USA-p præsidentiata Donald Trumpip Kalaallit Nunaannik tiguaaniarluni sioorasaariuarnerata kingunerisaanik, suliniuteqaqatigiit Panigpak Daorana siuttoralugu, politikkikkut pissutsit maanna atuuttut pissutigalugit, ’Hingitat 53’ pilerseqqinniarlugu aalajangerput.
Peqatigiiffik taanna, inuiannut Inughuinut maajimi 1953-imi najugaqarfimminnit Uummannamiit maanna Pituffimmi Space Basep inissisimaffigisaaniittumit pinngitsaalillugit nuutsinneqartunut, sinniisuusuuvoq.
USA-p præsidentiata Donald Trumpip Kalaallit Nunaannik tiguaaniarluni sioorasaariuarnerata kingunerisaanik, suliniuteqaqatigiit Panigpak Daorana siuttoralugu, politikkikkut pissutsit maanna atuuttut pissutigalugit, ’Hingitat 53’ pilerseqqinniarlugu aalajangerput.
Peqatigiiffik taanna, inuiannut Inughuinut maajimi 1953-imi najugaqarfimminnit Uummannamiit maanna Pituffimmi Space Basep inissisimaffigisaaniittumit pinngitsaalillugit nuutsinneqartunut, sinniisuusuuvoq.
Panigpak Daorana Qaanaami nunaqarfiinilu inuit Inughuit pisinnaatitaaffiinik unioqqutitsinerup oqaluttuarisaanermi pisimasup uteqqinnissaa ernummatigaat.
Kaammattuut
Hingitaq 53-ip qallunaat naalagaaffiat Namminersorlutillu Oqartussat inuit pisinnaatitaaffiinik illersuinissaq puigoqqunagu kajumissaarpai.
- Qaninnerpaamiittutut USA-p Pituffimmi immaqalu Kalaallit Nunaata avannaani sumiiffinni allani sakkutooqarnerulernissaa ernummatigaarput.
- Pituffimmi sakkutooqarfimmit 1953-imi pinngitsaalillugit nuunneqarnerisa kinguneri suli maminneqanngillat. Inuit assigiinngitsutigut atornerlunneqarsimapput, taamatullu pisoqaqqinnissaa kissaatiginngilarput.
- Taamaattumik uagut Inughuit Qaanaami eqqaanilu innuttaaqativut politikkikkut pissutsit maanna atuuttut pissutigalugit Hingitaq 53-imik aallartitseqqippugut, aamma takorlooruminaatsoq piviusunngussagaluarpat danskit naalagaaffiat Namminersorlutillu Oqartussat pisinnaatitaaffitsinnik qulakkeerinnittumik iliuuseqaqqullugit kajumissaarpavut, oqarpoq.
Taarsiissutit ikippallaartut
Hingitaq 53 Eqqartuussiviit Qullersaannut 1996-imi suliakkiisuuvoq, Uummannamilu innuttaasut pinngitsaalillugit nuunneqarnerat aningaasatigut pisinnaatitaaffiinut akornutaasutut pigisanik arsaarinnissutitut isigineqartariaqartoq 2003-mi aalajagerneqarpoq. Inughuit eqqorneqartut taamani ataatsimut 500.000 koruuninik taarsiiffigineqarput, inuillu ataasiakkaat 15.000 aamma 25.000 koruuninik taarsiiffigineqarlutik. Najugaqartut pinngitsaalillugit nuutsinneqarneranni ukiui apeqqutaatillugit taarsiissutit amerlassusaat aalajangerneqarput.
Eqqartuussinerup kingorna danskit naalagaaffiata Inughuinut nuutsitinermi periuseq pillugu pisortatigoortumik utoqqatserpoq. Hingitat 53-ip suliaq Europami Inuit Pisinnaatitaaffii pillugit Eqqartuussivimmut suliassanngortippaa, eqqartuussivilli isumaqatigiissummik unioqqutitsisoqarsimannginnerarlugu 2006-imi suliaq itigartippaa.
Isumaqatigiissutit atuuttut Naalagaaffeqatigiinnermullu tunngaviusumik inatsit naapertorlugit, Inughuit piujuaannartinneqarsinnaasumik piniarnermik piniarnermillu tunngaveqartumik ataavartumik inuuinnarnissaat qallunaat naalagaaffiata akisussaaffigigaa, Hingitaq 53 tusagassiutitigut nalunaarummi allappoq.
Panigpak Daorana 2003-mi eqqartuussiviit qullersaannit aalajangerneqartoq, tassa inummut pinngitsaalineqarluni nuutsitaasimasumut ataatsimut agguaqatigiissillugu 17.000 koruuninik taarsiissuteqartoqarnikuunera, annikippallaartoq qaffasinnerusariaqartorlu isumaqarpoq.
- Inughuit piniarfimminnik annaasaqarnerat pillugu piviusorsiortumik taarsiivigineqartariaqarput, danskit naalagaaffiata sakkutooqarfiup annertusarnera ukiuni qulikkuutaani akuerisimavaa, maannalu Fynip angissusaanut qanilliartorpoq, Panigpak Daorana oqarpoq.
Taamaattumik Hingitat 53-ip taarsiissuteqaqqusinermut suliap Europami Inuit Pisinnaatitaaffiinut Eqqartuussivimmi suliarineqaqqinnissaa anguniaraa, taanna oqarpoq.
