Uumasorujussuit allanngoriartoqatigivaatigut

Innersuit pillugit oqaluttualiaq Katuami inersuaaqqami tusarnaartut akornanni saqqummiunneqarpoq.

Innersuit inunnut assingusuupput. Innertut isikkoqarput. Sissap sinaata ataani ikkarlunnilunniit najugaqartarput. Mikisuaqqanik qingaqarlutillu uluaat itisuujupput. Isai qaamasut. Taqaat qaammartarmata taartumi takujuminartaqaat.

Sissamigooq qaanngup qaarsumut attuussarpalunneratut nipilimmik tusaagaanni tassagooq innersuit qiasut. Eeq.

Oqaluttuatoqaq taanna, unnuk taanna taartumiit qaqinneqarluni Connie Kristoffersenimit Nunaata Isiginnaartitsisarfianeersumit oqaluttuareqqinneqarpoq.

Unnuk taanna Katuap inersuaaraani inunnik ulikkaaveqqasumi oqaluttuatoqqat unikkaartuallu sammineqarput. Oqalugiarneq oqaluttuatoqqanik unikkaartuanillu saqqummiussinertalik Katuap aaqqissugaasa tulleriaartut ”Ileqquvut”-mik qulequtserneqarsimasut ilagaat.

Taamaattorli aamma aaqqissuussami oqaluttuatoqqat unikkaartuallu siulitsinnit ingerlaartinneqartarsimasut kisimik pineqanngillat. Taamaattummi oqaluttuarineqaqqikkaangamik susarnersut aammalu qanoq nutaamik ilusinikkartuaartarnersut sammineqartunut ilaavoq.

Kalaallit Nunaanni oqaluttuatoqqat unikkaartuallu kinguaariippassuit ingerlanerini ingerlateqqinneqartarput, tassaappullu inuit, uumasut uumassusillillu pillugit oqaluttuat unikkaartuallu ullutsinni oqaluttuarineqartarnerminnut eqqaanarsinnaasut aammalu immikkuullarissiartorsimasut.

Tamakku ilaat Frederik “Fuuja” Larsenip unnummi tassani Nunatta Katersugaasivianik Allagaateqarfianillu suleqateqarnikkut aaqqissuuneqartumi immikkut saqqummiullugillu sammivai.

Tassami oqaluttuatoqqat ilaat oqaasiinnartigut ingerlaartitaanngillat. Tassami taakku aamma pappiaqqani titartakkanilu takussutissartaqarlutillu takussutissat taamaattut ilimagisamit siusinnerujussuakkut pinngorsimasarput.

Oqaluttuarisaanermiittut

Oqaluttuatoqqat allaaserineqartarsimallutillu titartarneqartarsimapput, ilaatigut H.J. Rink-imit, Aalut Kangermiu-mit aammalu Knud Rasmussen-imit. Taakku suliaat kulturikkut kingornussatsinniipput taamaalillutillu oqaluttuatoqqat ilaat ingerlaartinneqarsinnaalernikuupput.

Oqaluttuatoqqallu amerlanersaat Kalaallit Nunaata killeqarfiata iluaniiginnartuunngillat.

Issittoq tamakkerlugu inoqarfinni unikkaartuat arlalissuit imminnut eqqaanartut ingerlaartinneqartarput. Sassuma Arnaa taakkununnga assersuutissat ilisarnartut ilagaat. Taanna assigiinngitsunik sumiiffimmit sumiiffimmut atserneqartarsimavoq, taamaattorli oqaluttuatoqqap taassuma imarisaa tassaavoq inuit pinngortitamik peqateqarnerat.

"Fuuja" naapertorlugu Sassuma Arnaanik oqaluttuaq issittumi nunani assigiinngitsuni inuusut akornanni annersaallunilu pingaarnerpaavoq.

