NATO-p Issittumi isumannaallisaanermik annertusaaniarluni Arctic Sentry aallartippaa

USA-p tapersersuineratigut Natop Arctic Sentry aallartippaa, sungiusarnerit nakkutilliinerillu aqqutigalugit isumannaallisaaneq annertusarsinnaanngorlugu.

NATO-p Arctic Sentry aallartissallugu aalajangerpoq, sungiusarnikkut nakkutilliinikkullu Issittumi isumannaallisaanerup annertusarsinnaanera suliarissallugu. Reuters taama allappoq.

Taama aalajangertoqarpoq USA-p præsidentiata Donald Trumpip Kalaallit Nunaat pigilerusullugu oqariartuuteqarnerata kingunerisaanik pissutsit ilungersunartut pilersinneqarnerata kingorna.

Taamatut nutaamik suliaqarneq isumaqarpoq Nato Issittumi sakkutooqarnermi ataqatigiissaarinerulissasoq Issittumiinnerulissasorlu. Tamanna Amerikamiut tapersersorpaat, taamaalillunilu Trumpip Issittumi isumannaallisaanermut ernumassutai akiorneqarsinnaallutik.

Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen tamat attaveqatigiittarfiini assimik marlunngornermi ikkussivoq. Viggo Mortensen assileqatigisimavaa. Isiginnaartitsisartut nunatsinni pissutsit najummatsisimanarnerini tikeraarnera Jens-Frederik Nielsenip nuannaarutigaa.

- Viggo ulluni kingullerni Nuummiippoq, nunarsuup sinneraniit soqutigineqarnitsinni qulangersimaneqarnitsinnilu tapersersuiartorluni. Tamanna isumalerujussuuvoq. Eqqumiitsuliornerup aammalu kulturilerinerup tungaaniit sassarterluni tapersiineq isumalerujussuummat, taamaallaat politikkikkut ingerlanneqarani, allappoq.

Ilanngullugu allappoq sapaatip akunnerata naalernerani München-mi nunat tamalaat akornanni illersornissaq pillugu ataatsimeersuartoqarnerani peqataassalluni. Nunani siuttut, aalajangiisartut aammalu illersornissaq pillugu immikkut ilisimasallit nunarsuatsinni sillimaniarneq, aalajaatsuuneq aammalu akisussaassuseqarneq pillugu tassani oqaloqatigiissapput.

- Matumani Nunarput nunat tamalaat akornanni oqaloqatigiinnermut peqataassasut ersarissumik oqariartuutigiartussavara, pingaartumik Issittumi illersornissaq pineqartillugu. Akisussaaqataanerput takutillugu. Nunarpullu pillugu aalajangiinerit maani aalajangissagigut oqariartussaanga, Jens-Frederik Nielsen oqarpoq.

Donald Trumpip Kalaallit Nunaannik tiguaarusunnera suli qanngiutinngitsoq, Frankrigip præsidentia Emmanuel Macron franskit aviisianni Le Mondemi marlunngormat ullaakkut apersorneqarluni oqarpoq.

Trumpip Kalaallit Nunaata tiguarnissaanik sioorasaarineranut tassungalu atatillugu Europamut akitsuusersuinissamik sioorasaarutaanut Europa qanoq qisuariarnersoq, Le Mondemit aperineqarpoq.

Macronip Europamiut oqiliallassimaarnissaat suli piffissaanngitsoq oqaatigaa, isumaqarlunilu ajornartoorneq aallarteqqissinnaasoq:

-Inuit isumaqarput qaangiuttoq. Tamannali upperivallaarnagu. Ullut tamaasa nakorsaatitigut, digitalikkut teknologiikkut siorasaarisoqartarpoq.... Taamatut saassusserpaluttumik nipeqartoqartillugu tunniutiinnartoqaranilu naaperiaasoqassanngitsoq isumaqarpunga. Qaammatit arlallit taamaaliorniarsaraagut. Angusaqarfiunngilaq, Macron oqarpoq.

