Naalakkersuisut akerleriissutaasumik inatsisissatut siunnersuutaat, tassa nuunnermi akileraarusersuinermut tunngasoq, nunatsinnni inuussutissarsiortunit suli akerlerineqaqaaq.
taamaattoqarnera ersersinneqarluni suliffeqarfiit 14-it kattuffiillu kiisalu grønlandsbankenip, sulisoqarnermut akileraartarnermullu naalakkersuisoqarfiup allannguutissatut siunnersuutaanut ataatsimoortumik akissuteqaataani.
naalakkersuisoqarfiup, aningaasaqarnermut akileraartarnermullu naalakkersuisumit, mute b. egedemit, (ia), politikkikkut akisussaaffigineqartup tallimanngornermi januaarip 16-ianni allannguutissatut siunnersuut nuunnermi akileraarusersuinermut inatsisissatut siunnersuummut tusarniaassutigineqartumut allannguutissaq nassiuppaa.
taamalu pisoqarluni tusarniaassutigineqartut arlallit kalaallinit inuussutissarsiortunit kiisalu sermitsiami allaaserisat arlallit kingunerannik akerlerineqarnerat paasinarsereersorlu. siunnersuutip nutaap tusarniaassutigineqarnissaanut killiliussaq marlunngornermi januaarip 19-ianinut killeqarpoq.
k'itdlak' knudsen pisisussaminik annaasaqassasoq
Tusarniaanermut nukinginnartumut akissutinut marlunnut takunnissinnaatitaanerput tunngavigalugu, allannguutissatut siunnersuut inuussutissarsiortut ajornartorsiutaannik aaqqiissutaasinnaanngitsoq paasisinnaavarput, soorlumi inuussutissarsiortut tamanna tikkuareeraat.
Tusarniaanermut ataatsimoorussamik akissuteqaammut atsioqataasut ilagaat K'itdlak' Knudsen, Nuummi innaallagisserinermik suliffeqarfimmik Carl Lynge ApS-imik piginnittuusoq.
Taassuma siusinnerusukkut Sermitsiamut oqaluttuarereerpaa Nunatsinnit nunamut allamut nuunnermi akileraarut pissutigalugu ingerlatani matusariaqalersinnaallugu, Nunatsinnimi pisisussaqanngimmat. Taamaattorli K'itdlak' Knudsen qallunaamik piserusussinnaasumik nassaarpoq.
Taannali Akileraartarnermut Aningaasaqarnermullu Naalakkersuisoqarfiup allannguutissatut siunnersuutaa takoreerlugu isumalluarnerulinngilaq. Siunnersuummi pineqartumi tunisinermi aqutsisut taarserneqarpata suliffeqarfiit ilaatinneqanngitsoorsinnaapput, tamannali tassunga atuunnavianngilaq.
- Pisisussaqarpunga. Taassumali pisortatut ingerlaannarnissara kissaatigaa, taamaattumik allannguutit uannut pingaaruteqarnavianngillat. Pisisussap aallarniutigalugu soraarsissinnaavaanga imaluunniit nuunnermut akileraarut akilersinnaavaa.
- Taamaattumik pisisussanngoraluartoq pisinissamik soqutiginnikkunnaarpoq, k'itdlak' knudsen sermitsiamut oqarpoq.
Per laugesen: - Tamanna naleqqutinngilaq
Kukkunersiuisuminit per laugesenimit grønlands revisionimeersumit taperserneqarpoq.
- Nammineq aningaasaatit tamakkerlugit akileraaruserneqarsinnaanerat ajornartorsiutaavoq, naak aningaasanik imminut tunniussaqarsimanngikkaluaraanniluunniit.
- Tamanna naleqqutinngilaq, tamatumalu kinguneranik nunatsinni suliffeqarfiit ingerlalluartut matuneqarsinnaapput, per laugesen sermitsiamut oqarpoq.
Siunnersuummi nutaami, nunatsinnit nuuttartunut akileraarutitigut allannguutissami, aningaasaqarnermut akileraartarnermullu naalakkersuisoqarfiup napparsimanerit, ilinniagaqarneq, kingornussisoqarnera „pissutsinillu atuuttunik“ pissuteqartut akiliinngitsoornissamut immikkut pisinnaatitaaffilerpai.
Pissutsini tamakkunani tamani oqartussat akiliisussaajunnaarsitsinerit atuuttussaanersut imaluunniit atuutissannginnersut nalilersortussaavaat.
Taamaattumik suliffeqarfiit ilisimasinnaanngilaat aalajangiinertik akileraarutitigut akiligassinneqarsinnaanermik kinguneqassanersoq, ajornerpaamillu pisoqassappat suliffeqarfimmik matusinermik kinguneqarsinnaanersoq, tusarniaanermut akissummi ataatsimoortumi tamanna erseqqissarneqarpoq.
Soorlu eqqaaneqareersoq, tusarniaanermut ataatsimoorussamik akissut inuussutissarsiornermik ingerlataqartunit 14-init atsiorneqarpoq.
