Issittumi ilisimasassarsiornermi oqaluttuat tusaamasaanersaat alianarnersaallu oqaluuserineqaqqilersoq

- Guutiaa! Manna sunarsuaruna.

Tuluk Issittumi ilisimasassarsiortoq tusaamasaq Robert Falcon Scott januaarimi 1912-imi taama ullorsiutimini allappoq.

- Ajornerpaamik pisoqarpoq (…). Takorluukkat tamarmik suujunnaarput, Scott nangilluni allappoq, annertuumik ilungersoreerluni inuunermini anguniakkaminut Sikuiuitsumut Kujallermut annguteqqammerluni..

Anguniakkamini allakkat Norgemiup Issittumi ilisimasassarsiortup Roald Amundssenip nunarsuup oqaluttuarisaanerani siullersaalluni Sikuiuitsumut Kujallermut annguttup qimassimasai nassaarai.

Scottimit ullut 35-iinnaat siusinnerusukkut.

Robert Falcon Scott Sikuiuitsumut Kujallermut annguteqqaarniarnermi ajugaaffigineqartoq pillugu oqaluttuaq Issittumi ilisimasassarsiornermi oqaluttuat tusaamasaanersaat ilaannut ilaavoq.

Maanna oqaluttuaq tusarsaaqqilerpoq ilisimasassarsiornermit sapaatiummat juulip 12-ani tamatumalu kingornagut ulluni 300 meterimik ititigisumut aqqartoqarmat umiarsuaq umiusimasoq Terra Nova ilisimasassarsiornermi aalajangiisuusumi Robert Falcon Scottimik Sikuiuitsumut Kujallermut assartuissutaasoq nalunaarsorniarlugu.

- Pissanganarluinnarpoq, danskeq Danmarkimi naalagaaffiup katersugaasivissuanit Annamaiya Norling ilisimasassarsiornermi imaani qangarnisarsiuutut Terra Novamut aqqartussaq oqarpoq.

- Umiarsuaq pinartoqaqisumik kivivoq. Ilulissamut aporsimavoq kingornalu Amerikamiut sineriammik nakkutilliisuanit eqqarfigineqarluni, asuli sarfarsiataarluni umiarsuarnut allanut navianartorsiortitseqqunagu. Taamaattumik takussallugu pissanganassaaq eqqarfigineqarnera ikuallanneqarneralu umiusimasuni takussutissaqarnersoq.

Ilisimatuussutsimut takussutissaq

Aqqarneq ingerlanneqassaaq umiarsuarmit imaani itisuumi angallammi inuttalimmi, ilaatigut Titanicip umiiarnikuanut aqqarnermi atorneqarnermigut ilisimaneqartumi.

Annamaiya Norlingip tassanngaaniiit Robert Falcon Scottip umiiarnikua nammineq takusinnaassavaa.

- Scott Sikuiuitsumut Kujallermut annguteqqaarniarnermi ajorsarpoq, sulili Issittumi ilisimasassarsiornermi sapiitsut ilaannut ilaalluni, Peder Roberts, Oslop ilisimatusarfiani Issittumi ilisimasassarsiornermi isummallu oqaluttuassartaanni ilisimatooq oqarpoq.

- Amundsenimilli Scottip allaanerussutigaa pinngortitalerineq nuannarigamiuk, ullumikkullu Sikuiuitsoq Kujalleq eqqissinermut ilisimatusarnermullu nunavittaalersimatillugu tassaalersimavoq pinngortitalerinermut asanninnermut ilisarnaat.

Umiarsuarmut Terra Novamut aqqarneq Kalaallit Nunaata sineriaata avataani pissaaq, ilisimasassarsiornerlu Royal Canadian Geography Societymit kiisalu USA-mi immap ilisimatusaatigineranut ingerlatsivimmit Woods Oceanographicimit aaqqissuunneqarpoq.

Umiarsuaq 3D-nngorlugu

Umiarsuaq Terra Nova kivisimasoq 2012-imi siullermik nassaarineqarpoq, siornalu siullermeertumik aqqartartuaqqamit inuttaqartumit tikinneqaqqaarluni.

Maannakkut Amerikamiut Canadamiullu ilisimasassarsiorneranni tusagassiuutinut nalunaarut naapertorlugu umiusimasoq »maannakkut aatsaat taama sukumiitigisumik« nalunaarsorneqarlunilu assilineqassaaq.

Tamanna pissaaq fotogrammetri atorlugu – tassalu periuseq umiusimasumik tusindilikkaanik assiliisinnaasoq, kingornalu taakku katiternerisigut umiarsuaq 3D-ngortillugu digitaliusoq.

Oqaluttuarisaanikkut Issittumi ilisimasassarsiornermi ilisimatooq immikkullu ilisimasalik Peder Roberts aperigaanni, isumaqarpoq imaanngitsoq Terra Novamut aqqarluni aatsaat »ilisimasanik immikkut ittumik nutaanik aqqutissiuussisunillu« nassaartoqassasoq Scott Issittumilu ilisimasassarsiorneq pillugu.

Scott nalimini Dianatut

Isumaqarporli ilisimasassarsiorsimanera takussutissaasoq Robert Falcon Scott suli Tuluit Nunaanni kulturikkut qanoq pingaartigisoq.

- Nalimini maannakkullumi suli qanoq sapiitsuutigisimanera isiginngitsuusaarneqassanngilaq, Peder Roberts oqarpoq.