Senatorit Amerikamiut sisamat Kalaallit Nunaanniinnertik pillugu ataasinngornermi ullup-qeqqa sioqqullugu tusagassiortunik katersortitsimmata isiginnaartitsisartoq tusaamasaq isiginnaartut akornaniippoq.

Viggo Mortensen Inatsisartuni politikerit Erik Jensen (S) aamma Pipaluk Lynge (IA) ilagalugit tusarnaartunut ilaavoq. Mortensen Amerikami Danmarkimilu innuttaassuseqarpoq.

Tujuuluaraq nanortalik atorlugulu kavaajamini saqqarmioq ‘Greenland is not for sale’-imik (Kalaallit Nunaat tuniniagaanngilaq, aaqq.) oqariartuutilik atorpaa.

Viggo Mortensen isiginnaartitsisartutut filmini Ringenes Herre, ni Aragornitut ilisimaneqarpoq.

Aviisimi Sjællandskemi oqallissaarummik januaarimi ilanngussinermigut nunanut allanut politikki pillugu oqallinnermut ilannguppoq. Tassani præsident Donald Trump inupiluttut sukannersumik akerlilerneqartariaqartutut taavaa.

Senatorit tusagassiortunik katersortitsinerat pillugu allaaserisami uani paasisaqarnerugit.

Amerikamiut politikerit angalaqatigiit piffissami matumani Kalaallit Nunaannut tikeraartut, ataasinngornermi ullaap tungaani aqqanernut tanneq pingasut Nuummi Hotel Hans Egedemi tusagassiortunik katersortsissapput.

Taama USA-p Nuummi konsulatia tusagassiorfinnut nalunaarummini allappoq.

Senatorit Angus King aamma Lisa Murkowski angalaqatigiinnut siulersortaasut ataasinngornerup tungaanut Nuumminnissaat, nalunaarummi ilanngunneqarpoq.

Lisa Murkowski Alaskamit republikanerit sinnerlugit senatoriuvoq, ilaatigullu parteeqamminut Donald Trumpimut isorinnittuunini ilisimaneqaatigaa.

Angalaqatigiit arfininngornermi ualukkit Nuummut tikipput, sapaammilu ullaap tungaani politikerit Amerikamiut Inatsisartut Nunanut allanut Sillimaniarnermullu ataatsimiititaannik ataatsimeeqateqarput.

Amerikamiut politikerii angalaqatigiit sapaammi Nuummiipput.

Qanoq pilersaaruteqarnerat iluamik paasineqarnikuunngilaq, sapaammili nalunaaqutaq aqqanernut Inatsisartut Nunanut allanut sillimaniarnermullu ataatsimiititaliaat naapissavaat.

Taama DR allappoq, ataatsimiititaliallu siulitaasuata Pipaluk Lynge (IA) ataatsimeeqatigiittoqarnissaa Sermitsiamut uppernarsarpaa.

Amerikamiut Nuummut arfininngormat ualikkut sisamanut tikipput.

Amerikamiut pisortatigoortumik timmisartuisa ilaat, Air Force, Nuummut nal. 16.00 tikeqqammerpoq.

Naatsorsuutigineqarpoq timmisartumi ilaasuusut tassaassasut amerikamiut aallartitaat, nunatsinni politikerinik ataatsimeeqateqartussat.

Sermitsiap paasissutissaatai naapertorlugit amerikami senatori Lisa Murkowski, aallartitanut ilaasussatut naatsorsuutigineqarpoq.

Suli ilisimatitsissutigineqanngilaq aallartitat qassit sapaatip akunnerata naanerani nunatsinniissanersut. Amerikamiut konsulateqarfiat ilisimatitsivoq Naalakkersuisut ataatsimiinnissamut aggersaasimasut.

Nunanut allanut tunngasunut naalakkersuisoq Vivian Motzfeldt (S) Sermitsiamut ilisimatitsivoq nunarsuarmi politikkikkut pissutsit oqaloqatigiissutigineqassasut.

