UNICEF-imit nalunaarusiaq nutaaq:
Meeqqat tallimaagaangata ataaseq qarasaasiakkut kanngunartuliorfigineqartarpoq

UNICEF-ip nalunaarusiaani nutaami „Through Children’s Eyes: How Digital Technologies Enable Child Sexual Abuse“-imi (Meeqqat isaanniit isigalugu: Qarasaasiatigut atortorissaarutit qanoq meeqqanik atornerluinermi atorneqartarpat, aaqq.) meeqqat internetikkut qanoq atornerlugaatigisut ersersinneqarpoq.

Meeqqat aqqaneq-marluk 17-illu akornanni ukiullit tallimararterutingajaat ukiup ataatsip ingerlanerani minnerpaamik arlaatigut digitalikkut kinguaassiutinut tunngasumik atornerlunneqartarsimallutillu kanngunartuliorfigineqartarput. Tassa nunarsuaq tamakkerlugu meeqqat 20 millionit missaanniittut.

UNICEF Kalaallit Nunaat taamatut tusagassiutitigut nalunaaruteqarpoq.

Qarasaasiatigut kanngunartuliornerit, isumapiloqarneq tunngavigalugu tatiginnilersitsiniaanerit internetikkullu malersuinerit meeqqanut inuusuttunullu pisarput – aamma Kalaallit Nunaanni.

Tamanna Meeqqat Nittartakkakkut Ataatsimeersuarneranni 2024-mi ingerlanneqartumi erserpoq, tassani meeqqat inuusuttullu 34-t nunamit tamarmeersut namminneq misigisatik oqaluttuaralugillu meeqqat internetikkut qanoq pitsaanerusumik illersorneqarsinnaanerat sammineqarpoq. Meeqqat ilaatigut kinguaassiuutitigut pilerisaarisarneq, internetikkut malersuisarneq aamma digitalikkut kanngunartuliornerit allat oqaloqatigiissutigaat, taamatuttaarlu ataatsimullu aalajangersaallutillu politikerinut, oqartussanut, atuarfinnut inersimasunullu innersuussutinik suliaqarput.

- Nalunaarusiami nutaami nunarsuaq tamakkerlugu unammilligassaq kisitsitigut takussutissiivigineqarpoq, Kalaallit Nunaannimi meeqqat inuusuttullu digitalikkut inuunerminni nalaattagaat kisitsisitigut takutinneqareerput. Meeqqat Nittartakkakkut Ataatsimiinneranni 2024-mi ingerlanneqartumi meeqqat internetikkut kanngutnartuliornerit, internetikkut malersuineq aamma digitalikkut allatut innarliinerit eqqartorpaat. Digitalikkut innarliineq aamma Nunatsinni ajornartorsiutaasoq ilungersunartoq iliuuseqarfigisariaqaripput tamatuma erseqqissarpaa, UNICEF-ip Kalaallit Nunaanni suliniutaanut pisortaq Tina Dam oqarpoq.

Internetsimi meeqqat ullut tamaasa atortagaanni kannguttaatsuliortoqarsinnaavoq

Kalaallit Nunaat misissuinermut toqqaannartumik ilaanngikkaluartoq, inernerit allanut atugassatut atorneqarsinnaapput, ajornartorsiutillu meeqqat inuusuttullu ulluinnarni sammisartakkaminnit saqqummiutereersimasaat ilungersunarnerannik erseqqissaasut, UNICEF tusagassiuutinut nalunaarummi allappoq.

Misissuinermi pisimasut 60 procentingajaat inuit attaveqaqatigiittarfiini, soorlu Facebookimi, Instagramimi, Snapchatimi, TikTokimi WhatsAppimilu pisimapput.

Nalunaarusiami aamma internetikkut kinguaassiuutitigut atornerluinerit amerlanertigut takornartanit pineqartarnerat apeqquserneqarpoq. „Pisimasut 57 procentiini inuk ilisarisimanngisaq — soorlu ikinngutaa, aappaa, atuaqatia ilaqutaaluunniit — pinerluttuuvoq.“ Pisut 38 procentiini meeqqap pinerluttuq internetikkut naapeqqaarpaa.

Misigisat quliugaangata sisamat sinnerlugit allanut oqaluttuarineqarneq ajorput, 1 procentillu inorlugit politiinut, isumaginninnermut siunnersortimut imaluunniit oqarasuaatikkut ikiortissarsiortartumut nalunaarutigineqartarlutik.