- Suleqatigisama tuluit kulturikkut oqaluttuarisaanerani immikkut ilisimasallip Scottip toqunera prinsesse Dianap toquneranut assersuuppaa – inuianni misigineqarluni angut pingaarutilik peeruttoq. Toqunera piffissami tassani alianarluinnartuuvoq.

Robert Falcon Scott suleqataalu Sikuiuitsoq Kujalleq takuniareerlugu uternerminni sermiinnarmi peqqarneeqisumi ajunaarput.

Qimataraat allakkat inuulluaqqussutit ilaatigut Scottip inuiaqatigiinnut allagaa.

- Periarfissavut atorpavut, sunerlutalu ilisimavarput; pissutsit akiorpaatigut, taamaattumillu maalaarnissamut peqqutissaqanngilagut, marsimi 1912-imi inuiaqatigiinnut allakkat ilaatigut taama nipeqarput.

- Aniguisimasuugutta oqaluttuarisinnaassagaluarpara ingiortikka qanoq inuuniallaqqitsiginersut sapiissuseqarlutillu, tamannalu tuluup kialuunniit uummatimigut attortissutigissagaluarpaa. Allatamerngit uku timivullu toqungasut oqaluttuarumaarput.

Timit toqungasut tuperni nassaarineqartut

Scottip suleqataasalu toquneranniit qaammatit arfineq pingasut qaangiummata timaat toqungasut allakkallu nassaarineqarput.

Scott Tuluit Nunaanni oqaluttuarisaanermi ilaalerpoq nunamini sapiitsuliortutut naak Sikuiuitsumut Kujallermut annguteqqaarniarnermi ajorsaraluarluni.

Ilisimatooq Peder Roberts isumaqarpoq Robert Falcon Scott pillugu oqaluttuarisaaneq tassaasoq »sapiitsuliortoq piffissaq kingullerpaaq atorlugu akiuuttoq Tuluit Nunaanni pingaartitanut tulluartoq«.

Taamaattumik annertuumik nikussaartoqarpoq atuakkiortoq Roland Huntford 1979-imi ilisaritillugu allammat Scott tassaasoq ’parsangasoq’.

- Scott suutinngilaa. Issittumi ilisimasassarsiornermut atorsinnaanngilaq pasillerlugulu teknikikkut ilisimasaqannginnermigut angutit suleqatini toqumut nassarsimagai, Peder Roberts oqaluttuarpoq.

- Tamanna annertuumik akerleriissutaavoq Scottillu nunamini sapiitsuliortuullunilu oqaluttuarisaanermi pingaaruteqartutut paasineqarneranut akerliulluinnarluni.

Scott pillugu oqallinneq mianernartoq

Tamatuma kingornagut arlaqartut aamma Scottip tikinniakkaminut pilersaarusiornera isornartorsiorpaat.

Isornartorsiuinermi ilaatigut pingaarnertut oqaatigineqarpoq qimmit qimittut sisoraatillu Sikuiuitsumut Kujallermut angalanermi atorsimanngikkai, soorlu Norgemit unammillertaa Roald Amundsen taamaaliorsimasoq. Allalli aamma Scottip ilisimasassarsiornera pilersaarusiorneralu illersorpaat.

- Norgemit Scott angutitut nuannaartorineqarpoq, imali isumaqartut amerlaqaat pisulluni angalaneq nerisassanillu nammanneq sianiilliornerusoq qimmit, sisoraatit umiarsuillu atorneqarsinnaagaluarmata, Oslop ilisimatusarfianit Peder Roberts oqarpoq.

- Ingammilli Tuluit Nunaanni inuppassuit oqassajunnarsipput Scottitut sisoraasersorneq qimussimillu angalaneq pikkoriffigisorsuunngikkaanni tamanna iluaqutaangaarnavianngitsoq. Scottilli periusaa aamma nammineq angutaassutsimullu takussutissaavoq – angut qimmeqarani allanilluunniit ikiorteqarani kisimiilluni pinngortitamut akiuuttoq.

Tikkuarpaa Scottip ilisimasassarsiornera pillugu suli oqallinneq ingerlasoq, sammineralu misigissutsinut tunngasunngupallattartoq.

- Suli ullumikkut malugineqarsinnaavoq Scott taaneqaraangat inuit nikussaartartut. Oqallinneq taamaattoq mianernartupilussuuvoq. Oqallinneq ilisimasatiguinnaq ingerlanneqanngilaq aammali nunagisami naleqartitat pillugit misigissutsinut tunngalluni, Peder Roberts oqarpoq.

Umiarsuaq eqqarneqartoq

Robert Falcon Scottip toqunerata kingorna umiarsuaa Terra Nova ilaatigut puisinniarnermut atorneqarpoq, sorsunnersuup kingulliup nalaani aamma sorsunnermi atorneqartinnani.

Sorsunnerup nalaani umiarsuaq peqqumaatissanik usilluni Kalaallit Nunaanut ingerlavoq, sikumik ajoqusermat immatsilerlunilu.

Inuttai ajunaalernermik kalerrisaaripput, Amerikamiullu sinerissamik nakkutilliisuanit ikiorneqarlutik.

Inuttanik ajunaartoqanngilaq Amerikamiulli sinerissamik nakkutilliisuisa aalajangerpaat umiarsuaq kivitillugu eqqarneqassasoq, taamaalilluni sumiiffimmi umiarsuarnut allanut ajoqutaasinnaasumik immap qaani puttarusaarnani.

Terra Novap umiunera 2012-imi nassaarineqarpoq – Robert Falcon Scottip toquneraniit ukiut 100-nngoqqissaartullu.