Arnaq ilisarisimasara 60-it sinnerlugit ukiulik
Nuummi tikeraarnermini Sanamut unitsinneqarpoq.
Ajornartorsiuteqarporli:
inissaqanngilaq. Ullukkut torsuusamut inissinneqartarpoq. Unnukkut sininniassammat allaffimmut
nuunneqartarpoq.
Arnaq ilisarisimasara 60-it sinnerlugit ukiulik
Nuummi tikeraarnermini Sanamut unitsinneqarpoq.
Ajornartorsiuteqarporli:
inissaqanngilaq. Ullukkut torsuusamut inissinneqartarpoq. Unnukkut sininniassammat allaffimmut
nuunneqartarpoq.
Ilulissani ukiut marluk matuma siorna
qaratsakkut milikartoornermi kingorna angerlarsimaffimmi
ikiorteqartinneqarnissaminik akuersissummik pissarsisimalluni aamma oqaluttuarpoq. Kisianni
ikiortimik takunikuunngilaq. Kommunimut arlaleriarluni sianertarpoq. Akissut
ataasiinnaavoq: sulisussaqanngilaq.
Oqaluttuarnera inummut ataasiinnarmut tunngannginneranik eqqarsalersippaanga. Siunissamut mianersoqqussutaavoq.
Ukioqatigiiaat 1940-kkunniit 1960-ikkunnut
inunngortut amerlasuut ullumikkut ukioqqortunerulernerminni napparsimmavinnut,
paaqqinninnermut angerlarsimaffimmilu ikiorteqartitsinermut
pisariaqartitsinerulerput.
Ullumikkut “assaat
kissalaartut” amigaatigineqartut nalunngilarput. Taava pisariaqartitsinerup annertusiartornera qanoq pisoqassava? Napparsimmavinni siniffissat naammappaat? Sulisut
naammappat? Imaluunniit sulisut amigaataanerulissappaat?
Tamanna apeqqutaatillugu ima eqqarsalersitsivoq: nappaatit qanoq amerlatigisut pinaveersaartinneqarsinnaagaluartut nammineq pilersitaraagut?
Inuit
peqqinnartunik inuusaaseqartut sivisuumik inuuneqarlutillu amerlanertigut
toqungajalernerminni aatsaat sivikitsumik napparsimalertartut misissuinerit takutippaat. Allat
peqqinnanngitsumik inuusaaseqartartut ukiuni arlalinni nappaatinik atugaqaqqaartartut,
soorlu diabetiseqarneq, aap naqitsinerata qaffasinnera aammalu gigtimik.
Tamanna ataasiakkaanut kisimi ajornartorsiutaanngilaq, inuiaqatigiinnut
tamanut sunniuteqartoq ilisimavarput.
Kalaallit Nunaanni Danmarkimilu
nerisartakkani ajoqutaasorujussuuvoq neqinik suliarineqarsimasunik nerineq,
soorlu qallersutissat, bacon aamma pølset. Ukiut qulit sinnerlugit matuma
siorna WHO nalunaarutigaa taakku kræfteqalersitsisinnaasut.
Taamaakkaluartoq
atuineq annikillisimanngilaq. Kræftiinnanngilaq, aamma nappaaterpassuit allat,
neqitorpallaarneq orsorlu issuneq pinngortarput, soorlu aap naqitseranik
qaffasittoorneq. Nunarsuarmi toqqutaasartunik annersaasoq.
Tamanna 1950-ikkunnut assinguvoq,
pujortarneq kræfteqalersitsisinnaasoq pasillerneqalernerani, kisianni nakorsat
ilaat cigaretsinik nittarsaassisut. Ilisimasaq nutaaq inuiaqatigiinnut
isertinniarneqaraangat sivisusarpoq. Suliffeqarfiit
angisuut kulturitsinnik pilersitsisarnerat pissutaanerpaavoq.
Assersuutigalugu oqariartuut: “Ullormut
nerisassat pingaarnerpaat tassaapput ullaakkorsiutit”. Tamanna
ilisimatuussutsimut tunngasutut tusaanaarpoq, kisianni Kellogg's-mit
pilerfeqarpoq. Imaluunniit “ullormut immuk ataaseq” pillugu siunnersuut.
Ussassaarutit peqqinnartutut nittarsaatat. Ilisimaviuk immuk
kimittuneq immiartorfimmut ataatsimut imeraanni orsua issuneq baconit sisamatut naleqartoq.
“Nøglehulsmærket” aamma peqqinnarpalaartunut isumaqalersitsivoq.
Immaqa taava aaqqiineq napparsimmavimmi
aallartinngilaq, kisianni nerisatsinni aallartippoq.
Nalunngikkutsigu nerisassatt peqqinnartut
nappaatinik annikillisaasinnaasut, sooq tamanna pillugu annertunerusumik
eqqartuisanngilagut?
Sooq nerisassat peqqinnanngitsut suli
amerlanerupput?
Kalaallit Nunaanni siunissami
napparsimmavinni siniffissat naammappat?
Assaat
amigaataappata kikkut utoqqarnik isumaginnissappat?
Aammalu pingaarnerpaamik: inuiaqatigiittut
akisussaaffik tigorusupparput?
Inuiaqatigiinni kulturikkut sungiusimasat,
soorlu nereriaaseq suliffeqarfinniik sunniiniarnikkut annertooq
pilersinneqarpallaarpaa?
Imaanngitsoq 100-liinissaq angorusullugu.
Peqqutaavorli ukiut amerlanerpaat
nappaatitaqanngitsumik inuuneqarnissaq pillugu.
