Wangenheim: Nunatta innuttani amerlavallaat annaasarpai

Anna Wangenheim Folketingimut qinigassanngorteqqippoq, amerlasuullu maanna qinerneqartussatut eqqoriarpaat. 

2022-mi folketingimut qinersinermi taanna IA-p Aaja Chemnitzimit 1.200-nik ikinnerusunik taaneqarpoq. Kingorna peqqissutsimut inunnullu innarluutilinnut naalakkersuisunngorpoq, nunatsinnilu ilisarisimaneqarnerulerluni. 

Politikeri peqqissutsimik sammisalik folketingimi suliaqalissanersoq martsip 24-ani paasinarsissaaq. Taassumalu tungaanut Sermitsiap taanna apersorpaa. 

Anna Wangenheim, folketingimut ilaasortanngussaguit peqqinnissamut tunngasunik suli suliaqassavit?

- Aap, danskit regioniinik suleqateqarnissaq suli sulissutigisinnaavara. Taakku nunatsinni peqqinnissamut naalakkersuisutut sunnersinnaasimanngilakka, folketingimili ilaasortatut taamaaliorsinnaavunga, Anna Wangenheim oqarpoq.

- Soorunami danskit peqqinnissamut ministeriat naalakkersuisorlu suleqatigalugit, taanna nangilluni oqarpoq.

Peqqinnissaqarfik kalaallit tunngaviatigut akisussaaffigisariaqaraluarpaat, akisussaaffimmi ukiorpassuit matuma siorna tigunikuuarput?

- Naalagaaffeqatigiinneq aamma innuttanik tamanik isiginninnissamik isumassuinissamullu tunngavoq. Peqqinnissaqarnermut oqartussaaffik 1992-mi tigugatsigu ilinniarsimassutsikkut naammassinnissinnaassuseq, ineriartornissamullu periarfissat naammannerat qulakkeerneqarsimanngilaq. Tamanna aaqqissuussaanikkut unammilligassamik annertuumik maanna uagut akisussaaffigilikkatsinnik pilersitsivoq.

- Inunnullu innarluutilinnut immikkoortoq qiviarukku, taava danskit naalagaaffiat, kalaallit namminerisatsinnik suli naalagaaffeqannginnerput pissutigalugu, naalagaaffik tamaat sinnerlugu nunat tamat akornanni oqartussaaffinnut imminut pisussaaffilersimavoq. Taamaammallu pisussaaffik kalaallinut danskisut naalagaaffimmi innuttaasutut atuuppoq.

Apeqqullu taanna Anna Wangenheimimut immikkut pingaaruteqarpoq:

- Maannakkorpiaq nunarput innuttaminik annaasaqartarpoq, taanna oqarpoq. 

- Innuttavut isumassorsinnaannginnatsigit annaavagut. Taakku tassaasinnaapput innuttaasut innarluutillit, aammali angajoqqaat nukissaqarluartut, meeqqat atuarfimmi naammaginartumik atugaqarnissamik neqeroorfigisinnaanngisagut, taanna oqarpoq. 

Immaqami Atassutip siunnersuutigisaatut peqqinnissamut immikkoortup tassanilu akiligassat Danmarkimut utertinneqarnerat aaqqiissutaasinnaavoq?

- Naamik, taamaaliorneq aaqqiissutaanngilaq. Nammineq imminnut aalajanngiiffigisinnaanitsinnut pisinnaatitaaffeqarpugut, Danmarkilu nunasiaateqarsimasutut inuiaqatigiinni qanga nunasiarilersimasamini ineriartortitsinermut ilapittuinissamut pisussaaffeqarpoq.

- Ataatsimoornerulluta siunnerfilinnik aaqqiissutinik nassaarniaqatigiittariaqarpugut, Anna Wangenheim oqarpoq. 

Politikikkut suliniutit amerlanerusut

Qinersineq soorunami peqqinnissaqarnerinnarmut tunnganngilaq, aamma Demokraatinut. Aakulu partiip qineqqusaarutaasa ilai:

Eqqartuussiveqarneq suli naalagaaffiup akisussaaffigisaa tamakkerlugu annertuunik pitsanngorsaavigineqassaaq. Kalaallit Danmarkimi najugaqartut naapertuilluartumik pineqarnissaat. Danskit Kalaallit Nunaat pillugu ilisimasaqarnerulernissaat. 