USA-p Nuummi konsulateqarfia tallimanngornermi nalunaarpoq Amerikamiut aallartitaat Nuummut tikiutingajalersut.

Sermitsiap paasissutissaatai naapertorlugit Amerikamiut arfininngornermi ualikkut Nuummut tikissapput.

Nunanut allanut tunngasunut naalakkersuisoq Vivian Motzfeldt Sermitsiamut arfininngornermi naatsumik oqaaseqarluni oqarpoq Kalaallit Nunaata ikinngutai pineqartut:

- Amerikamiut aallartitaat Kalaallit Nunaannut ikinngutaapput, soorunami taakku aamma naapissavagut.

- Nunarsuarmi pissutsit atuuttut naapinnermi eqqartorneqassapput, kingorna oqaaseqarnerusinnaassagunarpugut, Vivian Motzfeldt oqarpoq.

Sermitsiap paasissutissaatai naapertorlugit ilimagineqarpoq Alaskamit senatori Lisa Murkowski aallartitanut ilaasoq.

Grammynik nersornaasiinermi ukioq manna saqqummiisup Trevor Noah-p Kalaallit Nunaat ataasinngornerup unnuaani eqqaavaa.

Nutaarsiassaqartitsivik AP allappoq.

Erinarsortartoq Billie Eilish erinarsuut pitsaanerpaap nersornaataanik nersorneqareersoq Noah-p USA-p præsidentia Donald Trump marloriarluni tusangiasaarpaa.

- Grammymik nersornaaserneqarnissaq erinarsortartut tamarmik angorusuttarpaat — soorluttaaq Trumpip Kalaallit Nunaat taama pilerigitigigaa, tamannalu paasinarpoq. Tassami Epsteinip qeqertaa maanna piujunnaarnikuuvoq, Noah oqarpoq.

Trumpip "USA-p isumannaatsuunissaa angorusullugu“ Kalaallit Nunaat tinguarnissaanik kissaateqarnini ukiup aallartilaarnerani arlaleriarluni quiasaarisartup pivaa.

Tamanna Danmarkimi, Kalaallit Nunaanni, Europami nunarsuarmilu tamarmi aalassaataavoq.

Danskit qinersisartuisa nunanut allanut ministerip Lars Løkke Rasmussenip Kalaallit Nunaat pillugu nunarsuarmi pissaaneqarneqqusaannermik passussinera tigulluarpaat. Tamanna Epinionip DR-mut Altingetimullu isumasiuisitsinerata uppernarsarpaa.

Isumasiuineq malillugu danskit 43 procentii ullumikkut Lars Løkke Rasmussen, aamma Moderaternenut partiimi siulittaasuusoq iluarisimaarpat. 37 procentit iluarinngilaat.

Lars Løkke Rasmussen 2025-p naanerani partiit siulittaasui pillugit isumasiuinermi nuannarineqannginnerujussuuvoq. Taamaalilluni Kalaallit Nunaat pillugu politikikkut saqitsaanneq tunuliaqutaralugu sukkasoorujussuarmik ineriartorneq matumani pisoq, politikikkut allaaserisaqarfik Altinget allappoq.

– Aalajangiisumik iliuuseqarnissamut periarfissaq pilermat, periarfissaq politikerit allat suliarisinnaanngisaattut naammassivaa, politikikkut malinnaasoq Steffen Hjaltelin allaaserisaqarfimmeersoq oqarpoq.

Sukkasuumik ineriartorneq assingusoq januaarimi qinersisartunik isumasiuisitsinermi aamma saqqummerpoq. Voxmeterip Ritzau sinnerlugu isumasiuisitsinerani Moderaterne sapaatit akunnerisa marluk ingerlaneranni 3,3 procentinit 7,0 procentinut siuariarput.

USA-p præsidentia Donald Trump sapaammi unnuakkut Kalaallit Nunaat pillugu isumaqatiginninniarnerit pillugit oqaaseqarpoq.

Tamanna sapaammi unnuakkut pivoq, tassanilu præsidentip tusagassiortut Air Force Onemi oqaloqatigai.

