Issittumi ilisimatusarneq soqutigineqaqaaq, immikkullu ilisimasallit tusagassiortunit siarnguffigineqartaqalutik

”Eksperter advarer om mulige scenarier for Trumps overtagelse af Grønland: Vi skal være klar til at åbne ild”

”Thin ice: could the Greenland clash kill NATO?” 

”Klimawandel in Grönland - Katastrophe oder Chance?” 

AAMMA ATUARUK

Lektori Trumpip oqaasii pillugit tupigusuppoq: Golden Dome-mut pilersaarutit takorluugaannaapput 

Tusagassiortut Nunarput pillugu qaammammi kingullermi allaaserisaasa ilaat taama qulequtaqarput.

Taakku tassaapput ilaannamininngui. 

Nunanut allanut sillimaniarnermullu politikimik ajornartorsiut, ukiortaaq aallartimmalli Nunatsinni atuuttoq, nunani tamalaani tusagassiorfinni tamangajanni oqaatsillu assigiinngitsut tamakkingajallugit atorlugit sammineqartarsimavoq.

Jeppe Strandsbjerg immikkut ilisimasallit ilagaat, Issittumi sillimaniarnermut politikimik aamma Kalaallit Nunaata USA-mut Danmarkimullu attaveqarneranik nunarsuarmi tusagassiuutinut innuttaasunullu paasissutisseeqataasartoq.

- Sorsuttoqarneratut ingajattumik pisoqarnera misinnalaarami.

Suliassarpassuit maannakkut kinguartinneqartarput, inuillu utaqqilaartariaqartarlutik, pisormi manna pingaarnerummat, oqarpoq.

Jeppe Strandsbjerg, lektori ilisimatusartorlu Illersornissamut ilinniarfimmi Ilisimatusarfimmilu Nasiffimmi atorfeqartoq, tusagassiortut saaffiginnissutaannut tamanut akuersisassaguni nalunaaquttap akunneri eqqumaffini tamaasa tusagassiortunik oqaloqateqarnermut atorsinnaagaluarpai. 

Piffissap ilaani tusagassiorfinnit ullormut qulit 15-illu akornanniittunit saaffigineqartarsimavoq.

- Tamanna tupinnalaarpoq. Tamarluinnaasa oqaloqatigisimagaluarutsigik ulapissimassagaluaqaagut, oqarpoq.

Ilisimatusarnermi suleqataa, politikimik ilisimasalik Maria Ackrén, aamma saaffigineqartarsimaqaaq. Siorna apersorneqarniaraangami akuersisarsimagaluarpoq, ukioq mannali allatut periaaseqarluni amerlanertigut itigartitsisalerluni.

- Ilisimatusartut maaniittut ilaasa tamanna periaaserisarsimagaat paasivara. Taamaalilluni maangaanniit oqaaseqartartut amerlanngitsuinnaapput, oqarpoq.

- Sunnertittoqartartoq 

AAMMA ATUARUK

Trump:  Kalaallit Nunaat ullut 20-t qaangiuppata oqaloqatigiissutigisigu

Sermitsiap Ilimmarfimmi kantinami ilisimatusartut taakku marluk naapippai. Taakku januaarip naalernerani nunani tamalaani politiki pillugu ataatsimiinnermi immikkut ilisimasalittut peqataapput. 

Ataatsimiinnermi ilisimatusartut arlallit immikkut ilisimasalittut peqataasut ukunaneersuullutik Nasiffik, Nunanut Allanut Sillimaniarnermullu politikimik Ingerlatsivimmeersut, ilaatigullu raketinut igeriuttakkanut illersornissamut tunngasunik aamma nunanut allanut politikimik saqqummiillutik, tusarnaartullu  apeqqutaannut akissuteqartarlutik.

Nunarsuarmi politikikkut pissutsit allanngoriartortorujussuupput ineriartornerallu ernumanartoqartitsilerluni, aaqqissuussinerup allaaserineqarnera ilaatigut taamaappoq.

Amerikamiut præsidentiat decembarimi aammaarluni Kalaallit Nunaannut soqutiginnilersoq, tassa ukiup ataatsip missaata matuma siornagut, Jeppe Strandsbjerg ilaquttani ilagalugit Danmarkimut nuussimavoq.

Taamaakkaluartoq suli piffissap ilaani Nuummi Ilisimatusarfimmiittarpoq,  ukioq mannalu januaarip naalernerani Kalaallit Nunaannukassalluni pilersaaruteqarsimalluni. Kisianni tamanna januaarip taallimaanni pivoq.  

- Taavalu suut tamarmik aallarteqqipput, oqarpoq.

Trumpip oqallisigineqaleruttornerani angalanissani siuartissallugu aalajangiuppaa.

Ilisimatusartutut ilinniartitsisutullu Issittumi Kalaallit Nunaannilu ineriartornermik soqutiginninnerup saniatigut, Jeppe Strandsbjergip Maria Ackrénillu sapaatip akunnerini kingullerni pisut aamma inuttut sunnerneqaatigaat.

