoornerulerluni.
Tamanna Meeqqanut Ilaqutariinnullu Ingerlatsiviup nalilersuinerani politikkerinut Meeqqanut, Ilaqutariinnut Atuartitaanermullu Ataatsimiititaq ualeru ataatsimiittussanut saqqummiunneqartussami atuarneqarsinnaavoq.
Inuit innarluutillit kommunimiit sullinneqarsinnaanerat pitsanngorsarniarluni suleriuseq "ataasiinnarmik saaffissaqarnissamik tunngavik" atuutilersinneqaraluarpoq, tamannali iluatsinngilaq inuillu innarluutillit sullinneqarneqarnerat ajornakusoornerulerluni.
Tamanna Meeqqanut Ilaqutariinnullu Ingerlatsiviup nalilersuinerani politikkerinut Meeqqanut, Ilaqutariinnut Atuartitaanermullu Ataatsimiititaq ualeru ataatsimiittussanut saqqummiunneqartussami atuarneqarsinnaavoq.
Isornartorsiorneqartut
Kommunip aaqqissuusseqqinnerata kingunerisaanik pissutsit ilungersunartut isorineqartut amerlaqaat, taakkualu takutippaat aqutsineq eqqarsaatigilluaqqaarnagu atuutilersinneqarsimasoq, kommunimilu inuit innarluutillit sullinneqarnissaminnut ataasiinnarmik saaffissaqarnissaannut takorluukkamik piviusunngortitsinngitsoortoq.
Illoqarfiit pingaarnersaanni suliniut pitsaasumik takorluukkatut taamani saqqummiunneqarpoq, inuit innarluutillit ikiorserneqarumallutik allaffeqarfinnut assigiinngitsunut saaffiginnittaqattaartarunnaarnissaat siunertarineqarluni.'
Meeqqanut innarluutilinnut tunngasunik suliaqarneq Meeqqanut Ilaqutariinnullu Ingerlatsivimmit Isumaginninnermut Suliffeqarnermullu Ingerlatsivimmut nuunneqarpoq, taamaaliornikkut ilaqutariit innarluutilinnik meerartallit taakku inersimasunngornissaasa tunaganut ataaqatigiissumik sullinneqarnissaat qulakkeerniarneqarluni.
Ilanngussaq oqaluuserisassanit peerneqartoq
Tamatuma kingunerisaanik sulisut marluk Isumaginninnermut Suliffeqarnermullu Ingerlatsivimmi inunnut innarluutilinnut, meeqqanut inuusuttunullu tunngasunik suliaqartussatut nuunneqarput.
Nuunneqaraluartut suliassat malinnaasimanngillat, tamannalu ajornartorsiuterpassuarnik pilersitsilluni. Tamanna oqaluuserisassani ilanngussami Sermitsiap suliaq ajornakusoortoq pillugu apeqquteqaateqarmat kommunimit peerneqartumi atuarneqarsinnaavoq.
Ilanngussat tamanit takuneqarsinnaajunnaarpoq, Sermitsialli isornartorsiuinerit ilungersunartut allaaserisinnaavai:
- Ataatsimut sullissinissaq amigaataasoq: Ilaqutariit innarluutilinnik meerallit sullinneqarnertik immikkoortortaqarfinnut marlunnut agguataarneqartutut misigaat. Ataatsimut sullissinissamik suleriutsip "ataasiinnarmik saaffissaqarnissamik tunngaveqarnermi" siunertaamut uniuuttoq.
- Ilisimasanik ataavartumillu sullissinermut annaasaqarneq: Sullitat allattorsimaffii ataatsimiittarfiillu immikkoortortaqarfinni assigiinngitsuni ingerlanneqaraangata ilisimasat pingaarutillit annaaneqartarput. Ilaqutariit sullissisisunut arlalinnut oqaluttuartik uteqattaartariaqartarpaat, taamaaliortariaqarnerlu artukkiisinnaallunilu sunniuteqarpianngitsumik inerneqarsinnaavoq.
- Sulisunut ikinnerusunut suliassat amerlanerusut: Nuunnerup kingorna suliassat ilaat, ilaatigut meeqqat innarluutillit pillugit nalunaarutit, Isumaginninnermut Suliffeqarnermullu Ingerlatsivimmi suliarineqarneq ajortut paasineqarpoq. Nalunaarutiginninnerit isumaginninnermut tunngasuunerat pissutigalugu inunnut innarluutilinnut sullissisunit itigartitsissutigineqartarput. Nalunaaruteqarnerit siornatigut meeqqanut innarluutilinnut sullissisumit akisussaasumit suliarineqartartut maanna Meeqqanut Ilaqutariinnullu Ingerlatsivimmi suliarineqartussanngorlugit agguaanneqassapput.
- Suliat itigartinneqartarnerat: Inuit Innarluutillit immikkoortortaqarfiata innuttaasunik innarluutilinnik sulianik itigartitsinerat arlaleriarluni nalunaarsorneqarsimavoq. Innarluuteqarneq imaluunniit inuttut atukkat pissutaallutik unammilligassaqarnersoq apeqquserneqartillugu itigartitsinermut tunngavigineqartarpoq.
