Naviair-ip Nuummi nakkutilliisoqarfianut isernermi alutorsarneq avaqqunneqarsinnaanngilaq, tassani aamma Nuuk Flight Information Centre (FIC) kiisalu Nuuk Approach (APP) suliffeqarput.
Kingulliit pineqartut marluk – AFIS peqatigalugu najukkami mittarfinni nakkutilliisuupput – taamaalillutillu timmisartut Kalaallit Nunaata silaannartaani kilometerit arfinillit iluanniittut tamarmik nakkutigineqarput.
Silaannarmi timmisartut timmisut amerlagaluaqisut, taamaalillutillu nakkutigisassat amerlagaluaqisut, sullivik isersimaffik nipaalluinnarlunilu eqqissisimanaqaaq. Tassa taamatut suliaqartut ulluinnarsiutaat nalinginnaasoq.
Ini isersimaffigisarput anginngikkaluarluni qarasaasiarpassuarnik, isiginnaaruterpassuarnik aammalu timmisartut ataasiakkaarlugit paasissutissanut ilioraaffippassuarnik peqarpoq, taakku iluaqutigalugit timmisartut tamarmik nakkutigineqaqqissaarput. Tassani FIC-operatørit sulisarput, taakkulu timmisartut qulimiguulillu nuna tamakkerlugu ingerlaartut aquttuisa nalunaarutaannik akuttunngitsumik apuussiffigineqartarput.
Ajutoortoqaraangat
Piffissat isumaqatigiissutigisat iluini timmisartuni aquttut nalunaaruteqanngikkaangata, tamanna arlaannik pinartumik pisoqarsimasoq isumaqarsinnaavoq – taamaattoqartillugulu ujaasinernik annaassiniarnernillu suliaqarnermi timmisartunik nakkutilliisoqarfik qitiulersarpoq, tassami Naviair tassaavoq silaannakkut angallassissutit atorlugit Kalaallit Nunaanni annaassiniarnerni ataqatigiissaarisartoq, tamannalu Arktisk Kommando, Kalaallit Nunaanni Politiit kiisalu sumiiffinni upalungaarsimasut suleqatigalugit pisarpoq.
Henrik Jensen Naviair-ip Kalaallit Nunaanni immikkoortortaani ulluinnarni aqutsinermi pisortaavoq, taamaalillunilu Nuummi Mittarfiup aqunneqarnerani akisussaasuulluni.
Assi: Jesper Hansen
Suleqataasussat allat, Nuummi mittarfiup silaannartaani TMA atuutilersinneqarmat, aamma sullivimmut tassunga atortorissaaruterpassualimmut 2026-imi maajip 14-iani iserterput. TMA tassaavoq Terminal Maneuvering Area taassumalu mittarfiup silaannartaanik nakkutilliineq, nunamiillu timmisartunik aqutsisut nakkutigisassataat timmisartut tikittut qangattartullu tamarmik pissusissamisut ingerlanersut qulakkiissallugu suliassaraa.
Timmisartoq Nuummi mittarfimmut 150 kilometerit iluanniileraangat, Naviairip nunamiit timmisartunik aqutsisuisa attavigisarpaat, taakkulu milinnginnermi minnissap qanillilluinnarnerata tungaanut timmisartut imminnut ungasissusissaat qulakkiigassarisarpaat, taamatuma ilutigisaanik AFIS-operatørit Nuummi mittarfiup napasuliartaaniit timmisartortartut (pilotit) paasissutissanik pisariaqartitaannik tunisarpaat, taamaalilluni isumannaatsumik minneq mereernerullu kingorna timmisartup uninngavissaanut isumannaatsumik ingerlanneqartarluni.
Nunamiit timmisartunik aqutsisut aalajangiisuupput
FIC-imik suliaqartut Flight Information Centre-mi sulliveqarput. Saamerliuvoq Cecilie Klemensen, taannalu Gerda Kristiansenimit ilinniartinneqarpoq.
Assi: Jesper Hansen
Timmisartup iluini aquttunut assigiinngissut tassaavoq timmisartoq sinaannarmiinnermini sukkuussanersoq nunamiit timmisartunik aqutsisut aalajangiisuusarlutillu tamatuma saniatigut AFIS- aamma FIC-operatørit aalajangiisinnaanatik timmisartumi aquttunut paasissutissanik siunnersuutinillu tunioraasartuunerat. Paasissutissat tassaasinnaapput silaannakkut angallattut allat pillugit paasissutissat, anorip silallu qanoq innerat aammalu sumiissusersiornermi atortorissaarutit tamarmik pissusissamisut ajunnginnersut – tamatuma kingorna timmisartumi aquttut namminneq aalajangiisinnaalertarput.
