Nunamiiginnarumanngitsoq

Qulimiguulik mittarfimmi qerisumi uninngatillugu qulimiguullip suluusai silaannarmi apummik kaavittuliortitsipput.

Anorip kavaajaa nujaalu kiinaanut tiluttarpai, Aima Jensenili, DR-imi aallakaatitassiami nuannarineqarluartumi "Arktiske reddere"-mi ilisimaneqartoq, eqqissilluni timmisartumut qanilliartorpoq.

Aalariartarnera tamarmi aalajangersimarpasippoq, qularnani. Aalajangersimasumik eqqissisimasumillu isikkoqarluni timmisartup aquttarfianut ingippoq – tassani, maskiinat qatimaappaluusarnerani suluusallu sakkortuumik kaavinnerini, inissaminiippoq. Tassungali pinissaa oqitsuinnaasimanngilaq.

Nukittuujugaluarluni eqqissisimasuugaluarlunilu, unammillernartunik nalaataqangaatsiartarsimagami iluatsinnissaa ilimananngikkaluartoq sapiissuseqartarsimallunilu takorluukkaminik piviusunngortitsiniartarsimvoq. Silaannarmi timmisartornermini sekundit tamaasa suliassaminut akisussaaffeqartarpoq, aammali ullumikkut arnatut kalaalertut nukittuutut ilusilersorneqaatai malunnartarput.

Nukiit pilersinneqarfii

Aima Jensen Narsami peroriartorlunilu Qaqortumi atuarpoq. Avatangiisini ulluinnarni pinngortitamit sinaakkusersugaasuni peroriartorpoq, tassani akisussaaffimmik tigusineq iliuuseqarnissarlu siusissukkut ilinniaroai. Aima meeraallunili qulimiguulimmik timmisartortarpoq. Kujataani peroriartornerani qulimiguulik angallatitut nalinginnaasuuvoq – aqqut pissusissamisoortoq, immap qaqqallu killilersuiffianni illoqarfiit, nunaqarfiit inuillu akornanni atassusersuisoq. Angalanerit Aimamut assartuinerinnaanngillat, kisianni nammineq oqaasertaliisinnaannginnerani nipaatsumik takorluukkat siulliit. Aima nukkanilu siusissukkut umiatsiamik angalaqatigineqartarput, Aimallu suli atuarlernaniluunniit aallaammik qanoq atuisoqarsinnaanera ilikkarsimavaa. Tamatuma saniatigut akunnerpassuarni aatami sannavianiittarpoq, tassani suliassat assassornerillu annertupput, assanilu atorlugit suliaqarneq siusissukkut ilikkarpaa. Taanna nukkanilu imminnut qanipput, aammali aaqqiagiinngittarput.

- Nukaralu qanittuararsuuvugut, aammali paasaqaagut. Taamaammat anaanaga marlunnik ernertaarsimanerluni ilaannikkut aperisarpoq, Aima illarluni oqaluttuarpoq.

Meeraanerani qanigiasnut attaveqarneq atugarliornerlu ilisarnaataapput. Angajoqqaavisa aappariinnerat aaqqiagiinngissuteqarfiuvoq, Aimallu peroriartornerani ataataa marloriarluni parnaarussaaqqasimavoq. Angajoqqaavi kingusinnerusukkut avipput. Aima qulinik ukioqartoq ilaqutariit Aalborgimut nuupput. Arnaa ernisussiortutut ilinniarniarmat nuupput – tamanna sapiissuseqarnermik piumassuseqarnermillu piumasaqaateqarpoq, kingusinnerusukkullu Aimamut isumassarsiorfiulluni. Aimami suli meeraagaluarluni arnat ilimagisanit pissutsinilluunniit killilersorneqartariaqannginnerat upperilluinnarpaa.

Takorluuinissaminut sianiippallaarpa?

Atuarneq Aimamut sungiukkuminaatsorujussuuvoq. Eqqissilluni issiasinnaanngilaq sivitsunngitsorlu naveerneqartarlunilu inituallaarluni akuliusimananilu oqarfigineqartalerpoq.

- Danmarkimi atuaqatima kalaalertut sianiitsutut taasarpaannga. Taamaammat uumasut nakorsanngorniarneq timmisartortartunngorniarnerlu nuannarunartikkaluarlugit takorluukkakka taamaatipallappakka, paasitinneqarpungami tamakkununnga sianiippallaartunga, Aima oqaluttuarpoq.

