Erfalasutta ataani

Natersuaq aappaluttoq kulturikkut illorsuup Katuap paarlersuani siaarneqarsimavoq.

Natersuup aappaluttup eqqaani inuit imminnut tikillutik qaqutiguinnaq ataatsimooqatigiittartut nikorfapput. Filmiliortartut, isiginnaartitsartut filmiliaritittartut, inuit filimiornermik suliaqartut inuillu filmissallutik nuannarinnittut akuleriiaallutik nikorfarrapput. Ilassioqatigiipput, pakkutaarput oqaloqatigiillutillu.

Inuit filmiliornerup silarsuaaniittut ataatsimooqatigiittut takoqqillugit immikkuullarippoq.

Sila taartaleqqereermat Nuummi silataa taarsereersimavoq. Illorsuulli iluani qaamallunilu, kialaarlunilu qilanaartoqarpoq.

Nuuk International Film Festival ukiunik qulinngortorsiorpoq, unnullu nalliuttorsiorpalaarnermik qilanaarnermillu aallarnerneqarpoq, taamammi misigineq festivalit ammarneqarnerini misigisassaasarpoq.

Kommuneqarfik Sermersuumi borgmesteri, Avaaraq Olsen, oqalugiarluni festivalimik ammaavoq, taassumalu nunap inoqqaavisa akornanni piginnaanillit piukkunnaatillillu ataatsimoortinneqarnerisa qanoq isumaqartiginera erseqqissarpaa. Tamatumalu kingorna Kalaallit Nunaanni filminstitutsip pilersinneqaqqammersup siulittaasua Inunnguaq Petrussen aamma oqalugiarpoq.

Taassuma Kalaallit Nunaanni filminstitutseqalernerata pingaaruteqassusia qanorlu isumaqarnera inuillu filmernermut atatillugu katersuuttarnerat oqaluttuallu oqaligarnermini ilannguppai.

Taamaattorli oqalugiarnermini filmi kisiat samminngilaa.

Kalaallit Nunaat piffissami ilungersunartorsiorfiusumi inissisimavoq, taanna oqarpoq. Taamaammat politikkikkut isumaqatigiinngissuteqaraluaraanniluunniit katersuuffissaqarnissarput aamma pingaaruteqarpoq.

Naapiffigisinnaasatta ilagaat Erfalasutta ataani naapinneq. Taamaammalluuna unnuk manna ammaanersiornermut atatillugu filmigassarput immikkut pingaaruteqartoq, tamanna erseqqissaatigineqarpoq.

Ilumoorsaarneq nuannaarsaqatigiinnerlu ingiaqatigiipput, inersuarmimi issimasut nuannaarlutik illaqatigiittarput, festivalimilu unnummi siullermi inuit ataatsimoorfigisassartik ingikkuartorfigerusaarpaat.

Filmi.

Pilluta oqaluttuaq

Issaareermata qulliit sakkukillineqarput.

Paarlersuarmi nipit aanngarput. Filmigassarlu aallartippoq Erfalasorpullu saqqummerpoq.

Ammaanermimi filmigassaq tassaavoq “Erfalasorput” – taannalu Johannes Ujo Müller-imit suliarineqarpoq.

Filmimi piviusulersaarummi erfalasoq, ullumikkullu nunatsinni pissusissamisuulernikuusoq, taamaattorli aamma immini oqaluttuassartaqartoq ilisaritinneqarpoq.

Filmimi erfalasoq taanna qanoq pinngorsimanersoq, inuit kinguaariit arlallit akornanni inuusut oqaluttuartoralugit oqaluttuarineqarpoq. Siusinnerusukkut Inatsisartuni ilaasortaasimasut politikerillu malunnaaateqarluartut, kalaallit inuusuttut Danmarkimi ilinniartut, aammalu Thue Christiansen, erfalasumik ilusilersuisimasoq taassumalu panii erfalasoq pillugu qanorlu isumaqalersimatiginersoq oqaluttuarput.

Paasisaqarnarpoq, aamma siusinnersukkut ilisimasimanngisat pillugit. Ilaatigut Danmarkimi assingusumik erfalasoqartoqareersoq oqaluttuarineqarpoq. Taanna erfalasoq iputtartoqatigiit Egå Rosport-ikkormiut 1970-ikkunnili erfalasorivaat – tassa Kalaallit Nunaata Erfalasuata atorneqalernerata ukiualuit sioqqullugit atuutilernikuuvoq.

Filmi paasissutissanik pissarsiffiulluarpoq, taamaattorli piffissaq tamaat oqimaallinngilaq.

Inersuarmi illartarput.

