Folketingimut qinersineq naammassivoq – kikkullu pissaanermik tigumminnissanersut maanna aalajangerniarneqartussanngorluni

Folketingimut qinersineq naammassereeraluartoq, pissaaneqarniunneq aatsaat aallarteqqammerpoq.

Danmarkimi naalakkersuisunngortitsinissamut isumaqatigiinniarnerit maanna aallartipput, assigiinngitsorpassuarnillu periarfissaqarluni. Tassami Danmarkimi saamerliit talerperliilluunniit aatsaat partii qiterlermeersoq Moderaterne peqataatillugu amerlanerussuteqalersinnaagamik. Saamerliit 84-inik ilaasortaatitaqalersut, talerperliit 77-inik ilaasortaatitaqalerput.

Ilaasortat sisamat Atlantikup avannaaneersut, ilaasortanngortut allat assigalugit pingaaruteqarput, piffissamilu aggersumi Marienborgimi isumaqatigiinniarnernut qaaqquneqarnissaat ilimanarluinnarluni.

Isumaqatigiinniarnissamut piareersimasoq

Nunatsinni qinigaanerpaasoq Qarsoq Høegh-Dam, Naleraq sinnerlugu qinigassanngortinnermini 4.619-inik qinerneqartoq, Kalaallit Nunaat sinnerlugu isumaqatiginninniarnissaminut piareersimavoq.

– Suliassap aallartinnissaa maanna pineqarpoq. Piaarnerpaamik Danmarkiliarnissara naatsorsuutigaara, taamaalillunga ataatsimiinnernut peqataasinnaaniassagama. Folketingimut qinersisoqarnerani partii siullermeerluni ilaasortaatitaqalissasoq paasinarsimmat, Sermitsiamut taama oqarpoq.

IA-p ilaasortaatitaqarnini attatiinnaraa 

Aki-Matilda Høegh-Damip qinigaaffimmi kingullermi Siumumit Naleqqamut nuuttup allaffia, Christiansborgimilu partiip sulisui, Qarsoq Høegh-Damip taamaalilluni isumagisarilissavai.

Inuit Ataqatigiit allaffitsik aamma tigummiinnarsinnaavaat, tassami naak politikeri misilittagaqarluartoq Aaja Chemnitz qinigassanngorteqqinngikkaluartoq partii 6.133-nit qinerneqarluni amerlanerpaanik qinerneqarpoq.

Partiip qineqqusaartitaanni pingaarneq Naaja H. Nathanielsen 1.953-inik qinerneqarluni qinigaanerpaat pingajuattut inissippoq, partiili qinigaanerpaaneratigut qinikkatut inissilluni. Taama pisoqarneratigut inuussutissarsiornermut, aatsitassanut, inatsisinik atuutsitsinermut, nukissiornermut naligiissitaanermullu naalakkersuisutut atuuffimminit tunuartussanngorpoq tamannalu Sermitsiamut ima nassuiarlugu:

– Suliat taakku marluk pingaaruteqarput, ukiunili tulliuttuni Kalaallit Nunaata Folketingimi ilaasortaatitaqarnissaa, nunarsuarmilu allanngornerujussuarmik nalaataqarfiusumi soqutigisatta illersorneqarnissaat pingaaruteqarluinnarpoq. Taamaattumik tamanna qilanaareqaara, qularutiginngilaralu Múte naalakkersuisutut taartissannik tulluartumik nassaarsinnaajumaartoq.

Qinigaanerpaat aappaattut inissisimaneq naammanngilaq 

Demokraatit taamaalillutik maannakkut qinigaatitaqanngillat, pingaarnertulli qinigassanngortinneqartup aamma peqqissutsimut innarluutilinnullu naalakkersuisuusup, Anna Wangenheimip, partiimut qinersisunit 3.767-iusunit 2.358-inik qinigaanini tuppallersaatigisinnaavaa.