Taamatuttaaq Navaranaamik oqaluttuaq siammasissumik imminnullu assingusumik oqaluttuarineqartarsimavoq, taanna oqaluttuaq unikkaartuat naapertorlugit Ameralimmit aallaaveqarneragaasarpoq. Canadami naggueqatigut assingusumik oqaluttuatoqaateqarput, tassalu Jagraganak-mik oqaluttuaq, taassuma aqqa aamma nipituumik oqaatigalugu Navaranaamut assigusinnaavoq. Naggueqatitsinni inuit eqqillillu Labradorimi sorsunnerannut tunngassuteqartinneqarpoq.

Tamatuma malitsigisaanik "Fuuja" naapertorlugu oqaluttuatoqaq taanna suminngaaniit aallaaveqarnersoq apeqqutaalerpoq.

Immaqa siulersuatta oqaluttuatoqaq taanna Canadamiit Kalaallit Nunaannut ikaariartuaarnerminni nassarsimavaat?

Tassami ”Fuuja” naapertorlugu itsarnisarsiuut Ameralimmi misissuisarneranni Navaranaamik oqaluttuami toqoraattoqqarsimaneranik oqaluttuaq timitalerneqarsinnaasimanngilaq, tassa Navaranaamik oqaluttuami ilaagaluartoq ilumut nunatsinni taamak pisoqarsimanersoq toqoraassimasut timaannik takussutissaqanngilaq.

Taassumali oqaluttuatoqqat ilumoornersut ilumuunnginnersulluunniit nalilissallugu nammineq suliassarinngikkini aamma erseqqissaatigaa.

Tassunga qitiusoq tassaavoq oqaluttuatoqqat immini tumiliaasinnaasut. Ilaannilu iluatsitsigaanni oqaluttuatoqqat ilaasa timitalerneqarneri itsarnisarsiuut nunami itsarnisarsiuunit nassaarineqarsinnaasarput.

Tamannalu assersuutigiinnarlugu Aalut Kangermiup oqaluttuarisaani qalipaganngorlugit aamma takussutissartaqartuni taanna naapertorlugu takussutissaqarpoq. Tassani ilivitoqqamut tunngassuteqartoq oqaluttuat ilagaat, taannalu ilivitoqaq kingusinnerusukkut nassaarineqarsimavoq.

Taamaalilluni kulturikkut kingornussat takussutissaqanngitsut – tassa oqaluttuatoqqat – takussutissallillu pinngortitami nassaarineqarsinnaasut imminnut aamma naapiffeqartarput.

Taamaattorli aamma oqaluttuatoqqat allatut nutaamik uumassusinissinnaasarput.

Taakku assilialianngorsinnaasarlutillu, atuakkiarineqarsinnaasarlutillu  eqqumiitsuliarineqarsinnaasarput. Nutaamillu iluseqaleraangata pillugit eqqarsartarnerput aamma immaqa allannguuteqartarpoq.

Tamanna Maria Kreutzmann-ip aallutarivaa.

Oqaluttuamiit eqqumiitsuliamut

Maria Kreutzmann inuussutissarsiutigalugu uumasorujussuarniartartutut imminut taasarpoq. Taassuma qanoq ilillutik oqaluttuatoqqat unikkaattuallu eqqumiitsuliat aqqutigalugit nutaamik uumassusinittarnersut oqaluttuarissavaa.

Taanna atuakkianik ‘Bestiarium Groenlandica’ aamma ‘Mytiske Monstre fra Grønland’, pinngortitsseqataanikuuvoq, taakkunanilu uumassusillit oqaluttuatoqqaniittut assilialiarineqarnermikkut oqaluttuareqqinneqarnermikkullu nutaamik uumassusinitsinneqartarnerat sammineqarpoq.

Isumassarsiorfigisartakkani pingaaruteqarteqisanilu tassaanerarpaa Tunumiu eqqumiitsuliortoq Karale Andreassen, taannalu uumasorujussuarnik oqaluttuat pillugit oqaluttuarnermini immikkut taavaa.