Tusarniaassutigineqartuni akissutini isumaqatigiissutigineqarpoq, allannguutissatut siunnersuutit ilungersunartut, inuussutissarsiuteqartut siusinnerusukkut tikkuarsimasaat, aaqqiivigineqarsimanngitsut.
Isumasiuinermi akissutigineqartut naapertorlugit ajornartorsiut tassaavoq, immikkut pisinnaatitaaffiit taakkua paasiuminaatsumik nassuiarneqarsimanerat, oqartussaasunillu naggataatigut aalajangiiffigineqartussaanerat.
Suliffeqarfiit aalajangernertik akileraarutitigut annertuumik akiligassinneqarnermik kinguneqassanersoq ilisimasinnaanngilaat. Ajornerpaamik pisoqassappat suliffeqarfiup piujuaannarnissaa navianartorsiortinneqarsinnaavoq, tassa suliffeqarfik matuneqarnissamik soraarsitsinissamillu kinguneqarsinnaasumik aalajangiisariaqalersinnaalluni, Per Laugesen oqarpoq.
Per Laugesen: - Tamanna naleqqutinngilaq
Kukkunersiuisuminit Per Laugesenimit Grønlands Revisionimeersumit taperserneqarpoq.
- Nammineq aningaasaatit tamakkerlugit akileraaruserneqarsinnaanerat ajornartorsiutaavoq, naak aningaasanik imminut tunniussaqarsimanngikkaluaraanniluunniit.
- Ajornartorsiutip qiterpiaa tassaavoq, suli nalornissuteqartoq akileraaruserneqarnissamut tamakkiisumik nammineq aningaasaliissutit, nammineq kronemik ataatsimik tunniussisimanngikkaluarluni. Taamak oqarpoq Kitdlak Knudsenip kukkunersiuisua, Per Laugesen.
Foto: Leiff Josefsen
- Tamanna naleqqutinngilaq, tamatumalu kinguneranik nunatsinni suliffeqarfiit ingerlalluartut matuneqarsinnaapput, per laugesen sermitsiamut oqarpoq.
Siunnersuummi nutaami, nunatsinnit nuuttartunut akileraarutitigut allannguutissami, aningaasaqarnermut akileraartarnermullu naalakkersuisoqarfiup napparsimanerit, ilinniagaqarneq, kingornussisoqarnera „pissutsinillu atuuttunik“ pissuteqartut akiliinngitsoornissamut immikkut pisinnaatitaaffilerpai.
Pissutsini tamakkunani tamani oqartussat akiliisussaajunnaarsitsinerit atuuttussaanersut imaluunniit atuutissannginnersut nalilersortussaavaat.
Taamaattumik suliffeqarfiit ilisimasinnaanngilaat aalajangiinertik akileraarutitigut akiligassinneqarsinnaanermik kinguneqassanersoq, ajornerpaamillu pisoqassappat suliffeqarfimmik matusinermik kinguneqarsinnaanersoq, tusarniaanermut akissummi ataatsimoortumi tamanna erseqqissarneqarpoq.
Soorlu eqqaaneqareersoq, tusarniaanermut ataatsimoorussamik akissut inuussutissarsiornermik ingerlataqartunit 14-init atsiorneqarpoq.
Tusarniaassutigineqartuni akissutini isumaqatigiissutigineqarpoq, allannguutissatut siunnersuutit ilungersunartut, inuussutissarsiuteqartut siusinnerusukkut tikkuarsimasaat, aaqqiivigineqarsimanngitsut.
Isumasiuinermi akissutigineqartut naapertorlugit ajornartorsiut tassaavoq, immikkut pisinnaatitaaffiit taakkua paasiuminaatsumik nassuiarneqarsimanerat, oqartussaasunillu naggataatigut aalajangiiffigineqartussaanerat.
Suliffeqarfiit aalajangernertik akileraarutitigut annertuumik akiligassinneqarnermik kinguneqassanersoq ilisimasinnaanngilaat. Ajornerpaamik pisoqassappat suliffeqarfiup piujuaannarnissaa navianartorsiortinneqarsinnaavoq, tassa suliffeqarfik matuneqarnissamik soraarsitsinissamillu kinguneqarsinnaasumik aalajangiisariaqalersinnaalluni, per laugesen oqarpoq.
Aningaaserivik: - akileraarutit qaffasinnerulerpata aningaasaliisoqarnavianngilaq
grønlandsbankenip tusarniaanermut akissummini tikkuarpaa inatsisissatut siunnersuutip allanngortinneqarnera napparsimanermut nunanullu allanut aningaasaliinernut tunngatillugu inatsisissatut siunnersuummut aallaqqaammut siunnersuutigineqartumut immikkut ittumik atuutilersitsinerussasoq, tassani aqutsisut ataatsikkut taarserneqartarmata.
Nunatsinni suliffeqarfiit amerlanerpaartaat peqqissunit aqunneqarput. Inatsisartuni allannguutissatut siunnersuut akuerineqassappat taakku kinguaariit nikinnerisigut allatigullu napparsimanermit pissuteqaratik nuuttarnerat pissutigalugu unammilligassaqartuassallutik. Siunnersuummi kalaallit suliffeqarfiutillit aamma piginnittutut taaneqartartut, suliffeqarfiutiminnut aningaasaliinikinnerusalissasut aningaaserivik isumaqarpoq.
