Inuiannik nungusaanerua? Naamik, isumalioqatigiissitamit anisut oqarput
Kalaallinik inuiannik nungusaasoqarsimaneranik takussutissaqanngilaq, Jonas Christoffersen aamma Jensine Nedergaard spiralilersuisimaneq pillugu misissuinerminni allapput. Taamaammat inuiannik nungusaanerunngilaq, taakku allapput.
Nuummi Katuap saavani naasut, 2025-mi septembarip 24-ani pisortatigoortumik utoqqatsertoqarnerata nalaani.
Assi: Mads Claus Rasmussen/Ritzau Scanpix
Spiralilersuisimaneq pillugu suliamut tunngatillugu nalunaarusiat assigiinngitsut marluk tallimanngornermi aggustip 28-ani Naalakkersuisunut tunniunneqarsinnaalerput. Taakku ukiut marluk sinnerlugit sulereernerup inernerai.
Suliaqarnerup nalaani immikkut ilisimasallit marluk tunuarput, taakkuali marluk nalunaarusiaminnik tunniussisinnaapput. Tassaapput inatsisileritooq Jonas Christoffersen aamma tarnip pissusaanik pisortaasimasoq ilisimatoorlu Jensine Nedergaard.
ILISIMATUUT avissaarnerat nalunaarusianik assigiinngitsunik kinguneqartoq
Immikkut ilisimasallit spiralilersuisimaneq pillugu suliaq – pisortatigoortumik naartunaveersaatinik suliamik taaneqartartoq – misissussagaat Naalakkersuisut 2024-mi aggustip qulingiluaanni aalajangerput.
Misissuinermi inuit pisinnaatitaaffiinik nunallu inoqqaavisa pisinnaatitaaffiinik arlalitsigut unioqqutitsinerit qulaarneqartussaapput.
Niviarsiaqqanik arnanillu pinngitsaaliilluni kanngutsaatsuliornerit inuiannik nungusaanermut naapertuunnersut nalilerniarlugu misissuineq ingammik uissuumminarpoq.
Ilisimatuut aamma allanik oqaluuserisaqarput,
2026-mi januaarip 31-ani tunniussinissaq sioqqullugu kingullermik taaneqartut marluk tunuarlutillu namminneq nassuiaatiminnik tunniussinissaat akuerineqarpoq. Tamanna Naalakkersuisut naapertorlugit ilisimatuut namminneq siunnersuutigaat.
Tamatuma kingorna nalunaarusiat marluk nalilersorneqarlutillu nutserneqarput, naggataatigullu 2026-mi tallimanngornermi aggustip 28-ani saqqummiunneqarput.
Taakkua marluk nalunaarusiaminni Naalakkersuisut suliassiissutaannut tunngasut ilungersunarnerpaaq politikkikkullu akerleriissutaanerpaaq pillugu toqqaannartumik oqaaseqarput: Inuiaat akuerinngisaannik spiralilersuisimaneq inuiannik nungusaanerua?
- Inuiannik nungusaasoqanngilaq, Christoffersen aamma Nedergaard akipput.
- Inuiannik nungusaanissaq pillugu siunertaqarsimaneq, inunngortussanik pinngitsoortitsisoqarsimanerpiaata saniatigut, immikkut uppernarsaateqartariaqarpoq, taakku oqaatigaat.
Allatut oqaatigaluguinuit arlallit akuersinatik toqunneqarnerat imaluunniit spiralilersorneqarnerat inuiannik nungusaanermut ilaanngilaq. Inuiaat aalajangersimasut piuneerunniarlugit tamakkiisumik ilaannakortumilluunniit siunertaqartoqartariaqarpoq.
Siunertaqarnissaq aalajangiisuusoq
Spiralilersuinerli kalaallinik inuiattut suujunnaarsitsinissamut siunertaasimanngilaq, Christoffersen aamma Nedergaard erseqqissaapput.
- Danmarkimi imaluunniit Kalaallit Nunaanni oqartussat peqqinnissaqarfimmiluunniit sulisut kalaallinik innuttaasunik tamakkiisumik ilaannakortumilluunniit nungusaanissamik kissaateqarsimanissaannik isummernissamut uppernarsarneqarsinnaasumik tunngavissaqanngilaq, taakku allapput.
Inuiannik nungusaaneq
FN-ip inuiannik nungsaaneq pillugu isumaqatigiissutaa naapertorlugu inuiaqatigiinnik nungusaaneq tassaavoq inuiaqatigiit, naggueqatigiit, naggueqatigiissutsikkut upperisarsiornikkullu eqimattat tamakkiisumik ilaannakuusumilluunniit piaaralutik suujunnaarsinniarsarinerat.
Inuiannik nungusaaneq inunnik toqoraanermut tunngaannarani sorpassuusinnaavoq. Inuiannik nungusaanermut ilaapput „inuiaqatigiit akornanni ernisuitsuunissaq pinngitsoortinniarlugu iliuuseqarneq“. Oqaatsillu taakku spiralilersuisimaneq pillugu suliami aallarniutaapput.