Uumassusillit oqaluttuatoqqaniittut pillugit suliaqaraannni oqaluttuarineqarnerattut assileqqissaarlugit sulineq kisimi Mariamut pingaaruteqanngilaq.

Tassami oqaluttuatoqqat qanoq paasineqartarneri aamma allanngoriarortarput.

Sassuma Arnaanik oqaluttuaq taakkununnga aamma ilaavoq. Taanna kulturikkut oqaluttuarissaanermik nutaanngoriartortutut oqaluttuareqqinneqartartutut ilisimaneqarpoq, ilaatigut tunniit aqqutigalugit ullumikkut oqaluttuarineqartarnera tunngavigalugu oqaluuserineqartarpoq.

Tassami Sassuma Arnaanik ullumikkut paasinnittaaserput, ukiut 200-it matuma siorna paasinnittaasitsitut taamaaqqissaartariaqanngilaq.

Tassalu oqaluttuatoqqanik paasinnittaasitta nikikkiartortarnera tassaavoq Maria-p aallutaa.

- Sassuma Arnaata oqaluttuarineqartarnerata allanngorarnera assut nuannarivara, taanna oqaluttuarpoq.

Tupilak – ersigisamiit pinnersaammut

Tupilannut tunngatillugu taamatut aamma ippoq. Maria Kreutzmann nammineerluni Danmarkimi Katersugaasivissuarmi tupilammik isiginnaarsimavoq.

Tupilak taanna inuttut kiguteqarpoq. Isaalu meeqqap isaanut assingupput.

Taanna Maria-p suliarisartagaanut assilianngortitsilluni tigussaasunngortitsisarneranut ersarissaavoq: Qangaanerusoq uumassusilittut ersigisaasut ilaat, ullumikkut eqqumiitsulianngorsimasinnaasarput, ilusilersuganngorsimasinnaasarlutillu katersarineqartartut.

Taakku aamma ajornaatsunut atorneqarsinnaasarput, assersuutigalugu taakku atorlugit meeqqat tusarnaalersinneqarsinnaapput.

Maria meeraqataalu Nuummi meeraallutik pinnguarnerminni ungasippallaartumukassanngitsut piumaffigineqarsinnaasarput. Tassami ungasippallaartumukarunik ikusik qivittorluunniit naaperiataarsinnaavaat. Tamannalu ungasiliannginnissaannut iluaqutaasarpoq.

- Tassami uumassusilittut ittut taamaattut assissaqanngitsumik  takorluuilersitsisinnaassuseqarput, taanna oqaluttuarpoq.

Taamaattorli oqaluttuatoqqat aamma sakkortusinnaasarput. Taamaammat atuakkat assiliartalersukkani meeqqanit aamma atuarneqarsinnaassappata Mariap ilusilersukkani qanoq sukumiitigissanersut nalilersuilluaqqaartarpoq.

Taamaakkaluartoq quilertanartut, takorlooruminartut aammalu eqqumiitsuliornerit aqqutigalugit oqaluttuatoqqat nutaamik aamma uumassusinitsinneqartarput. Uumassulillit oqaluttuatoqqaniittut siulitsinniiginnarneq ajorput. Ilusaat allanngoralaartuaannartuupput – soorlu aamma taakku pillugit isiginnittaaserput aamma nikikkiartortartoq.

Oqaluttuatoqqani ersinartuliaq Aajumaaq aamma nipituumik atuffassissutigineqarpoq. Oqaasitoqqat taamaalillutik aamma najuuttunut siammarneqarput.

Tusarnaartut siutaasigut iserput. Aammalu tusarnaartut Aajumaaq pillugu oqaluttuatoqqamik kingusinnerusukkut ingerlatitseqqeerusuttut qarasaannut iserpoq.

Taamaalilluni oqaluttuaq uumassusilimmik ingerlaartinneqartarpoq. Uninngatinneqaannaratik, kisiannili inummiit inummut ingerlateqqinneqartarlutik. Taamatuttaaq kinguaariinniit kinguaariinnut nutaanut ingerlateqqinneqartarput.