Sannakut sikaratsillu pujuisa akornanni Kalaallit Nunaata imarsiornikkut oqaluttuarisaanera attanniarsarigaat

– Kalaallit Nunaanni umiartornermi oqaluttuarisaanerup tammatsaaliorneqannginnera annerilaarpara.

Nuummi umiarsualivimmi illorsuarmi qasertumi taartumi Edward Niclasen nikorfavoq, angallallu qisuk 15 meterit missaannik takissusilik isigalugu.

N.V. Ussingip timitaani ukioq sinnilaarlugu pilattortoqarluni, silisoqarlunlu qillerisoqarpoq. Ullaakkut arfineq marluniit ualikkut tallimat–arfernup tungaanut angallat ukioq manna augustip 24–ata tungaanut piareersinnaaqqullugu sulisoqartarpoq.

Killiliussaq qaangilaarneqartussaassagunarpoq.

– Ilimageqqaakkatsinnit suliassaqarnerulaarpoq, Søren Pedersen oqarpoq sikaritsilu millullugu.

Taanna umiarsualiortuuvoq Edward Niclasenimit angallammik ukiunik 87–nik pisoqaassusilimmik tamakkiisumik iluarsaassisussatut maanna atorfeqartinneqartoq.

Umiarsualiortut allat tassaapput Rasmus Steinbeck og umiarsualiortunngorniarlu Line Ellemann.

– Kalaallit Nunaanni angallatini qisunnik sanaani pisoqaanersaavoq – Kalaallit Nunaanni angallat siullerpaaq aappalaartumik qalipanneqartoq, Edward Niclasen oqaluttuarpoq, oqaluttuarneranilu ilai ullormi suliaminnik aallartitsinnginnerminni kaffisorput.

Edward Niclasen Savalimmiormiuuvoq, 20–nilli ukioqarluni Nuummi najugaqartoq. Ilaquttanilu ilaatigut Nuuk Transport Usisaallu pigai.

Savalimmiuni umiarsualivimmi peroriartornikuulluni, umiarsuillu nuannarisupilussuullugit oqarpoq.

– Arlaannik uannut isumaqarluartumik ikiuutissaguma, tamanna umiarsuarnut tunngassaaq, taanna oqarpoq.

Danmarkimi umiarsuarnik aserutsaaliornissamut aningaasaateqarfinnut qinnuteqartarnikkut suliniut nammineq aningaasalersugaavoq – maani taamaattunik periarfissaqanngilaq.

Iluarsartuussilluni suliniut manna tikillugu qanoq akeqarsimava? Tamanna annertuumik oqaluuserineq ajorparput, Søren Pedersen oqarpoq.

Angallammillu piginnittoq malillugu akisussaqaaq.

– Pisulli nuannersut nalaassimasatit eqqarsaatigikkit, Line Ellemann oqarpoq.

– Aap. Nuannisarneq eqqarsaatigiuk, Søren Pedersen illarluni oqarpoq.

Edward Niclasen tummeqqanut saviminernukarpoq angallatillu qaavanut qaqilluni.

Inuuneq sivisooq allanngorartoq

– Usingiaat napparullu atoqqissavaat – aquttarfialu isersimaartarfilerlugu allissavaat. Edward Niclasen 3–4 meterinik portutigisumi angallatip qaavani angalaqattaarpoq tikkuartuiutigalunilu oqaluttuarluni.

– Nakorsaq nunarsuarmik kaajallaaniarluni angallasiortitsiniarnera oqaluttuassartaavoq. Taanna 1939-mi tiguaa, oqaluttuani aallartippaa.

Nakorsarli ’Ulk’–imik, angallatip atereqqaagaanik, misigisassarsiunngitsoorpoq.

Sorsuunnersuup aappaa aallartimmat tyskit angallat arsaarinnissutigaat, Lillebæltimilu 1940–p 1945–llu akornanni alapernaarsuutitut atorlugu. Sorsunneq soraarmat danskit naalagaaffiata angallat akitsorterussinermi pisiaraa, angallallu Grønlands Geologiske Ungerlse (GGU)–mi misissuilluni angallatitut atorneqartussanngorpoq. Atia N.V. Ussingimut ujarassiuumut Niels Viggo Ussingimut atsiussilluni allanngortinneqarpoq, kingornalu Kalaallit Nunaannukarluni.

Ukiuni 37–ni 1983 tikillugu, N.V. Ussing nunatta sineriaani ilisimasassarsiornerni misissuinernilu assigiinngitsuni angalaarpoq. Tamannalu aamma namminersortup Børge Davidsenip angallammik pisinerata kingorna aamma nanginneqarpoq, taassumalu imminerminut sulisuminullu sullivittut angalaartutut atorpaa.

Ukioq 2000-mi Sisimiuni qaqinneqarpoq nunamiiginnalerlunilu.

