Aaja Chemnitz: Illersornissaq pillugu suli suliassaqarpugut
2025-mi danskit naalakkersuisui aamma Naalakkersuisut isumaqatigiissut 1 aamma 2, Issittumi Kalaallit Nunaannilu illersornissaqarfiup nukittorsarnissaanut 42,4 milliarder koruuninik aningaasaliissuteqarnermik siunertalik, isumaqatigiissutigaat.
Inuit Ataqatigiit Folketingimi ilaasortaatitaat Issittoq Naalagaaffeqatigiinnerlu pillugit isumaqatigiissummut immikkoortoq 3-mut pingaarnersiuipput, tamannalu illersornissamut ministeri Troels Lund Poulsenimut saqqummiunneqarpoq.
Assi: Oscar Scott Carl
Ukioq manna oktobarimi danskit illersornissamut ministeriata Troels Lund Poulsenip (Venstre) aamma Nunanut Allanut Ilisimatusarnermullu Naalakkersuisup Vivian Motzfeldtip (Siumut) isumaqatigiissut immikkoortoq 2, Issittoq Atlantikullu Avannaa 2025-33 pillugit isumaqatigiissut saqqummiuppaat.
Nunami, imaatigut silaannakkullu suliniutinik ingerlatsinissamut katillugit 27,4 milliarder koruunit immikkoortinneqarput.Isumaqatigiissut 2 isumaqatigiissutip immikkoortup siulliup, januaari 2025-mi akuerineqartup, ilaanik ilaneqarpoq, tassani Issittumi Kalaallit Nunaannilu illersornissaqarfiup nukittorsarnissaanut 15 milliarder koruuninik aningaasaliisoqarpoq.
– Erseqqippoq illersornissaqarfimmi suliassat suli suliarineqartariaqartut. Upalungaarsimaneq, innuttaasunut paasissutissiisarneq aamma isumaqatigiissutip immikkoortua II-p malitseqartinnissaa amigaatigineqarput, Inuit Ataqatigiit sinnerlugit Folketingimut ilaasortaq Aaja Chemnitz oqarpoq.
Assi: Trine Juncher Jørgensen
Ministerimut pingaarnersiuinermi allattorsimaffik nassiunneqartoq
Folketingimi Inuit Ataqatigiit (IA) isumaqatigiissummut immikkoortumut III-mut pingaarnersiuipput, aamma illersornissamut ministeri Troels Lund Poulsenimut saquummiussilluni.
– Erseqqippoq illersornissaqarfimmi suli suliassaqartugut. Upalungaarsimaneq, innuttaasunut paasissutissiisarneq aamma isumaqatigiissutip immikkoortuata II-p malitseqartinnissaa suli amigaatigaagut. Isumaqarpunga pingaaruteqartoq siulliulluta iliuuseqartuarnissarput taamaattumillu isumaqatigiissummut immikkoortumut III-mut isumaga saqqummiuppara illersornissamullu ministerimut ingerlateqqillugu, Inuit Ataqatigiit sinnerlugit Folketingimut ilaasortaq Aaja Chemnitz Sermitsiamut oqarpoq.
Nakkutilliineq annertunerusoq Inuit Ataqatigiit naapertorlugu pingaarnersiuinermi siunertaavoq Naalakkersuisut nunanut allanut politikkimut periusissiaat, issittumi periusissiat attuumassuteqartut NATO-llu nukittuffii tunngavigalugit Kalaallit Nunaata pingaarnersiuinerata erseqqissinissaa.
Siullertut sammineqartut ilagaat nakkutilliinerup annertusarneqarnissaa, assersuutigalugu attaveqaqatigiinnermut satellitsit atorlugit, avataarsuani ilisimasaqalernissaq aamma innuttaasut nakkutilliinerujussuaq pillugu paasitinneqarnissaat.
Internetikkut isumannaallisaanermut ilinniarneq
Assersuutigalugu internetimi isumannaatsuuneq pillugu paasissutissanik suliaqarnissaq kiisalu suliffeqarfinni pisortanilu IT-mik isumannaallisaanermut misissuinerit pillugit innersuussutinik suliaqarnissaq pingaarnertut sammineqassapput.
Attaveqaatit pingaarutillit illersorneqarnissaannut tunngatillugu mittarfiit umiarsualiviillu illersorneqarnissaat pilersaarusiorneqartariaqartoq, Inuit Ataqatigiit isumaqarpoq.
Aammattaaq Sisimiuni, Ilulissani, Qasigiannguani, Aasianni Tasiilamilu umiarsualiviit allilerneqartariaqarput, aamma paasissutissanut inummut tunngasunut inatsit nutarterneqassaaq.
Issittumi sakkutuut imarsiortut ilinniarnerat
Isumaqatigiissut 3-mi ilinniartitaanermut ilisimatusarnermullu tunngatillugu Issittumi tunngaviusumik ilinniarfiup allilerneqarnera 80-inik ilinniartitaqalernissaa qulakkeerneqassaaq, Inuit Ataqatigiillu aamma Issittumi sakkutuunut imarsiortunut ilinniarfik pilersinneqassasoq siunnersuutigaa.
Isumaqatigiissut 3-mi aamma marlunnik atuinissaq siuarsarneqartariaqarpoq, soorlu Arctic Circle Roadip allilerneqarneratigut, taamaalilluni aqqusineq aamma sakkutuunut atorneqarsinnaaleqqullugu, Royal Arctic Linellu umiarsuaasa assartuutaasa sikusiorsinnaasutut atorneqarnissaat qulakkeerneqarluni.
Nunap sakkortuumik navianartorsiortitsineranik misissuineq
Kiisalu upalungaarsimaneq, isumaqatigiissut immikkoortoq 3-mi Kalaallit Nunaanni qanoq iliuuseqarfigineqarsinnaasunik misissuisoqartariaqartoq, Kalaallit Nunaanni ajunaarnersuaqartillugu upalungaarsimanerup nukittorsarneqarnissaa aamma innaallagiaaruttoqartarnerani il.il. siornatigut misilittakkat tunngavigalugit iliuusissatut pilersaarusiortoqartariaqartoq.
I tæt dialog
med Naalakkersuisut Forsvarsminister Troels Lund Poulsen siger til Sermitsiaq, at han noterer sigAaja Chemnitz’
ønsker til yderligere at styrke forsvar og beredskab i Grønland, men at der
ikke er planer om en delaftale 3 på nuværende tidspunkt.
– I tæt dialog
med den grønlandske regering Naalakkersuisut og det færøske landsstyre har vi i
løbet af 2025 landet Delaftale 1 og 2 om Arktis og Nordatlanten. Det er
store og vigtige aftaler til en samlet værdi af over 42 mia. kroner over de
kommende år og som leverer på en række centrale områder, herunder nye arktiske
skibe, maritime patruljefly samt styrket satellitkapacitet, overvågning og
signalindhentning. Herudover øges den militære tilstedeværelse med en ny
militær enhed under Arktisk Kommando, ligesom der etableres et nyt militært
hovedkvarter til Arktisk Kommando i Nuuk.
– Som det fremgår af UDSYN 2025, vurderer Forsvarets Efterretningstjeneste, at
Rusland, Kina og USA har forskellige interesser i Arktis, men de ønsker alle at
spille en større rolle i regionen. Forsvarets tilstedeværelse i regionen
styrkes markant med de to delaftaler, og det er et arbejde, vi skal følge op på
i de kommende år, siger Troels Lund Poulsen.