- Inatsisitigut killilersuinerit: Inuit innarluutillit pillugit inatsit angajoqqaarsiaqalersinnaanermut tunngasunik imaqanngilaq. Taamaattumik meeqqat innarluutillit inissinneqarnerannut tunngasut meeqqanut tapersersuinermut inatsit naapertorlugu suliarineqartarput. Meeraq inunnut innarluutilinnut inatsit malillugu inissinneqanngippat, Inunnut innarluutilinnut immikkoortortaqarfiup suliaq tigujumaneq ajorpaa. Aammattaaq meeqqat innarluutillit ulloq unnuarlu angerlarsimaffimmut inissinneqarnerannut tunngasut meeqqanut tapersersuinermut inatsit malillugu suliarineqarsimasut Inunnut innarluutilinnut immikkoortortaqarfimmit itigartinneqartarput. Siusinnerusukkut – ”ataasiinnarmik saaffissaqarnissamik tunngaveqarnerup” atuutilersinneqarnissaa sioqqullugu – suliassat taamaattut ajornartorsiuteqanngitsumik tiguneqartarsimapput, tassami inunnut innarluutilinnut inatsit aamma meeqqanut tapersersuinermut inatsit ataatsikkut suliarineqartarmata.
Imminut toqunnissamut eqqarsaateqartumut suliaq
Immikkoortoq 4-mi — suliat itigartinneqartarnerat — meeraq imminut toqunnissamik eqqarsaateqartoq pillugu suliaq ataaseq sammineqarpoq:
"Meeqqap imminut toqunniarluni oqaaseqarnera matuma assersuutigineqarpoq. Meeqqat eqqarsaqqaarnani iliuuseqarneratut, tassa innarluutaa pissutaalluni, nalilerneqarpoq taamaammallu imminut toqunnissaminik pilersaaruteqartutut pinani. Inunnik innarluutilinnik sullissisup inuttut atukkat pineqarmata suliap tigunissaa itigartitsissutigaa. Ilaqutariit meeqqanut innarluutilinnut ulloq unnuarlu paaqqinnittarfimmut pulaartalersinnaaneranut periarfissat eqqartorumallugu oqaloqatigiinnermi piumasaraat. Taamaattumik sullissisup oqaloqatigiinneq Inunnut innarluutilinnut immikkoortortaqarfimmut ingerlateqqittariaqarpaa, taakkualu ulloq unnuarlu paaqqinnittarfimmi inissinnissamik qinnuteqaat suliarissallugu. Taamatut periaaseqarneq ilaqutariinnut sullissisunik arlalinnik sullinneqartariaqalernerannik kinguneqarpoq, tamannalu isumalluutinik amerlanerusunik piumasaqaateqalerlunilu ataqatigiinngitsumik ilaqutariit ataasiakkaat pillugit ilisimasanik annaasaqarnermik kinguneqarpoq.”
Kommunimi pisortaaneq: Iluatsinngilarput
Kommuneqarfik Sermersuumi pisortaanerup Ole Jakobsenip kommunip suliassani naammaginartumik suliarisimanngikkaa Sermitsiamut nassuerutigaa.
- Suliniut ataasiinnarmik saaffissaqarnissamik tunngaveqarneq iluatsinngitsoorsimasutut taasariaqarparput. Sanngiinnerpaartatsinnut – inunnut innarluutilinnut – pitsaasunik atugassaqartitsinissaq qulakkeertariaqarparput, kommunimi pisortaaneq naqissusiivoq, taassumalu inuit innarluutillit ingerlatsivinni assigiinngitsuni sullissisunut arlalinnut ingerlateqqittariaqartarnerisa kukkusumik aalajangiinermik kinguneqartumik atorunnaarsinnissaa suli takorluugaraa.
Ole Jakobsen inuit innarluuteqartut meeraaneranniit inersimasunngornissaat tikillugu ikiorneqarnissaannik aaqqissuussinissaq imaannaanngitsoq oqarpoq.
- Tunniutiinnarata nutaamik suliusissatsinnik suliaqaleruttorpugut. Isumaginninnermut Naalakkersuisoqarfik oqaloqatigaarput, ullormilu ataatsimi aalajangersimasumik sammisaqarluta unammilligassap qanoq aaqqiivigineqarsinnaanerata misissornissaa pilersaarutaavoq, kommunimi pisortaaneq oqarpoq.
Kommunip oqaluuserisassami ilanngussap ajornartorsiutip qanoq aaqqinneqarnissaanut innersuussutinik imallip nittartakkamiit sooq peerneqarneranut apeqqummut Ole Jakobsen ima akivoq:
Oqaluuserisassanut ilanngunneqarnera kukkuneruvoq
- Suliap oqaluuserisassanut ilanngunneqarnera isumaqarpunga kukkunerussasoq, sulimi eqqortumik periuseqalernissarput ingerlammat. Ajornartorsiutip eqqortumik iliuuseqarfiginissaa pingaaruteqarpoq. Inuit innarluutillit pitsaasumik sullittussaatitaavagut.
Oqaluuserisassanut ilanngussami inunnut tunngasut arlallit, sulianik ingerlatsinermi ajornartorsiuterpassuarnik aqqusaagaqarsimasut, allassimapput. Assersuutigineqartut kinaassusaat illersorniarlugit naammattumik ilisarnarunnaarsarneqarsimanngitsut kommunimi pisortaaneq isumaqarpoq, tamatumalu kingunerisaanik Sermitsiap – eqqugaasut eqqarsaatigalugit – pisut qanoq ingerlasimanerannut annikitsualuttortai saqqummiutissanngilai. Taakku ukiuni kingullerni kommunip tungaanit sumiginnarneqangaatsiarsimanerannut tunngassuteqarput.