Ilaqutariit kingusinnerusukkut Kalaallit Nunaannut utermata ilinniarnertuunngorniarfimmi ilinnialerpoq. Ataasiaannarnani marloriarlunili taamaatiinnarpoq. Taamatut aalajangernera ingammik arnaanut sakkortuumik sunniuteqarpoq. Nammineerluni naqinnernik ilisarinnissinnaannginnami ilinniagaqarniarluni ilungersorsimavoq - panini nammineq periarfissarisimasaminiit pitsaanerusunik periarfissaqartikkumallugit.

- Anaanama ilinniarnertuunngorniarfik naammassissagiga ilungersuutingaatsiarpaa. Paarerusuppaanga, paasilluarsinnaavaalu sooq taama ajornakusoortitsigineriga, aammali piumassuseqaraanni iluatsissinnaasoq nalunngilaa. Uangali atuarusunngivissornera ajornartorsiutaavoq, Aima illarpoq.

Aima taarsiullugu allamik toqqaavoq. Atuarfimmi eqiasuttuuneq misigisimasaa atuarnermuinnaq tunngavoq. Uninngaannarusunngilaq — iliuuseqarusuppoq. Nammineq piumasani malillugu.

– Taama angusaqartigisinnaallunga upperisimanngilara, aammali uninngaannanngisaannarpunga. Matu matuppat allamik aqqutissiuunnartarpunga, Aima qularnani oqarpoq.

Qilammut aqqut

Aimap unammillernartut assigiinngitsorpassuit misilittarpai. Timersungaatsiartarpoq, tilluuttarpoq, ambulancimik ingerlatitsisuusarpoq, Sakkutuuni timmisartortartuni sakkutuunngorniarpoq Air Greenlandimilu timmisartumi saqisunngorluni. Misilittakkani tamaasa nutaanik piginnaaneqarfigilertarlugillu periarfissanik takunnissinnaalissutigai. Kaptajnip Aima nalinginnaasuunngitsoq malugisinnaagamiuk ullut ilaanni saaffigaa. 

- Timmisartumi saqisuuninni timmisartortartunngorusunnginnersunga timmisartumi naalakkat ilaata aperaanga. Soqutiginnillungalu piginnaaneqartunga malugisimagunarpaa, Aima illarpoq.

Oqaloqatigiinnerat aalajangiisuuvoq. Qulimiguulimmik timmisartortartutut ilinniarfimmut isernissamut karakterit apeqqutaanngitsut paasivaa, kisiannili ilinnialernissamut misilitsinnissaq – ilinniarnissamullu akiliisinnaaneq. Aimap umiartorluni aningaasarsiorniarluni takorloorpaa, sakkutuunili timmisartortartuni sakkutuunngorniarnera sakkutuunut imarsiortunut nuunneqarsinnaanngilaq. Arlaleriarluni misileereerluni aatsaat pimoorunneqalerpoq.

– Naggataatigut kamaammerpunga. Sakkutuunut imarsiortunut qinnuteqaatinni kingullermi ilumoorlunga allappunga: Kalaallit amerlanerusut kissaatigaasi, arnat amerlanerusut kissaatigaasi. Kalaaliullungalu arnaavunga, taamaammat ilinniartorilernianngikkussinga politikkikkut isikkorissarniaannarlusi taama oqarsimassaasi. Taava umiarsuarmi alapernaarsuiffimmi konstabelinnngorpunga, Aima tulluusimaarluni oqaluttuarpoq.

Aimap aqunneq Illersornissaqarfimmi ilinniarpaa, ukiorlu ataaseq umiarsuarmi alapernaarsuiffimmiinnermi kingorna Ejnar Mikkelsenimut nuuppoq, tassanilu ukiuni pingasuni sulivoq. Tassani umiarsuarmi arnani siullersaalluni konstabelinngorpoq. Suliffik timikkut artornarpoq, angutinillu suliffigineqakkajunnerulluni – kisianni Aima ingerlalluarlunilu ullut tamaasa piginnaasanik nutaanik ineriartortitsisarpoq. Umiarsuarmi aqqartartutut ilinniarpoq, ilinniagaalu tamanna periarfissanik nutaanik ammaassilluni: qulimiguulimmik annaassiniartartunngornissaq.