Qinersinerup inernera saqqummiunneqaqqammersoq, Anna Wangenheim Sermitsiamit apersorneqarpoq. Qinerneqarnerpaat tulliattut qinigaagaluarluni ilaasortanngunnginnini uggornartoq, kisianni qinersinermi periaatsit taamaattut taassuma oqaatigaa.

Naalakkersuisunngortitsinissamut aalajangiisuunngitsut  

Danmarkimi nunanut allanut misissuisoqarfimmi lektorip Ulrik Pram Gadip oqaatigaa, Danmarkimi qinersinerup inernera naapertorlugu Atlantikup avannaaneersut naalakkersuisunngortitsinissamut aalajangiisuunavianngitsut. Taamaattumik ataqatigiissaarinissaq pingaartittariaqarpaat, taamaalillutik naalakkersuisunngortitsinissamut tunngavissaq sapinngisamik sunniuteqarnerpaaffigisinnaajumallugu.

Kingullermik naalakkersuisunngortitsinermi tunngavigineqartumi 2022-meersumi „Danmarkimut akisussaaffik“-mik qulequtalimmi, naalagaaffeqatigiinneq immikkoortumi ataatsimi sammineqarpoq. Tassanilu Danmarkimi naalakkersuisut suleqatigiinnerup nukittorsarneqarnissaanut naligiinnerulernissaanullu suliniuteqassasut allassimalluni, tamannalu Nunatta Savalimmiullu imminnut attuumassuteqartuni aalajangiinernut peqataatinneqartarnissaannik tunngaveqassalluni.

Naalakkersuisunngortitsinissamut tunngavissiornermi sunniuteqarnissaq 

Nunatsinnit Savalimmiunillu ilaasortanngortut aamma taamatut sunniuteqarniarsinnaapput. Tamatumanili pisariaqarluni aallussisinnaanissaat ataqatigiissaarisinnaanissaallu.

– Maannakkut ilaasortaatitaat piumasaqaateqarfiuallaanngillat, taamaattumik pitsaanerussaaq nukitik ataqatigiissaarinermut atorunikkit immaqalu aamma Naalakkersuisut Lagtingilu Danmarkimi naalakkersuisunngortitsinissamut tunngaviusussamut ilanngussaqarsinnaassallutik, Naalagaaffeqatigiinnik nutarterinissamik taaneqartussamut aqqutissiuussisinnaasumut ilanngussinissamut peqataatitsiniarlutik, Ulrik Pram Gad oqarpoq, maluginiarpaali tamanna ajornakusoorsinnaasoq tassami Naleraq, Inuit Ataqatigiit, Javnaðarflokkurin aamma Sambandspartiet nunarsuarmik assigiinngitsorpassuarnik isiginnittaaseqarmata.

– Folketingimut ilaasortat Atlantikup avannaaneersut qinigaaqqammersut naalagaaffeqatigiinnermit namminiilivinnissamut isumaat inissinniaraanni, Anna Falkenberg illuatungaani allarluinnarmiippoq Qarsoq Høegh-Damillu illuatungaani aamma allarluinnarmiilluni. Soorlumi aamma Sjúrður Skaale Naaja H. Nathanielsenilu qeqqani ataatsimoorfeqanngitsut, taamaattumillu isumaqatigiissinnaanissaq ajornakusoorsinnaassalluni, tamatumalu saniatigut naluarput Thorshavnimi kikkut naalakkersuisunngortitsissanersut, Ulrik Pram Gad oqarpoq nangillunilu:

- Oqaaseqatigiinnilli aalajangersimasunik isumaqatigiissuteqarsinnaassapput — immaqa allaat naalagaaffeqatigiinnerup qanoq ineriartornissaanik takorluukkaminnik ataatsimut allaaserinnillutik — tamanna Danmarkimi naalakkersuisunngortussanut tunngaviusumik isumaqatigiissuteqartussanut ilanngutinngitsooruminaassinnaassaaq.