Qungujunnartut inissaqartinneqarput, aamma politikkikkut oqaluttuarisaaneq eqqartorneqaleraangat. Taamaattoqarnerata filmi uumaassusinitsillugulu ilisarnartortaqalersippaa. Tassami qungujunnartunik akoorisarneq oqaluttuartarnitsinnut ilaavoq.

Aamma isiginnaarnerani allamik maluginiagaqarpunga.

Filmi kalaallimit suliarineqarsimavoq.

Sooq taamatorpiaq maluginninnianeq aammalu isiginnaarnerani misigisimaneq nassuiaruminaassinnaavoq. Taamaattorli imminut ilisarinartortaqarpoq. Inuit taamatut oqaluttuarnerat. Qungujunnartunut saattarnerat. Nammineq oqaluttuarisaanitsinnut qissimitsitsinera.

Piffissami “nothing about us without us” (”Pineqartilluta ilaassaagut”) inituffiani filmertarfimmi Kalaallit Nunaat pillugu filmiliaq iluaniit suliarineqarsimasoq isiginnaarlugu  immikkut misigisassartaqarpoq.

Imaanngitsoq pilluta oqaluttuartoqarmat. Imaallunili ilutsinniit oqaluttualiaq. Indigenous cinema at its very best. (nunap inoqqaavisa filmiliaat pitsaanerpaagaangata, aaqq.)

Quianartussarsiorneq anersaartorfittut

Filmip ingerlanerani piffissap ilaani Lars-Emil Johansen-ip Donald Trump eqqartulerpaa.

Taava quiasaarinertaa takkuppoq. Inersuarmilu allanngortoqarpoq.

Tassami Trump tassaaginnanngilaq amerikamiut præsidentiat ungasissorsuarmiittoq. Atia ilungersornartortaqarpoq. Eqqissiviilliorneq nunatsinni aamma malugineqarsinnaasoq, aammalu nunarsuarmoqatigiit isaasa malugisinnaasaat.

Taamaattorli Lars-Emil Johansen-ip tamanna allatut iliuuseqarfigaa.

Quiasaarivormi. Tamannalu silaannarmik oqiliallatsitsivoq. Imaanngitsoq ilungersunartortaa aanngartinneqarmat, imaammalli anersaartorfissaqartitsimmat aammalu pisup oqimaatsup qungujuutigisinnaalernera pimmat.

Johansen filmimi ilaqutariinni utoqqartattut inuttaasutut oqaatigineqarsinnaangajappoq, taamaalillunilu allat oqaasinngortissinnaanngisaannik oqaaseqarsinnaasutut pisinnaatitaaffeqartoq. Aataa, isimigut qungujualaarluni inimi issimaffigisami ilungersunartumik oqaloqatigiittoqaruttortoq qungujutsitsisinnaasoq qasukkaallatitsisinnaasorlu.

Taamaattoqarneralu filmip nukittoqqutiisa ilagaat.

Filmiliornermi qaqugukkut oqaluttuunneqassanersugut – aammalu qaqugukkut illarnissatsinnut periarfissaqartinneqassanersugut eqqumaffigineqaqqissaarsimavoq.

Taarsiornerup nalaani ataatsimoorneq

Katuami ammaanersiornerup unnuani ingerlanneqareermat anigama sila suli taarpoq.

Taamaattorli illorsuup iluani nalunaaquttap akunnerini arlalinni ataatsimooqatigiittoqarpoq, tassanilu inuit ataatsimuualaarput. Filmi pillugu. Erfalasoq pillugu. Tamatta pigisarput pillugu.

Unnuk ammaanersiorfik kingumut eqqarsaatigigakku filmi kisiat eqqaamanngilara. Inuimmi tassani najuuttut aamma eqqaamavakka. Inersuarmi illaqatigiinnerit. Paarlersuarmi inuit oqaloqatigiittaqattaarnerat. Inuit qassinik ukioqarnertik qanorlu isumaqarnertik unittuussutiginagit ataatsimoortut, tassami filmeriarlutik ornigunnikuupput.

Tamannarpiaagunarporlu massakkut atorfissaqartitarput.

Piffissami matumani inuuffugisatsinni, Kalaallit Nunaannik nunarsuarmioqatigiit isiginneqqissaarfianni, aammalu sumi tamani isumaqatigiinngissutaasut amerlalluinnarfianni, ataatsimoorfigisinnaasatsinnik sumiiffeqarpoq.

Filmi ataaseq pillugu. Erfalasoq ataaseq pillugu. Ataatsimoorluta avitseqatigiissutigisarput assigiinngitsunilluunniit isumaqaraluarutta.

Immaqalu filmi isiginnaareerlugu uagutsinnut qimataa taannaavoq: nunarsuarmik isiginnittaaserput assigiinngissuteqarsinnaagaluartoq suli ataatsimoorfigisinnaasatsinnik peqarpoq.

Erfalasutta ataani.