Isumaqatiginninniarnerit qanoq ingerlanerat pillugu Trump aperineqarpoq:

- Aap, isumaqatiginninniarnerit aallartipput, isumaqatigiikkunartupilussuuvugullu. Taamaaliornissarput kissaatigaat.

- Isumaqatigiissut tamanut iluaqutaassasoq isumaqarpunga. Isumaqatigiissut pingaaruteqartupilussuaq, Trump oqarpoq.

Isumaqatigiissut USA-p isumannaatsuunissaanut pingaaruteqassasoq, isumaqatigiissullu qanittumi inississasoq isumaqarluni, Trump erseqqissaavoq.

Maannakkut atorfilittat qaffasissut USA-meersut, Kalaallit Nunaanneersut Danmarkimeersullu USA-p soqutigisai sakkutooqarnikkullu Kalaallillu Nunaanniinnera præsidentip arlaleriarluni USA-p Kalaallit Nunaannik tigusisariaqarneranik oqariartortarnera tunuliaqutaralugu ingerlappaat.

Naalakkersuisoq Vivian Motzfeldt sapaatip akunnerani siusinnerusukkut isumaqatiginninniarnerit pillugit Sermitsiamut ima oqaaseqarpoq:

– Innuttaasunut oqaatigerusutara taannaavoq, atorfilittat iluanni oqaloqatigiinnerit taakkua ingerlanneqartut, saniani nipiliortut taakkua ingerlarusaassajunnarsipput, naluara, kisianni pingaarnerpaatut oqaatigerusuppara nunat akornanni oqaloqatigiinnerit taakku aqqutit pilersinneqartut, taakkua uukkatarissagivut, aammalu neriuuteqarfigissagipput ajunngitsumik naammassisaqarfiussasut, Vivian Motzfeldt oqarpoq.

Angut Tysklandimi tusagassiorfimmi NDR-imi sulisoq Amerikamiut erfalasuannik Kalaallit Nunaata illoqarfiisa pingaarnersaanni Nuummi pingasunngormat amuseriaraluarpoq.

Jyllands-Posten NDR-imit uppernarsaavigineqarsimasoq allappoq.

Angut tyskiuvoq quiasaarisartoq Maxi Schafroth, quassuaaralunilu aallakaatitassiami "Extra 3"-mi atugassamik immiussinermi erfalasoq amoriaraluarpaa, NDR-imit taamatut nassuiaasoqarpoq.

Maxi Schafrothip pisimasoq utoqqatsissutigerusullugu Sermitsiamut saaffiginnissutigaa.

Amerikamiut sakkortusaarlutik periuseqarnerat akiorniarlugu siunertarineqartoq nassuiaatigaa, taamaammat pisoq misigissutsitigut aalassassutaanera nammineq immiussisumilu tupaallaatigisimavaat.

Inuk kinaassusersineqanngitsoq Amerikamiut erfalasuannik Kalaallit Nunaanni amusiniarsimasoq tusagassiuutit arlallit pingasunngornermi allaaseraat. Nutaarsiassaqartitsiviup AFP-p assiliisuata pisoq aamma assilivaa.

Kalaallit Nunaanni Politiit erfalasoq inunnit amuniarneqarsimasoq TV 2-mut aamma uppernarsarpaat.

Pisoq eqqissisimasumik pivoq, taannalu inunnit najuuttunit unitsinneqarluni. Politiit kingorna aatsaat ornigupput.

Inuup Nuummi Katuap eqqaani USA-p erfalasuanik amuseriaraluartoq. Sapaatip-akunnerani matumani pingasunngornermi pivoq.

TV2 taama allaaserisaqarpoq, tassanilu pisup immiunneqarnera aamma takuneqarsinnaavoq.

Tusagassiorfik naapertorlugu inuit arlallit erfalasuliiniarneq unitsippaat. Pisoq eqqissisimasumik pivoq, politiillu suliaq misissuiffigalugu, TV2-mut ilisimatitsissutigineqarpoq.

Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen (D) ministeriunerlu Mette Frederiksen pingasunngornermi Parisimiipput, tassanilu tusagassiortunut universitetimilu Sciences Po-mi ilinniartunut oqalugiarpoq.

Jens-Frederik Nielsen Kalaallit Nunaat tatineqartoq, pissutsillu innuttaasunut ernumalersitsisut oqarpoq. Tunniutiinnarnissarli pilersaarutaannginnerarlugu.

DR.dk allappoq.

- Tatineqarpugut, innuttaasullu ersiorput. Tunniutiinnarunnanngilagulli, Jens-Frederik Nielsen oqartoq Reuters allappoq.

Mette FrederiksenUSA-p Kalaallit Nunaata akisussaaffigilerusunneranik kissaateqarnera suli qaangiutinngerujussuartoq Berlinimi marlunngornermi tikeraarnermini oqartoq, DR allappoq.

Nato-p generalsekretæria Mark Rutte EU-p inatsisartuini ataasinngornermi oqalugiarpoq, tassanilu USA-p pillugu aaqqiagiinnginneq eqqartorpaa. Donald Trumpip USA-p Kalaallit Nunaat aqulertariaqaraa sakkortuumik arlaleriarluni oqaatiginikuuaa.

Donald Trumpip Mark Rutte sapaatip-akunnerani kingullermi ataatsimeeqatigereerlugu Kalaallit Nunaat pillugu isumaqatigiinninniarnissamut sinaakkutit pillugit inissittut oqaatigaa.

Kingorna suna isumaqatigiissutigineqarsimanersoq pillugu paatsuunganerujussuarmik pilersitsivoq. EU-p Inatsisartuini oqalugiarnermini Ruttep akerleriinneq aaqqinniarlugu Europami siuttut USA-lu suleqatigiinnissamut tunngaviusunik marlunnik isumaqatigiissuteqarsimasut oqaatigigaa Berlingske allappoq.

Siullertut, Nato Issittoq pillugu ataatsimoorussamik iliuuseqassaaq, tassami Issittumi isumannaallisaanermik nukittorsaasoqassaaq Ruslandillu Kinallu sakkutooqarnikkut aningaasatigullu iliuuseqarnissaannut illersuisoqarluni.

Aappaattut, Danmarkip, Kalaallit Nunaata USA-llu akornanni suleqatigiinnissaq pisariaqartinneqartoq:

- Tamanna illuatungeriit pingasut akornanni toqqaannartumik tunngaveqassaaq, Rutte Berlingske naapertorlugu oqarpoq, qallunaat kalaallillu aallartitaasa USA-milu præsidentip tulliata J.D. Vancep nunanullu allanut tunngasunut ministerip Marco Rubiop qanittukkut ataatsimeeqatigiinnerat pillugu oqarpoq.

Mark RutteTrumpip Issittoq Nato-mit aallunneqarnerusariaqarneranik oqarneq ilumoortoq aamma oqarpoq.

USA-p missilinut illersuutissaa Golden Dome Ruslandip sakkutuuisa nakkutigeqqissaarpaat, tassunga aamma Kalaallit Nunaannit atassuteqarneq ilanngullugu.

Taama russit præsidentiata oqaaseqartartua, Dmitrij Peskov, nutaarsiassaqartitsivik Reuters naapertorlugu russit naalagaaffiata TV-anut oqarsimaneragaavoq.

- Pilersaarutit uku sakkutuutta alapernaaserlugillu misissoqqissaarumaaraat, qularutiginngilara, taanna oqarpoq.

Peskovip apersorneqarnermini tassani Kalaallit Nunaat “aalaakkaasuunermut isumannaallisaanermullu” tunngatillugu pingaaruteqartutut taagaa, russit nutaarsiassaqartitsiviat naalagaaffimmit pigineqartoq, Tass allappoq.