- Tigussaasumik oqaatigalugu qitiusumik suliassarput tassaavoq timmisartut Nuummut Nuummiillu ingerlaartut imminnut ungasissusissaannik qulakkeerinninnissaq. Nuummi timmisartunik aqutsiveqarfiup nutaap atuutilerneratigut Nuummut Nuummiillu timmisartut tikillutillu qangattartartut amerlanerulersinneqarput, tassalu taannarpiaavoq aqutsinermi periaatsit allanngortinneqarneranni siunertaasoq, Henrik Jensen, Kalaallit Nunaanni Naviair-ip ulluinnarni aqutsisuisa pisortaat, taamak oqarpoq.
Timmisartunik nunamiit aqutsisussanik pilersitsineq ilutigalugu Angallannermut Aqutsisoqarfiup 2026-mi maajip 14-iani Nuummi mittarfimmik killilersuutit atorunnaarsippai, killilersuutillu atuukkallarmata nalunaaquttap akunneranut taamaallat timmisartuussinerit sisamat ingerlanneqarsinnaasaraluarput.
Nuummiut nutaat
Nina Sandström Finlandimeersoq (talerperleq) Nuummut nooqqammerpoq, Rumaniamiulu Remus Raita (saarleq) taassuma nunamiit timmisartunik aqutsisutut suleqataasa ilagaat.
Assi: Jesper Hansen
Naviair inunnik Nuup silaannartaani nunamiit timmisartuussinermut aqutsisunik arfinilinnik atorfinitsitsinikuuvoq. Sermitsiamiit Naviair-ip aqutsisoqarfia pulaaratsigu aqutsisut naapitagut tassaapput Finlandimiu Nina Sandström aammalu Rumaniamiu Remus Raita. Taakku sulilernerminnut atatillugu Nuummut nuunnikuupput.
- Assut pissanganarpoq, uangami misigisassat nalaassimanngisakka nutaat misigerusuttartuuakka. Nuuk illoqarfiuvoq nuannersoq, pinngortitarlu assut pissanganarpoq – minnerunngitsumillu aamma inuit inussiarnersuupput, Nina Sandström oqarpoq.
Nunamiit timmisartunik aqutsisut ataatsikkut suliassarpassuaqartarput, taamaattorli Nina Sandström aamma Remus Raita uippakajaartutut isikkoqanngillat – allaallumi aamma tusagassiortoq pulaartortik oqaloqatigisinnaavaat.
- Suliarput ilinniagaqarfiginikuuarput, taamaammat uippakajaarnarinngilara. Eqqissiivilluta timmisartut qanitatsinniittut aquttarpagut – tassa ulluinnarni suliarput.
Nunaqavissut siunissami nunamiit timmisartunik aqutsisussanik ilinniartinneqarnissaat tullinnguuppoq.
- Aallarniutigalugu timmisartunik aqutsisut arfinillit atorfinitsippagut, maannalu timmisartunik aqutsisussatut ilinniartut sisamat FIC-operatørit akornanniit ilinniartorilernikuuagut. Timmisartunik aqutsisunngorniarneq FIC-imik ilinniarnerup ingerlaqqiffiatut isigisinnaavarput, Henrik Jensen nassuiaavoq.
Napasuliaqaranilu radareqannginneq
Timmisartunik aqutsisut napasuliamiillutik isinnaarutikkut radari aqqutigalugu aqutsisartut inuit amerlanerit takorloortarpaat, tamannali pisariaqanngilaq.
- Timmisartunik aqutsineq ADS-B-teknik-imik taaneqartartoq atorlugu ingerlattarparput. Tassa satellitsi timmisartumiit nassitsissut aqqutigalugu uagut nunami atortorissaarutitsinnut attaveqartittarpagut, paasissutissallu taamaalilluni ingerlaartinneqartarput. Paasissutissat taakku isiginnaarummi takusinnaalertarpagut, taannalu radari aqqutigalugu isiginnaarummut qangatoortumut assinguvoq, Henrik Jensen nassuiaavoq.