- Piginnittutut aqutsisut amerlasuut namminerminnut akissarsiat naammaginartut kisiisa pisarpaat, suliffeqarfiup sinneqartoorutai atortaramikkit atortunik nutaanik pisiniarnermut, sulianik annertusaanermut imaluunniit sulisut amerlanerusut atorfinitsinnissaannut.
- Akileraartarneq qaffanneqassappat soraarninngornissarlu qanilliartortillugu piginnittut pisortatut akissarsianik imaluunniit iluanaarutinik imminnut tunniussinerusalernissaat aarlerinarpoq. Taamaalilluni Nunatsinnut aningaasaleerusuttut ikinnerulissapput, Grønlandsbanken tusarniaanermut akissumini allappoq.
Naalakkersuisoqatigiinnissamut isumaqatigiissummut akerliusumik iliuuseqartoqassaaq inuussutissarsiortut 14-it tusarniaanermut akissutaat naapertorlugit ullumikkumit takuneqarsinnaalereerpoq, Nunatsinni suliffeqarfimmik pilersitsinissamik kissaateqartarneq appariartortoq.
- Akileraarutitigut annertunerusumik akileraaruserneqarnissamik periarfissaqanngitsumik utoqqalinersiaqalernissamut qanillinerup tungaanut unammillernartumik aaqqissuussineq eqqarsaatigalugu, piginnittutut aqutsisup namminerminut akissarsiat imaluunniit agguaassinerit annertusissavai. Taamaalilluni kalaallit Nunaanni aningaasaliinerit atorunnaassapput, grønlandsbanken namminerisaminik tusarniaassuteqarnermini naqissusiivoq.
Naalakkersuinikkut isumaqatigiissummut akerliusumik inuussutissarsiornermi 14-inik peqataasunit ataatsimoorussamik tusarniaassuteqarnermi oqaatigineqarpoq, kalaallit Nunaanni suliffeqarfinnik pilersitsiniarneq maannakkorpiaq appariartulersimasoq takuneqarsinnaasoq.
Tusarniaanermi pet, politiets efterretningstjeneste, issuarneqarpoq, amerlanerit maanna kalaallit suliffeqarfiutaannik pilersitsiniarnissaq pinnagu immikkoortortaqarfittut imaluunniit ingerlatsivittut aalajangersimasutut ingerlatsinissartik pileriginerussagaat.
Suliffeqarfiit kattuffiillu 14-it tusarniaanermut akissutaat naapertorlugit inatsisissatut siunnersuut allanngortinneqarsimasoq partiit naalakkersuisoqatigiit sisamaasut inuussutissarsiornermik nukittorsaaniarlutik, malittarisassanik pisariillisaanissamik nunattalu aningaasaliiffigiuminarnerunissaanik anguniagaannut toqqaannartumik akerliussaaq.
Demokraatit, inuit ataqatigiit, siumut aamma atassut naalakkersuisoqatigiinnissamut isumaqatigiissutaanni ilaatigut ima allassimasoqarpoq:
“naalakkersuisut aningaasaqarnikkut politikiat piujuartitsisuullunilu piffissarlu ungasinnerusoq isigalugu aaqqissuusseqqinnernik pisariaqartunik aallussilluni aningaasaqarnikkut siuariartornermut sammisuussaaq. Attassinissamut siuariartornissamullu pilersaarut ii suli toqqammavittut pingaartuuvoq suliniutinilli tigussaasunik amerlanerusunik, namminersorlutik inuussutissarsiortunik, nukittorsaasunik, pisortat ingerlatsiviannik pisariillisaasunik ilassuserneqassaaq aningaasaliisinnaanernullu sulisinnaasunillu nukittunerusunik toqqammavissiissalluni.
Nangillunilu ilaatigut ima allassimasoqarluni:
"aningaasaqarnikkut siunissaq piujuartitsisoq qularnaarniarlugu kalaallit nunaat namminersortunik aningaasaliisartunik amerlanerusunik inuussutissarsiornikkut pilerilersitsillunilu inuussutissarsiornikkut ineriartortitsinermik nukittorsaassaaq. Namminersorlutik inuussutissarsiortut amerliartussapput.
Tamanna tunuliaqutaralugu naalakkersuisoqatigiit namminersorlutik inuussutissarsiortunut siunnerfilikkamik akileraartarnikkut aaqqissuusseqqinnermik suliaqassapput, taamaaliornermilu nunatsinni suliffeqarfimmik ingerlatsineq oqinnerulersinneqarlunilu imminut akilersinnaanerulersinneqassaaq."
Isumaqatigiissut marsimi 2025-mi ukunannga atsiorneqarpoq: Aqqalu C. Jerimiassen, Atassut,
Jens-Frederik Nielsen, Demokraatit, Múte B. Egede, Inuit Ataqatigiit aamma Vivian Motzfeldt, Siumut.
