Australiami aatsitassarsiorneq 320.000-inik suliffissaqartitsillunilu milliardikkaanik akileraarutitigut isertitaqartarpoq

Inussutissarsiornermut aatsitassarsiornermullu Naalakkersuisoqarfimmi sulisut arlallit aatsitassarsiorneq pillugu ataatsimeersuarnermut IMARC-imut (International Mining and Resources Conference) peqataajartorlutik Australiami Sydneymut oktobarip naalernerani angalassapput. Angalanerminni oqartussanik aatsitassarsiortitseqatigiiffinnillu oqaloqateqassapput.  Nunamimi tassani aatsitassarsiornermik ingerlatsineq isumassarsiorfissaqqissuuvoq, tamaanimi aatsitassarsiorneq nunap aningaasaqarneranut innuttaasunullu iluaqutaasorujussuummat. 
Australiami Aatsitassarsiornermut Siunnersuisoqatigiinnit Minerals Council of Australia-mit, Australiami aatsitassarsiorfiit annersaasa ilaannut, soorlu BHP-mut, Rio Tinto-mut, Glencore-mut Anglo American-imullu sinniisuusumit oqaatigineqarpoq, Nunatsinni aatsitassarsiorneq nunap karsianut aamma annertuumik tapersiisinnaasoq, kissaatigineqarpallu pisortat sullissinerannut attaveqaasersuutinullu aningaasalersueqataalluarsinnaasoq.  

Tassami Australiami, aatsitassarsiorneq aamma pisuussutinik iluaquteqarneq nunap aningaasarsiorneranut innuttaasullu inuunerannut annertuumik iluaqutaasoq, isumassarsiassanik pissarsiffissaqarluarpoq. 

 - Kalaallit Nunaat piiaaffinnik amerlanerusunik ineriartortitseqqullugu kajumissaarusuppara. Aatsitassarsiorneq annertuumik aningaasarsiorfiusinnaavoq ingerlaavartumillu isertitaqarfiusinnaalluni, pisortat sullissinerannut attaveqaasersuutinullu Kalaallit Nunaanni innuttaasut Australiamiut pisariaqartitsinerattulli pisariaqartitsigisaannut aningaasalersuisinnaasumik, Tania Constable Minerals Council of Australiami pisortaq Sermitsiamut oqarpoq. 

Nutaaliaasumik aatsitassarsiorneq sukannersunik ullutsinni malittarisassaqartinneqartoq

Australiami aatsitassarsiornermik siunnersuisoqatigiit nunap immikkoortuani naalagaaffimmi Queenslandimi maannakkorpiaq ima takoqqusaaruteqarput: „Nalunngiliuk? Aatsitassarsiornermik qujanartumik ingerlatsisoqarnerani Queenslandimi inuit 50.251-it suliffeqarput". Tassami siunnersuisoqatigiinnit oqaatigineqartut naapertorlugit, Australiamiorpassuit aatsitassarsiornerup inuiaqatigiinnut qanoq tunniussaqartigisarnera ilisimanngilaat.  

Nuna tamakkerlugu 64 milliardit koruunit nioqqutissiortut akileraarutaannit suliffeqarfiillu akileraarutaannit isertinneqartarput, aamma 320.000-inik suliffissaqartitsisoqartarluni.

- Aatsitassarsiornerup qanoq iluaqutaatigisinnaanera aamma aatsitassarsiorneq nutaaliaasoq qanoq ingerlanneqartarnersoq erseqqissarniartuaannarpavut, Tania Constable oqarpoq.  

Aatsitassarsiorneq — inatsisit naapertorlugit aamma unioqqutitsisumik

Aatsitassarsiorneq pillugu ilisimasat nalinginnaasumik amigaatigineqarput, taamaattumillu aatsitassarsiornermut akerliusut inatsisinik unioqqutitsinngitsumik akisussaassuseqartumillu tunngaveqartumik aatsitassarsiorneq — soorlu Australiami Kalaallit Nunaannilu ingerlanneqartutut — aamma Amerika Kujallermi, Afrikami Asiamilu sumiiffinni assigiinngitsuni inerteqqutaasumik aatsitassarsiornermut paarlaassinnaasarpaat.  