- Atortorissaarut taanna nunarsuarmi atugaaleraluttuinnarpoq, radarimi atorlugu nakkutilliinerup saniatigut sinnerseraatitut periaaseq pitsassuuvoq. Taamatuttaaq atortorissaarut taanna Kalaallit Nunaannorpiaq assut tulluartuuvoq, tassami nuna qaqqartuujugami ilaatigullu radarimik nalinginnaasumik atorluni nakkutilliiniaruminaassisarpoq.
- Piffissami matumani killiffitsinni timmisartut tamarmik ADS-B-teknik-imik atortorissaaruteqanngillat – taannalu Nummi mittarfimmut missagaanni tassanngaaniillu qangattassagaanni atorneqartariaqarpoq.
- Taamaammat assersuutigalugu timmisartoq ADS-B-qanngitsoq Kalaallit Nunaata silaannartaatigoorsimaguni, assersuutigalugulu orserniarluni Nuummi mittarfimmut minnissaminik kissaateqaruni, Nuummiit Kangerlussuarmut inussiarnersumik innersuunneqartarput, Henrik Jensen oqarpoq.
Kangerlussuarmi nunamiit timmisartunik aqutsineq ukiorpassuarni ingerlanneqarnikuuvoq. Taanna Islandimiunit Avians-imit ingerlanneqartuuvoq, tassanilu qangatut radari atorlugu sulineq ingerlanneqartarluni, taamaalillutillu radarit timmisartunik aqutsisunut paasissutissanik pilersuisuupput.
Ujaasineq annaassiniarnerlu
Timmisartunik aqutsisut aammalu FIC-imik suliaqartut stripsitut taaneqartartut sulinerminni atortorivaat, taakkulu atorlugit timmisartut Nuup silaannartaaniittut mittarfianiittullu tamaasa nakkutigisinnaavaat. Ikkussortakkat ataasiakkaarlutik Kalaallit Nunaata silaannartaani timmisartut tamarmik sumiinnersut takussutissiipput. Kalaallit Nunaatalu assiliartaatut ilusilimmi ilusilersugaapput.
Assi: Jesper Hansen
Naviair-ip nakkutilliisoqarfiani sulisut tallimanngornermi tassani pulaarnitsinni eqqissillutik sulerujooraluartut taamaattoq aamma pissutsit issariarnerinnarmi allanngorluinnarsinnaasarput.
- Naviair aamma ujaasinernik annaassiniarnernillu suliaqarnermut SAR-imut (Search and Rescue) akisussaasuuvoq, taamaamat annaassiniartoqalernerani, ilaatigut Arktisk Kommando, Kalaallit Nunaanni Politiit, sumiiffinnilu upalungaarsimasut oqartussaasullu allat suleqatigalugit ingerlatsisoqartarpoq – assersuutigalugu timmisartoq ajutoorpat tammarpalluunniit – taava sulineq tamaviaarnarsisarmat eqqissisimaaginnartoqarneq ajorpoq, Henrik Jensen oqaluttuarpoq.
- SAR-imik suliaqartoqaleraangat ujaasinernik annaassiniarnernillu suliaqartitagut Rescue Coordination Centre (RCC) aallartisinneqartarput, tamannalu sulianut taamaattunut taakku atugassiaammata RCC-mik sullivitsinni ingerlanneqartarpoq. Taamaattoqaraangallu inuit amerlanerusut qitiusumik nakkutilliivitsinni sullisilertarput, pisulli aamma taamaattut pillugit ingerlaavartumik sungiusartarpugut, taamaalillutik taamaattunik suliaqartussat sulineq qanoq ingerlanneqassanersoq ilisimaqqissaarpaat.
- Sungiusarnerit pingaaruteqarluinnartuupput, tassami suliani ilungersunartuni uippakajaarneq arlaannaatigulluunniit iluaqutaaneq ajorpoq, taamaammallu uippakajaalertoqarsinnaanera pinngitsoortinniagassatsinni pingaaruteqarpoq, Henrik Jensen oqarpoq, Naviair-illu RCC-mik suliaqaritaasa Issittumi Sakkutuut illoqatigimmatigit pissusissamisuuginnartoq assullu iluaqutaasoq taanna aamma isumaqarpoq.
- Annaassiniarnernut atatillugu Issittumi Sakkutuut suleqatitsinni pingaarnerpaajusarput – taamaammalu sulianut taamaattunut atatillugu illoqatigiinnerput amerlasuunik iluaqutissartaqarpoq, Henrik Jensen oqarpoq.