– Seahawkimi annaassiniartartutut sulinera nuannareqaara, qulimiguulimmillu angalangaatsiartarpunga. Timmisartortartunngornissamik takorluugara suli kissaatiginerulerpara, Aima pimoorusserpaluttumik nipeqarluni oqaluttuarpoq.

Umiarsuaq 2018-imi amutsivimmi amuneqartussanngorpoq, Aimalu ileqqaagaqarluarsimalluni alloriarnissaminut angisuumut tulliuttumut piareerpoq. Qulimiguulinnik ingerlatsisutut ilinniarfimmut qinnuteqarpoq, 2019-imilu februaarimi akuerineqarlunilu ilinniarneq aallartippaa – kapitali nutaaq, tassani timersornikkut, sakkutuunngorniarnikkut, umiarsuarmi sulinikkut qulimiguulimmillu annaassiniartartuunikkut misilittakkat katersukkani atorluartussanngorpai. Ukiut marluk qaangiummata, 2021-mi septembarimi, pisoqarpoq: Takorluugaa piviusunngorpoq. Aima Jensen kiisami qulimiguulimmik timmisartortartutut imminut taasinnaanngorpoq. Taaguutaannaanngilaq, kisianni sivisuumik piumassuseqarluni, sapiilluni nikallujuillunilu anguniagaqarnerup inerneraa – takorluugaq Kalaallit Nunaata kangerliumarngani alliartortoq maannalu qilammi kiffaanngissuseqarluni timmisoq.

Annaassiniartartuunerup timmisartortartuunerullu akornanni

Aimap ilinniarnini naammassigamiuk anguniakkani ersarissoq ataaseq anguniarlugu aalajangerpoq: Norge. Tassani qulimiguulimmik Écureuil-imik – takorluukkamisut ittumik – timmisartuussisinnaatitaassaaq. Tassanngaannaq Air Greenlandimi annaassiniartartutut atorfik inuttassarsiuunneqalerpoq.

– Aalajangerneq ajulerpunga, illersornissaqarfimmimi sakkutuutut annaassiniartartutut misilittakkakka atorusuppakka, aammali qulimiguulimmi issiaannarnanga aqukkusuppunga, Aima nassuiaavoq.

Air Greenlandimi timmisartortunngorsinnaaniassagami aaqqiissutissamik nassaartoqarumaartoq neriorsorneqarluni qinnuteqarnissaminut kajumissaarneqarpoq. SAR-imik aaqqissuussaq naapertorlugu annaassiniartartutut 2022-mi februaarimi aallartippoq – suliffik ulluinnarni pisarnertut ingerlanneqartutut inngitsoq. Timmisartumik qulimiguulimmik ujaasillutillu annaassiniartartut Kangerlussuarmiit qangattaraangamik susoqassanersoq ilisimaneq ajorpaat. Suliassaat tassaapput inuit nillorpallaarsimasut, ipillutik ajunaarsimasut aamma peruluttut, nakuusernerit, aanaarnerit uummatiminnillu unitttoorsimasut. Aimamut tamanna timikkut eqqarsartaatsikkullu piareersimajuartariaqarnermik, arnanilu kisiartaalluni avatangiisini anguterpassualinni misilittakkanillu pingaartitsiffiusuni sulinissaanik isumaqarpoq.

– Qangattaraangatta qanoq pisoqassanersoq ilisimaneqarneq ajorpoq. Kisianni pissanganarnera, akisussaaffeqarneq allannguisinnaanerlu nuannareqaakka, Aima qungujulluni, tulluusimaarluni ataqqinninninilu ersersillugu, oqarpoq.

Annaassiniartartutut sulinerup timmisartortartuunerullu ataatsimoortissinnaanissaanik takorluugaq ingerlaannaq piviusunngunngilaq; Air Greenlandip timmisartornermi nalunaaquttap-akunneri pillugit piumasaqaatai Aimap ilinniakkamini naammassisimasaanik qaffasinnerujussuupput. Taarsiullugu Kalaallit Nunaata Danmarkillu akornanni angalasarpoq: sapaatip-akunneri pingasukkaarlugit Kalaallit Nunaanni qulimiguulimmik annaassiniartartutut sulisarpoq, misilittagaqarneruniarlunilu Danmarkimi timmisartortarpoq. Air Greenlandilli timmisartortarnissaq periarfissaasinnaanngitsoq kiisami nalunaarutigimmagu Aima aalajangertariaqalerpoq.