- Inatsisinik unioqqutitsilluni aatsitassarsiorneq nunat tamalaat akornanni aaqqissuussaasumik pinerlunniaqatigiinnut attuumassuteqarsinnaavoq; tassani kviksølvi qaartiterutinillu atuineq akuusarput avatangiisinullu annertuumik ajoqusiisarlutik. Aatsitassarsiornermut akerliusut ilaat oqartarput, aatsitassarsiornerit tamarmik taamaattuusut. Australiamili aatsitassarsiorneq nunami suliffissuaqarfiit sukannernerpaamik malittarisassaqarfigaat nakkutilliiffiulluarnersaallunilu. Nakkutilliisarneq tamanna tikilluaqquarput, tassami ingerlatsinerup „inuiaqatigiinnit akuerineqarnissaanik“ pilersitsinissaq pineqarmat. Tamanna isumaqarpoq aatsitassarsiornissamik suliniummik siunnersuuteqartoqaraangat imaluunniit pilersaarusiortoqaraangat najukkami innuttaasut suleqatigineqartarnerat. Aamma iluaqutissat avatangiisinullu sunniutit oqimaaqatigiissaarneqarnerat ammasuusariaqarput. Tamatuma saniatigut aatsitassarsiornermi pisussanut imaluunniit piiaaffimmit ajoquserneqartunut tunngasunik iluarsartuussinissamullu iliuuserineqartut pillugit unneqqarilluni ingerlatsisoqartariaqarpoq, soorunami aamma inatsisitigut pisussaaffigineqartut naapertorlugit, Tania Constable oqarpoq.  

Najukkami innuttaasunit tatigineqarneq

Tania Constable-ip oqaasii naapertorlugit aatsitassarsiornermi soqutiginnittut pingaarnerit tassaapput najukkami innuttaasut.

- Suliffeqarfiutivut oqartussanut saaffiginnikkaangata ima aperineqarajuttarput: „Pilersaarutersi najukkami innuttaasunit qanoq isumaqarfigineqarpa? Aperisimavisigik?“ Akigaangatalu: „Tamanna eqqarsaatigisimanngilarput,“ imaluunniit „Aperisimanngilavut“, imaluunniit „Eqqarsaratta oqaloqatigeqqaartariaqarlusi“, taava oqartussat ima oqartarput: „Najukkami innuttaasut oqaloqatigeqqaarniarsigik, taava pisariaqartinneqartumik tatiginnilersereerussigik pitsaasumillu attaveqarfigilereerussigik uagutsinnut uteqqissaasi. Suliffeqarfiit tamarmik tatiginnilersitseqqaassapput, isumaqatigiissutinillu pilersitsillutik — ingammik nunap inoqqaavinik — nioqqutissiortut akileraarutaannut tunngasunik, suliffissanik pilersitsinernut, najukkami aningaasarsiornikkut ineriartortitsinermut najukkamilu ineriartortitsinissanut tunngasunik.

Tamatuma saniatigut imermik atuinerput appasissumiitipparput, piiaaffinnilu erngup ilarujussua atoqqittarparput. Tamatuma peqatigisaanik najukkami uumasunut pinngortitamilu naasunut illersuiniarluta suliniuteqartarpugut. Nakkutilliisussaatitaasut nunap ilaannik pilersitseqqinnissanut qulakkeerinnittusanik periaaseqartarput - piiaasoqarnerata nalaani aamma piiaanerup naammassinerani pilerseqqinneqartussanik. Aatsitassarsioqatigiiffiit tamarmik aningaasatigut qularnaveeqquteqartariaqarput, taakkulu dollarinik millionikkaanik marlunnik pingasunilluunniit kisitsisitalinnik naleqarsinnaallutik, Tania Constable oqarpoq, maluginiarlugulu Australia ukiuni kingullerni siuariartorsimasoq.

- Ukiut qulikkuutaat matuma siornatigut piiaaffiusimasunik pilersitseqqinnissanut tunngasut annikinnerujussuugaluarput. Tamakkununnga tunngatillugu siuariartorluarsimavugut. Piffissap ingerlanerani siumukarluarpugut. 

Australiami piffissami matumani aatsitassarsiorfiit 350-it missaanniipput. Australiami Aatsitassarsiornermut Siunnersuisoqatigiinnit oqaatigineqartut naapertorlugit aatsitassarsiorfiit nunap ilaa annikitsuinnaq atorpaat — nunap annertussusaata tamarmiusup 0,1-0,2 procentiata missaa atorneqarluni.