- Savalimmiuni aningaasaqarneq ukiuni kingullerni ingerlalluarsimanermisut ingerlalluarpoq. Takusinnaasatsitulli ukiuni nappaatip nunarsuarmi tuniluuttup kinguninnguagut ineriartorneq ingerlalluariarluni, sulisartoqarnikkut arriinnerulaalersimasoq takusinnaavarput.
Aningaasaqarnermut ilisimatooq Nicolai Risager Christensen, Savalimmiuni aningaasaqarnermik misissueqqissaarnermut nutaamut allaaserinnittut ilaat Nationalbankenip Facebookimi quppernerani ilanngussami taama oqarpoq.
- Savalimmiuni aningaasaqarneq ukiuni kingullerni ingerlalluarsimanermisut ingerlalluarpoq. Takusinnaasatsitulli ukiuni nappaatip nunarsuarmi tuniluuttup kinguninnguagut ineriartorneq ingerlalluariarluni, sulisartoqarnikkut arriinnerulaalersimasoq takusinnaavarput.
Aningaasaqarnermut ilisimatooq Nicolai Risager Christensen, Savalimmiuni aningaasaqarnermik misissueqqissaarnermut nutaamut allaaserinnittut ilaat Nationalbankenip Facebookimi quppernerani ilanngussami taama oqarpoq.
Danmarks Nationalbank naalagaaffeqatigiinni tamarmi aningaaseriviuvoq qitiusumik inissisimasoq, aamma Savalimmiuni Nunatsinnilu aningaasaqarnerup ineriartornera malinnaaffigiuarneqartarlutik.
Savalimmiuni aningaasaqarnermik misissueqqissaarnermi oqaatigineqartutut, Savalimmiuni aningaasaqarneq nalorninartoqartoqartorujussuuvoq.
Savalimmiuni avammut niuerneq aalisarnermik aalisakkanillu tukertitanik aalisagaateqarnermik tunngaveqarpoq, taakkulu avammut tunisat amerlanerpaartaraat.
- Taamaattumik avammut niuernermi nunat tamalaat akornanni niuernermut akitsuutinullu tunngatillugu nalorninartorsiornerup, aamma aalisakkanik pisassiissutit ilaasa 2026-mi ikilineqarnerisa kingunerisaanik eqqugaasinnaavoq.
- Tamanna Savalimmiut aningaasaqarneranut ataasiinnarmik tunngaveqartumut mikisumut ammasumullu killilimmik aaqqissuussaasumut nalorninartorsiorfiuvoq, Nationalbanken misissuinermini allappoq.
Taamaattumik Nationalbankip Savalimmiuni aningaaseriviup aningaasaqarnermut politikimini siunissami aningaasaqarnerup patajaallisinneqarnissaanik pingaartitsissasoq innersuussutigaa.
Savalimmiuni aningaasaqarneq suli ingerlalluarpoq, sulisussaaleqinerulli annertusiartorneranit ineqarnermilu akit qaffakkiartornerannit tatisimaneqarluni. Ingerlalluartoqarneranut aamma takussutissaavoq aningaasat atukkiunneqartartut amerliartornerannik, tamatumani inuussutissarsiornermut atukkiunneqartartut immikkut amerleriaateqarluarlutik.
Akitsuutit aalisakkallu pisassiissutigineqartartut ikilinerat pissutigalugit nalorninartorsiorneq
Savalimmiuni aningaasarsiorneq ukiuni arlalinni Europami siuariartornerpaat ilagaat. Tamannalu tunisassiorsinnaanermut tatisinermik kinguneqarpoq, Nationalbanken nalunaarusiamini allappoq.
- Soorlu eqqaaneqareersutut ukiuni arlalinni siuariartortoqarluareersoq suliffissaqartitsinerup arriinnerulersimanera maannakkut takussutissaqartoq, Nationalbanken naliliivoq.
Savalimmiuni nunami tunisat ataatsimut nalingat 2024-mi 0,8 procentimik qaffariarput, ukiunullu 2021-mit 2023-mut 3 procentit sinnerlugit qaffariarsimalluni. Aningaasarsiornerup 2025-mi 2026-milu qaffakkiartuinnarnissaa aamma naatsorsuutigineqarpoq.
Nationalbankenip Savalimmiuni aningaasaqarnermut siunissaq nalorninartorsiormat erseqqissarpaa. Tamanna ingammik nunarsuarmi politikikkut ineriartornermik pissuteqarpoq, ilaatigut nunat tamalaat akornanni niuernermut akitsuutinullu tunngatillugu nalorninartorsiorneq annertusiartormat kiisalu aalisakkanik pisassiissutit ataasiakkaat 2026-mi ikileriarsinnaanerannik ilimasaaruteqartoqarmat. Misissueqqissaarneq pillugu taama allassimasoqarpoq.
Nunarsuarmi pissutsit allanngornerat Savalimmiuni aningaasaqarnermut pisortallu aningaasaqarnerannut sunniuteqartorujussuusinnaavoq. Taamaattumik aningaasaqarnikkut nukittunerulersitsisussanik suliniutit samminissaat pingaaruteqartoq, aningaaserivik isumaqarpoq.
Aningaasaqarnikkut ingerlatsineq mikisoq ammasorlu
Nationalbanken nassuiaavoq, aningaasarsiorneq ukiuni arlalinni siuariartorluareerluni, aalisarnerup kapisilinnillu alliartortitanik tunisassiornerup ineriartornerata kingunerisaanik, maanna kigaannerulersoq.