– 2024-mi februaarimi soraarpunga, tamannalu sakkortuvoq. Arnaallunga kalaaliullungalu qulimiguulimmik timmisartortartuuvunga, Air Greenlandip sulisoriinnassallunga soqutigissagaa isumaqartoqarsinnaagaluarpoq – taamaanngilarli, Aima nikallungalluni oqarpoq.

Taarsiullugu takorluukkami kinguneri atortariaqalerpai. Timmisartornermi akunnernik pisariaqartunik katersuiumalluni atorfimminilu qaffakkiartorumalluni nunani qimattariaqarpaa. Norgelu tikippaa – takorluuiffigisinnaasani.

Nunatsinniit ungasissumut

Aimap naak allamut nuuttariaqaraluarluni akissarsiakillisariaqaraluarlunilu Norgemi assartuisartuni ikiortitut suliffissarsiorpoq — atorfik Norgemi qulimiguulimmik timmisartortartut tamarmik aallartiffigisassaat qaffakkiartorfissaallu.

– Sulilernissamut oqaloqatiginnikkama norskisut oqaaseq ataasinnguarluunniit paasinngilara. Eqqarsarpungali: iluatsinnissaanut ilumoortuusaarniarlanga.

Atorfik taanna perusuppara. Timmisartorusuppunga, Aima illarluni oqaluttuarpoq.

Oqaloqatigiinnerup kingorna minutsit 30-t qaangiuttut oqarasuaataa sianerpoq. Sapaatip akunnera ataaseq qaangiummat Norgemiilereerpoq. 2025-mi marsi ullorsiutini allassimavoq. Aallaqqaataa ilungersunarpoq. Pisinnaasani tamaat sulisaqattaarpoq. Aalajangersimasumik angerlarsimaffeqannginnami timmisartortartutullu akiitsut akilerniaramigit najugaqarfimmi najugaqarpoq. Ulluinnarni suliinnavittarpoq.

– Aallaqqaammut artornartorujussuuvoq. Suliinnavippunga, aalajangersimasumillu angerlarsimaffeqannginama qulimiguulimmik timmisartortartutut suliinnavippunga. Kisianni tassa taamani - maannamullu - piumasara, taanna oqarpoq.

Misiliutitut sulinereerluni atorfinitsinneqarpoq. Initaarpoq. Tunngavissaqalerpoq. Iluatsinniarluni ilungersorsimavoq - maannalu iluatsilluni.

- Naammagisimaarnarluinnarpoq. Sulingaatsiarlungalu akerlilersorneqangaatsiaraluarlunga nikallujuittuaannarpunga. Tamanna pingaaruteqarpoq, taanna nassuiaavoq.

Norge arlalitsigut Kalaallit Nunaannut eqqaanarpoq. Qaqqat, aput pinngortitarlu alutornartoq — orpeqaannarluni. Aima timmisartoraangami nuna isorartooq angerlarsimaffimminut assingusoq suli qulaattarpaa.

- Nunaga qimakkakku eqqortumik iliorsimanerlunga eqqarsaatigikulasarpara. Kisianni takorluukkakka malippakka. Kalaallit Nunaanni periarfissaqarsimasuuguma immaqa nuussimassanngikkaluarpunga. Maanna kiisami nalunaaquttap-akunneri atortakkakka nalunaarsorneqarsinnaalerlutillu misilittakkannik ineriartortitsisinnaalerpunga. Tamanna nuanneqaaq, tulluusimaarluni oqarpoq.

Aimap inuunera oqitsuinnaanngilaq. Aqqutit arlallit atuarpai, akerlilersorneqartarlunilu pikkunartunik aalajangigassaqartarpoq. Allalli killilersuutaannit sunnerneqarumanngilaq.

- Inuunermi aqqutissarpassuaqarpoq — ilaat sivisunerusarput, allamut ingerlaffiusariaqarlutik uiarteriffiusariaqarlutillu. Uniinnannginnissaq pingaarneruvoq, Aima oqarpoq.

Nukittussusaalu tassaniippoq. Qulimiguulimmik timmisartorsinnaaneq kisiat pinnagu aammali timmisartup aquttarfianiissinnaatitaaneq aalajangiusimallugu - assumooraluaruniluunniit.