– 2024-milu pisiaraara, Edward Niclasenip oqaluttuassartaa taama naggaserpaa.

N.V. Ussingip Nuummut angallanneqarnissaa sioqqullugu ussissarneqaqqaartussaavoq, motooritoqaalu taarserneqarluni. Kingorna angallat ukiut 24-t nunameereersoq singinneqarpoq Sisimiunillu Nuummukarluni. Siorna marsip naanerani iluarsartuussineq pimoorullugu allartilluarpoq.

Sarpimmut ruujori sallilikkallu naffakut

Edward Niclasen illoqarfimmi angallatinik qisunnik sanaanik kisimi sanngiiffeqanngilaq.

Taanna illorsuarmiittullu allat naapertorlugit inuit amerlasuut illorsuarmut aqqusaartarput. Ilaat alapernaatsut ilassinnerusuttut, allalli N.V. Ussingimi eqqaamasaqarlutillu oqaluttuassallit.

– Angallat taamaattoq pisoqaligaangami oqaluttuassarpassuaqartarpoq. Angallat arlaleriarluni kivisimavoq – amerlasuullu angallammut attuumassutillit aqqusaartarput, Edward Niclasen oqarpoq.

Ukioq manna unnuk kulturisiornermi illorsuaq aamma ammatinneqarpoq, taamaalillunilu inuit ornigullutik angallatip oqaluttuassartaanik suliaqarnermillu tusagaqarsinnaasimapput.

– Ullup ingerlanerani inuit tuusintingajaat takkussimassapput, Line Ellemann oqarpoq.

– Amerlasuut malinnaapput, taanna oqarpoq.

Taanna Søren Pedersen Rasmus Steinbeckilu angallat naammassigunikku angallatitoqqameersut atoqqitat amerlavallaassanngillat.

– Angallat annertunerusumik annikinnerusumilluunniit nutaamik sanaqqitaavoq. Angallat Sisimiuni aasarput ilusissaannangajaavoq, Edward Niclasen oqarpoq.

Suut tamangajavimmik nutaanik taarserneqartussaapput.

– Sallilikkanit 78-nit ataasiinnaq napivoq, ilaa?, Søren Pedersen angallatip maskiinaqarfissaani aqumiittoq oqarpoq.

– Salliligapalaat marluk. Angallatillu saanikui tarrariittutut ittut, Rasmus Steinbeck, sanianiittoq oqarpoq.

Qisuit 200 meterit angallammi atorneqarput.

Maannakkullu Rasmus Steinbeckip sarpimmut ruujori qillileruttorpaa.

Sarpimmut ruujori angallatip naqqaniippoq, motoorillu angallammiittup sarpiillu imaaniittut attaviannut illersuisuulluni, taamaalilluni angallat immaqqunagu.

28-nik ukiulik Rasmus Steinbeck umiarsualiortutut aatsaat siullermeerluni ruujorimik qillerivoq. Suliassarlu ajornaatsuinnaanngilaq.

– Putorujussuaq qilligassaavoq, qisullu taarsissappat akisoorujuusussaavoq. Orpik manngertuuvoq. Taamaammallu torrallattariaqarpoq, oqarpoq.

Avannaanut ilisimasassarsiorneq

Rasmus Steinbeckip qillerinerani, Søren Pedersen aqumit anillalluni sikaratsi aamma alla ikippaa.

Edward Niclasen angallammit aqqaqqippoq, sanianilu nikorfalluni.

AAMMA ATUARUK

Angallat nunatsinneersoq Sullualukkut sukkanersaavoq

Angallatinik nuannarinninneq oqaluttuassanillu attassineq angutit taakku marluk assigiissutigaat. Søren Pedersenilliuna angallammik pisilluni iluarsaassinissamik Edward Niclasen isumassarsisikkaa.

– Taamaaliortoqanngippammi oqaluttuassartaa tammassaaq, Søren Pedersen oqarpoq.

Taannali aamma nammineerluni angallateqarpoq najugaqarfigisaminik, taassumalu iluarsaanneqarnissaa utaqqineqarpoq. Inuillu arlaliupput angallatitoqqanik iluarsaassinermik soqutigisallit.

N.V. Ussing piareerluni atorneqaannarianngorpat, Edward Niclasen, Søren Pedersen Rasmus Steinbeckilu – aamma nammineq angallateqartoq – avannamut angalanissamut pilersaaruteqarput.

Angallatit sisamat – tallimat ingerlaaqatigiinnissaat naatsorsuutigaat.

Edward Niclasenilli arlaatigut aamma allat angallammik iluaquteqarsinnaanerat nassaariumavaa.

– Uunga arlaannik aalajangersimasumik pilersaaruteqanngilanga. Arlaatigut allat aamma misigisaqarsinnaanissaat nassaarissavara, Edward Niclasen oqarpoq.

– Maannakkulli suliniut ima annertutigaaq, allaat allanut piffissaqarneq ajornarluni.