Avammut tunisassiorneq nunani tamalaani pissutsinit sunnertiasuummat, aalisakkallu pisassiissutigineqartartut siunissami ikilinissaat ilimagineqartoq, Nationalbankenip oqaatigaa.
- Tamanna Savalimmiut aningaasarsiornerannut ataasiinnarmik tunngaveqarluni aningaasaqarnermut politikeqartumut, aningaasaqarnerup nukittunerulernissaanik anguniagaqartariaqartoq, misissuinermi allassimavoq.
Savalimmiuni aningaasarsiornikkut ingerlalluarneq suliffissaqartitsilluarpoq suliffissaaleqisoqanngingajallunilu. Suliffeqarfiilli ingerlanerliulersimapput nunanillu allaneersunik suliartortoqarpallaarunnaarsimalluni, kapisilinnillu alliartortitanut akigitinneqartartut appariarnerat, Savalimmiunit avammut tunisat ikileriarnerannut sunniuteqarsimallutik.
Ukiumut 13 milliardit koruuninik nalilinnik avammut niuerneq
Savalimmiuni siorna nioqqutissanik avammut niuerneq siuariarnerulaarpoq, ukiumut 13 milliardit koruunit missaannik isertitaqarfiulluni. Avammut nioqqutigineqartut tamarmiusut 93 procentii aalisakkanit nioqqutissianeersuupput.
Ukiunili kingullerni avammut tunisat amerlassusaat aamma nalingat allanngorartorujussuupput, aalisakkallu assigiinngitsut ilaannik pisassiissutit ikilisinneqarsimallutik.
Aammattaaq pisassiissutit ikilinerisigut nunarsuarmilu aalisakkanik niuerneq annikinnerulermat, ilaatigut saarulliit avaleraasartuullu akii qaffassimapput, tamannalu avammut tunisat naleqarnerulernerannut pissutaalluni.
Avataasiorluni aalisarneq
Avataasiorluni aalisarnermi aalisakkanut ataasiakkaanut pisassiissutit ikilisinneqarnissaat ilimagineqarpoq. Savalimmiut, Island, Norge Tuluillu Nunaat, nunat tamalaat imarsiornermik misissuisartut siunnersuisoqatigiivisa ICES-ip inassuteqaatai malinniarlugit, peqatigiillutik 2025-mi ukiakkut isumaqatigiissutigaat. Tassalu saarullernanut pisassiissutit 41 procentimik ikilisinneqarnissaat ammassassuartassatullu pisassiissutit 33 procentimik amerlineqarnissaat isumaqatigiissutigaat. Maannali avaleraasartoortassanut pisassiissutit pillugit inaarutaasumik suli isumaqatigiissuteqartoqanngilaq, tassanilu pisassiissutigineqartut 70 procentimik ikilisinneqarnissaat, ICES-ip inassutigaa. Pisassiissutit ikilineqarnerannut pissutaavoq avaleraasartuut ikiliartornerat, ilaatigut ukiuni kingullerni uumassusilerisut pisassiissutigineqarsinnaasunut tamarmiusunut innersuussutigisartagaat qaangerlugit aalisartoqartarnera.
Kapisillit akii appariarujussuartut
Nunarsuaq tamakkerlugu kapisilinnik piumasaqarneq annertusiartormat, 2026-p ingerlanerani kapisillit akii qaffaqqissinnaapput, tamannalu Savalimmiuni siuariarnissamut iluaqutaassalluni.
Aalisakkat avammut tunineqartartut tamarmiusut 10 procentii tassaammata avaleraasartuut, pisassiissutit ikilisinneqarujussuarpata aalisarnermi isertitanut sunniuteqartorujussuussaaq.
Kapisilinnik alliartortitanik tunisassiorneq annertusingaatsiarsimavoq, kapisillilli akii 2025-p ingerlanerani appariarujussuarlutik. Nunanit tamalaanit piumaneqarnerulernerat tamatumani patsisaavoq.
Savalimmiuni kapisilit avammut tunisat agguaqatigiissillugu akii taamaalillutik 2025-mi januaarip aallaqqaataanit aggustimut 37 procentit missaannik appariarsimapput. Piffissamili tassani kapisillit avammut tunineqartartut ukiup siulianut sanilliullugit 23 procentit missaannik amerleriarlutik.
Savalimmiuni kapisilinnik avammut tunisineq 2025-mi 100.000 tonsinik annertuseriassasoq naatsorsuutigineqarpoq, tamannalu 2011-mit marloriaammik amerleriaataassalluni. Savalimmiuni kapisilinnik alliartortitsilluni nioqqutissiorneq suliffeqarfinnit ikittuinnarnit angisuunit ingerlanneqarpoq, tamatumani børsimut nalunaarsorneqarsimasoq Bakkefrost annersaalluni. Suliffeqarfiit taamaattut Savalimmiormiut aningaasaqarnerannut tamakkiisumut suli initoorujussuupput.
Savalimmiuni kapisilinnik avammut niuerneq ullumikkut Savalimmiormiut avammut niuernerisa affangajaraat, taakkualu ilarpassui USA-mut tunineqartarlutik. Tamatuma sunniuteqaqataaffigaa, Savalimmiut USA-mut tunisartagaasa amerleriangaatsiarnerat, maannalu avammut tunineqartartut tamarmiusut 12 procentiisa missaannik amerlassuseqarlutik.
Nunarsuaq tamakkerlugu kapisilinnik piumasaqarneq annertusiartormat 2026-p ingerlanerani kapisillit akii qaffaqqissinnaassapput, tamannalu Savalimmiuni siuariartornissamut iluaqutaassaaq.