Inuiannik nungusaanermik taaneqarsinnaassaguni naartunaveersaartitsisimaneq naammanngilaq. Aammattaaq inuit eqimattat eqqaaneqartut ilaata piuneerunneqarnissaa siunertarineqarsimappat aatsaat inuiannik nungusaanermik taaneqarsinnaavoq.
Taamaammat Jonas Christoffersenip Jensine Nedergaardillu inerniliussaat immikkut ilisimasallit allat, ilisimatuup inatsisilerituullu Miriam Cullenip aamma eqqartuussissuserisup Dalee Sambo Doroughip, nalunaarusiaannit allaanerulluinnarpoq.
Spiralilersuisimanermut tunngatillugu inuiaqatigiinnik nungusaasimanermik uppernarsaatissaqartoq Cullen Doroughilu aamma oqarput. Christoffersen Nedergaardilu assiginagit inuiannik toqoraasimasoqarnera miserratiginngilaat. Taakku nalunaarusiaat Sermitsiap immikkut allaaserisanngorlugu saqqummersippaa.
Inuiannik nungusaanerinnaanngitsoq
Inuiannik nungusaasoqarsimanersoq apeqqutaatinnagu, arnat niviarsiaqqallu akuersinatik spiralilerneqarsimanerannut tunngatillugu pisinnaatitaaffii unioqqutinneqartuaannartut immikkut ilisimasallit tamarmik isumaqarput. Ilisimatuut tamarmik tamanna isumaqatigiissutigaat.
Christoffersenip Nedergaardillu, Cullenip Doroughillu pisimanerattut, Europami Inuit Pisinnaatitaaffii pillugit Isumaqatigiissut (EMRK) issuarpaat:
- Nakorsiartoq naammattumik akuersiteqqaarnagu spileraliliineq aallaaviatigut EMRK artikel 8-imik unioqqutitsinerusussaavoq, tassami tamanna nakorsiartup nammineq inuuneqarnissamut pisinnaatitaaffianut akuliunnerummat, kisianni akuliunneq pisut immikkut ittut atuutsillugit akuliunneq artikel 3-mik, ilaatigut inuppalaanngitsumik aamma/imaluunniit nikanarsagaalluni pineqarnissamut illersuisussamut innarliinerusinnaalluni.
Arnat naammattumik akuersissuteqartinnagit spiralilerneqarsimanerat danskit kalaallillu inatsisaanni tunngaviusimanngisaannartoq Christoffersen aamma Nedergaard allapput. Taama toqqaannanngitsumik akuliunniarneq isumaqatigiissummi piumasaqaatinut akerliussaaq, tassa inuttut inuunermut tunngasunik killilersuineq inatsisitigut aalajangersagaasariaqarmat.
Piffissap ingerlanerani inatsisitigut akuersinissamut piumasaqaatit allanngorsimasut Christoffersenip Nedergaardillu aamma maluginiarpaat.
- Taamaammat kalaallit arnat niviarsiaqqallu amerlaqisut akuersaartumik pissuseqarnermikkut piumassuserinngisamik akuersisimanerat, tamatumalu kingunerisaanik inatsisitigut unioqqutitsiffiunngitsumik inuttulli innarligassaannginnerat namminerlu aalajangersinnaanerat eqqarsaatigalugu akuersaarneqarsinnaanngitsumik spiralilersorneqarsimanerat naatsorsuutigineqartariaqarpoq.
- Taamatut pisoqarnerani tamanna inatsisitigut unioqqutitsinerunngilaq, taamaakkaluartorli innarliinertut isigineqarsinnaavoq.
TUSAANNGA
Oqaloqateqarnissamut pisariaqartitsiguit, nanertuuteqaruit imaluunniit imminut toqunnissamik eqqarsaateqaruit Tusaannga attaveqarfigisinnaavat.
Kinaassutsit isertuullugu akeqanngitsumillu ulloq unnuarlu Tusaannga oqarasuaammut uunga: 80 11 80. SMS-ikkut uunga: 1899 attavigisinnaavat.
Taamaammat taarsiissuteqartarneq politikki tunngavigalugu aalajangersarneqarsimasoq inunnut iluaqutaasoq naleqquttoq nalunaarusiortut isumaqarput, neriuppullu siunissami ammasumik oqaloqatigiissutigineqassasoq:
- Suliaq kalaalerpassuarnut aamma Kalaallit Nunaanniittunut assut annernarnera Danmarkimit qallunaaniillu inissaqartinneqartariaqarpoq, taamatuttaaq qallunaanut Danmarkimiittunullu aaqqissuussaasumik innarliisimanermik inuiannillu nungusaasoqarsimaneranik pasillerneqarneq sooq annernarnersoq Kalaallit Nunaannit kalaalliniillu paasineqartariaqarpoq.