Naalagaaffiullu sammisat naapertuuttut oqallisigigaangagit Kalaallit Nunaat akuutinneqartassaaq, ilaatigut silaannaap pissusaanut tunngatillugu, Demokraatit isumaqarput.

Københavnimi nunatsinnut tunngasunik politikkerniarnasi qineqqusaarutissinni allappusi. Assersuutigalugu nunamut namminermut politikkissanasi, taava qanoq ililluni nunatsinni meeqqat innarluutillit iliuuseqarfigineqarsinnaappat?

- Aap, naak tassani nunat tamat akornanni isumaqatigiissutit pineqaraluartut, tamanna nunami namminermi politikkitut nipeqarpoq. Oqartussaaffiit 30-t sinnerlugit amerlassusillit, Kalaallit Nunaanni ulluinnatsinnut tunngasut suli Danmarkip akisussaaffigai.

Kalaallit Nunaannut tunngasunik politikkeriartorlusi Købehavnimukarnianngitsusi paasivara, pinaveersimatinnissaali ajornakusuussaaq?

- Taamatut oqartoqarsinnaavoq, Anna Wangenheim oqarpoq nangillunilu:

- Tunngaviatigut tamanna nunatta Danmarkillu aaqqissuunneqarnerannut tamarmiusumut apeqqusiivoq. Kia suut akisussaaffigai? Namminersorneq pillugu Inatsimmi Tunngaviusumillu Inatsimmi qanoq allassimasoqarpa, piviusumili tamanna allanngorartorujussuusinnaasarpoq. Taamaammallu aamma qinigassanngortittunik suleqatigiittunik Naalakkersuisullu Inatsisartullu peqatigalugit assigiimmik siunnerfilinnik Folketingimut qinersinissaq pingaaruteqarpoq.

Politikkikkut ataatsimoornerup oqartussaqarfinnik siuliani taaneqartut ilaannik tigusinissaq aallartissavaa?

- Oqartussaaffinnik tigusineq sammerusupparput, piviusorsiortuunissarli pingaaruteqarpoq. Oqartussaaffimmik tigusinerup taakkunanngalu ingerlatsinerup qanoq akeqarnerannik toqqammaviit ilisimassavagut. Siunissamilu nunatsinni inuit ikinnerulersussaanerput oqallinnermi amigaataasoq isumaqarpunga. Suut pisariaqartinneqalersussaanerat aningaasanillu sinaakkutissat qanoq annertutiginissaat qulaajartariaqarparput.

Aningaasaqarneq pingaarpoq, kisimiinngilarli

- Oqallinnermi Kalaallit Nunaata Danmarkimut aningaasartuutaannanngortinneqannginnissaa eqqaasitsissutigerusuppara, Anna Wangenheim oqarpoq. 

- Danskit maani naapitamma maaniinnerminni peqqissuuneq misigalugu, pinngortitaq misigalugu, eqqissinerlu misigalugu oqaluttuuttarpaannga. Danskillu qineqqusaarneranni imermik minguitsumik amigaateqarneq annertuumik oqallisaavoq. Maanimi suut pigaagut?

- Siunnerfeqarluartumik suleqatigiinnissaq immitsinnullu toqqarnissaq eqqarsaatigisigu, uatsinnullu tunngasut aningaasaqarnikkut apeqqutaannanngortinnagit. Kunngeqarfimmi meeqqat inuusuttullu amerlanerusut naapillutik imminnut ilisareqatigiinnissaat kissaatigeqaara. Assersuutigalugu kulturikkut, timersornikkut højskolilluunniit aqqutigalugit.

Danmarkimi qineqqusaarnermi kia ministeriuninngornissaa annertuumik oqallisaavoq. Apeqqut tamanna isumaliutigisimaviuk?

- Aap, soorunami kia ministeriuninngornissaanut apeqqummut isummersorpunga. Taanna tassaassaaq Naalagaaffeqatigiinnermi uatsinnut nalitut isiginnittoq.

Matumanili Anna Wangenheim inummik aalajangersimasumik eqqarsaateqarnersoq paaserusupparput. Demokraatimmi tungujortuupput, taamaakkaluartorli arlaannik aalajangersimasumik tikkuussinngillat.

- Maannakkorpiaq ministeriunerup aappaluttuunissaa tungujortuunissaaluunniit oqaatigisinnaanngilara. Tamanna pissappat tassunga tunngasumik isumaqatiginninniarnerit apeqqutaassapput, Anna Wangenheim oqarpoq.