- Nuanniikkami qamuunalu attortinnalaarluni. Tamatumalu peqatigisaanik oqallinnerit assigiinngitsorpassuarnik sammiveqaramik, Jeppe Strandsbjerg oqarpoq.

Maria Ackrén juullikkunni sulinngiffeqareerluni utermat, pisorpassuit aallartipput, taassumalu nammineq oqarneratut "ukiup siulianisut misigisaqaqqinnissani" takorlooruminnaatsillugu. 

- Nutaarsiassat malinnaaffiginissaat nuannarivallaannginnakku, naak ilisimatusartutut malinnaajuaannarusukkaluarlunga. Oqallinnerilli sivisuneruleraangata aamma 'Kalaallit Nunaata pilerngunneqarnera' assigisaalu pineqaleraangata - qasunarsisaramik.

- Tamanna aamma pissutigalugu maannakkut apeqqutit akinissaat tunuarsimaarfigisarpara, oqarpoq.

Jeppe Strandsbjergip tusagassiortunik oqaloqateqartarnermini suut pingaarnerpaatinniarnerlugit qanorlu piffissaqarfigitigissanerlugit aalajangertarpaa.

- Piffissarujussuaq tamatumunnga atortariaqartarami, maannakkullu ilaannikkut misigisimanartarluni allanik suliaqarnissamut piffissaqarani, oqarpoq.

- Tamatuma peqatigisaanik aamma isumaqarpunga oqaluttuaq saqqummiunneqartariaqartoq. Taamaattumik tusagassiuutit annerit nunanilu tamalaani tusagassiorfiit — imaluunniit inuit ilisarisimasakka pingaarnerpaatittarpakka.

Ilisimatusarnissinni pingaarnerpaaq tassaanngila sapinngisamik amerlanerpaat paasisaqartinnissaat?

- Aap, taama oqarsinnaavugut, Jeppe Strandsbjerg akivoq.

- Tusagassiortorli piareersarluarsimanngippat imaluunniit uanga ilanngutassianik immersuiinnartariaqaruma peqataanera iluaqutaanavianngilaq.

Issittoq soqutigineqartorujussuanngortoq 

Issittumi ilisimatusartutut nunarsuarmi tamarmi tv-qarfinnit aviisinillu soqutigineqarnertik sungiunniartariaqarsimavaat. 

Jeppe Strandsbjergimi aamma taama misigisimavoq.

- Taama soqutiginnittoqartigitillugu eqqarsarama sungiunniartariaqassallugu, oqarpoq nangillunilu:

- Aamma nunani tamalaani tusagassiuutit ilanngullugit. 

Maria Ackrén isumaqataalluni anngaavoq.

- Isumaqarpunga sungiunniarneqarsinnaanngitsoq, oqarpoq.

Naak nunanut allanut politikimut tunngatillugu ulapititsigaluaqisoq ilungersunarneralu pissutigalugit nuannersunik takussutissaqarpallaanngikkaluartoq, Kalaallit Nunaatali Issittullu soqutigineqarnerulernerat aamma ajunngitsortaqarput. 

- Issittumut tunngasunik assigiinngitsunik annertuunik ilisimatusarnissaq soqutigineqarlualersoq, Maria Ackrén oqarpoq.

Taassuma erseqqissarpaa, Danmarks Frie Forskningsfond (Danmarkimi Ilisimatusarnermut Aningaasaateqarfik namminersortoq), ukiut tamaasa milliardilikkaanik ilisimatusarnermut aningaasaliisartoq, ukiuni kingullerni Issittoq pillugu immikkut suliniutinut qinnuteqaatinik ujartuisoq.

Aningaasaateqarfik 46,5 millionit koruunit sinnilinnik "Issittumi maannakkut siunissamilu ajornartorsiutit“ pillugit ilisimatusarnermut suliniutinut katillugit arfineq-marlunnut siorna tapiissuteqarpoq. 

- Taamaattumik pitsaasumik isumassarsiaqaraanni pitsaasunilluunniit suliniuteqaraanni aningaasanik qinnuteqarsinnaaneq maannakkut ajornannginnerulerpoq, oqarpoq.

Tamatuma saniatigut Kalaallit Nunaata siorna sammineqarnerata kingorna, tusagassiortorpassuit tusagassiorfippassuillu ilisimasaqarnerulersimasut, Jeppe Strandsbjergip maluginiarpaa.

- Siorna suut tamarmik nutaajugamik, nunanilu tamalaani tusagassiortut Kalaallit Nunaat pillugu ilisimasaqarpallaaratik aamma Trump pillugu ilisimasaqarpiaratik, oqarpoq nangillunilu:

- Issittumut tunngasunik suliaqartut tamarmik misigisimagamik tusagassiortunik ilinniartitsinissaq paasisitsiniaanissarlu pisariaqartinneqartut.

Ukioq manna taama misigisimanani, oqarpoq.

- Maannakkut ingammik Qallunaat tusagassiorfii ilisimasaqarnerulersimapput. Sammiviliisoqartarnerali kikkunnit tamanit nuannarineqartuaannanngilaq, Kalaallit Nunaatali qanoq ittuunera paasilluarneqartorujussuuvoq.