Tamanna 2024-mi Meeqqat pillugit ataatsimeersuarnermi oqariartuutit pingaarnerit ilaannut naapertuuppoq. Qarasaasiakkut kannguttaatsuliornerit pillugit paasissutissiisarneq, inersimasut ilisimasaqarnerulernissaat aamma meeqqat inuusuttullu paasissutissanik ikiorneqarniassammata periarfissaqarnerulernissaat meeqqat ilaatigut ujartorpaat. Taakkua aamma meeraq kinguaassiuutitigut atornerlunneqarsimappat allatigulluunniit kannguttaatsuliorfigineqarsimappat pisuutinneqanngisaannartariaqartoq assuarlerneqanngisaannartariaqartorluunniit erseqqissarpaat.

- Meeqqat pisinnaatitaaffitik, killigititaasut ikiorneqarnissamullu periarfissatik ilisimasariaqarpaat. Internetikkulli atornerluinerup pinaveersaartinnissaanut iliuuseqarfiginissaanullu akisussaaffik meeqqamut tunniunneqanngisaannassaaq. Toqqissisimanartunik avatangiiseqarnissaq meeqqallu atornerlunneqarsimanermik oqaluttuuppata iliuuseqarnissaq uagut inersimasutut innuttaasutullu akisussaaffigaarput, Tina Dam oqarpoq.

Internetsikkut kanngunartuliorneq kingunipiloqarsinnaasoq

Internetsikkut kinguaassiuutitigut atornerluineq kanngunartuliornerlu meeqqap isumakkut peqqissusianut, toqqissisimaneranut allanillu tatiginninnerminut sunniuteqangaarsinnaasoq nalunaarusiami ersersinneqarpoq.

Meeqqat taamatut kanngunartuliorfigineqarsimasut meeqqanut allanut naleqqiullugit sisamariaammik imminut toqunnissamik eqqarsaateqarsinnaanerusartut imminorniarsarisinnaassuseqarlutillu imminnut ajoqusersinnaassuseqarnerusarput.

Kanngunartuliornerit tarniluuteqarnerlu imminnut attuumassuteqartut nalunaarusiami ersersinneqarmat nalunaarusiami misissuinerup inerneri ingammik Kalaallit Nunaannut tunngatillugu pingaaruteqarput, tassanimi meeqqat inuusuttullu akornanni imminut toquttarneq tarnikkutlu ajornartorsiuteqartarneq inuiaqatigiinni unammillernartorujussuupput.

FN-ip Meeqqat pillugit Isumaqatigiissutaa naapertorlugu meeqqat tamarmik nakuusernermut, kinguaassiuutitigut atornerluinermut atornerlunneqarnermullu illersorneqarnissaminnut pisinnaatitaaffeqarput. Aammattaaq peqqinnissaq kiisalu ingerlalluarnissamut ineriartornissamullu atugassarititaasut pisariaqartut pisinnaatitaaffigaat. Pisinnaatitaaffiit taakku meeqqat inuunerminni digitalimik atuineranni aamma atuupput.

Taamaammat internetsikkut atornerluinerup pinaveersaartinnissaani isumannaatsuuneq kisimi eqqarsaatigineqassanngilaq. Aammattaaq meeqqat inuusuttullu tarnikkut peqqissusiat, atugarissaarnerat tunngaviusullu pisinnaatitaaffii illersorneqassapput. Meeqqat kanngunartuliorfigineqarsimasut tapersersorneqarlutillu, inersimasunut toqqissisimaffigisaminnut saaffiginnissinnaassallutillu naapertuuttumik ikiorneqarnissamut neqeroorfigineqassapput.

Internetsikkut attaveqaatit meeqqanut isumannaallisaaneqassasut, inatsisit internetikkut kannguttaatsuliornerit nutaat pillugit malinnaaffigineqassasut aamma meeqqat toqqissisimanartumik paasiuminartumillu kannguttaatsuliorfigineqarsimanerminnik nalunaarutiginninnissamut ikiorneqarumanermullu periarfissaqarnissaat UNICEF-ip ilaatigut kajumissaarutigaa.

Digitalikkut naapiffiit meeqqanut isumannaallisarneqarnerussasut, inatsisit digitalikkut kanngunartulioriaatsinut nutaanut malinnaatinneqassasut meeqqallu kanngunartuliorerit pillugit oqaluttuarnissaminnut ikiorneqarnissaminnullu toqqissisimanartunik paasiuminartunillu periarfissinneqassasut UNICEF-imit ilaatigut inassutigineqarpoq.

UNICEF Kalaallit Nunaanni qarasaasiakkut kannguttaatsuliornerit pillugit meeqqanut, inuusuttunut angajoqqaanullu paasissutissiisarnissamik suliniuteqarpoq. Suliniutip ilaatigut assinik inatsisinik unioqqutitsilluni siammarterineq, kinguaassiuutitigut pinngitsaaliilluni atoqateqartitsisarneq aamma internetikkut pilerisaarisarneq pillugit ilisimasat annertusissavai, kiisalu meeqqat inuusuttullu qanoq iliorsinnaanersut sumilu ikiortissarsiorsinnaanersut erseqqissarneqassaaq.