Sooq Peskovip Kalaallit Nunaat isumannaallisaanermut attuumassuteqarnerarneraa, qanorlu annertutigisumik kimullu pingaaruteqarnerarneraa, Tassip Reutersilluunniit erseqqinnerusumik itisilinngilaat.

Golden Dome USA-p præsidentiata Trumpip silaannakkut illersornissamut pilersaarutigaa annertoorsuaq.

Illersuut tamakkiisumik atorsinnaassappat, Kalaallit Nunaata ilanngunneqarnissaa pisariaqartoq, Trumpip siusinnerusukkut oqaatigaa.

Kinap Ruslandilluunniit missilinik USA-mut ingeriussinnaasaani Qeqertap issittumi inissisimanerani missilit ingerlaarfissaanniippoq.

Ministeriuneq Mette Frederiksen Naalakkersuisullu siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen Nuummi meeqqerimmut pulaarput.

Assini ingilutik meeqqanik pinnguaqateqartut takuneqarsinnaavoq.

Taakku Kommuneqarfik Sermersuup borgmesterianik Avaaraq Olsenimit tikillluaqquneqarput.

Mette Frederiksen tikilermat tusagassiorfinneernerusut mittarfimmi utaqqipput.

Innuttaasut tikilluaqqusiniarlutik takkuttutuat ilagaat Angunnguaq Berthelsen, taassuma Erfalasorput nassarlugu niuffiorpoq, Mette Frederiksenillu takugamiuk aalateriffigaa.

- Tassami nunatsinnut tunngatillugu taamatut pikkunartorsiornitsinni uagut nunarput illersussagatsigu Erfalasorput pingaartillugu takutippara, Angunnguaq Berthelsen taama oqarpoq.

Naalakkersuisut tusagassiortunik nalinginnaasumik katersortitsigaangata nunatsinni tusagassiorfinni Sermitsiameersut KNR-imeersullu tallimat missaaniittut peqataakkajupput.

Naalakkersuisullu siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen tusagassiortunut nunatta avataaneersunut sisamanngornermi katersortitsimmat allarluinnaavoq.

Tusagassiorfinni sulisut 96-it tusagassiortunik Katuami katersortitsisoqarnerai peqataasut Naalakkersuisut Siulittaasuata Naalakkersuisoqarfiata paasissutissiissutigaa.

Katersortitsineq ima soqutigineqartigaaq allaat Naalakkersuisut tusagassiortunik katersortitsisarfiat inunnut taama amerlatigisunut inissaqartitsinngimmat, katersortitsineq Katuamut nuunneqartariaqalerluni.

Tusagassiortunik katersortitsineq nunatta USA-mit tatineqarnerujussuanut tunngassuteqarpoq.

Sisamanngornermi nunanut allanut ministeri Lars Løkke Rasmussen (M) naapertorlugu, Danmarkip, USA-p Kalaallillu Nunaata akornanni suleqatigiisitaq siullermeerluni ataatsimiippoq.

USA-p, Danmarkip Kalaallillu Nunaata akirnanni pissutsit pillugit apeqqummi, suleqatigiissitamilu nunat akornanni pilersinneqartumi maanna “eqqissilluni sulisoqassasoq” nunanut allanut ministeri oqarpoq.

Taama Nunanut allanut Aalajangiisartuni ataatsimeereerluni oqarpoq.

- Immikkuualuttutiserfiginngikkaluarlugit ippassaq (sisamanngormat, aaqqiss.) Washingtonimi ataatsimiittoqarnera oqaatigisinnaavara, ataatsimiinnermilu qanoq ingerlasoqarnissaa uppernarsaqqinneqarlunilu qanoq iliornissatsinnut pilersaarusiortoqarpoq.

- Tamatuma ataatsimiinnernik sukkasuumik aallartitsinerput kinguneraa, Løkke oqarpoq omalu nangilluni:

- Ataatsimiinnerit uku qaqugukkut ingerlanneqartarneri oqaatigisarnianngilarput, pissutsimmi uippaallisdutigineqarnerat annikillisarusupparput. Masnna eqqissisimasumik sulineq aallartissavarput.