Sørine Lennert Johansen inimi qaamasumi sungiussisimarpaloqaluni issimavoq.
Taassuma sulisoq erruivimmik imaarsinerani kaffiliorfimmillu immiinerani ilassiorpaa. Kaffiliorfik nipiliorpoq, tamatumalu ilutigisaanik pattagiarpalaaq aamma tusarsaavoq.
Sørine Lennert Johansen Inuunerissaavik Steno Kalaallit Nunaanni (Steno Diabetes Center Grønland) Nuummiittumi ukioq ilivitsoq sinnilaarlugu erinarsoriartarpoq. Erniinnannguaq taanna puakkut nappaateqaqatini peqatigalugit erinarsortussaapput.
Erinarsorneq puamikkut KOL-imik nappaateqartunut pitsaasumik sunniuteqartartoq ilisimatusarnikkut paasineqarnikuuvoq, taamatuttaaq allatigut puamikkut nappaatillit iluaqutigisaraat ilimagineqarpoq, soorlu Sørine Lennert Johansen-ip, 72-nik ukiullip astmaqartullu iluaqutigigaa.
- Ti-ti-ta, minutsit 15-it missaata qaangiunnerani inuit arfineq pingasut nipaat tusarsaalerpoq.
Pipaluk Lynge Berthelsen, erinarsoqatigiinnut aqutsisuusoq aqutseqatini Hansinnguaq Lennert peqatigalugu takkutereerpoq, peqataasullu nipitik kissassarlugit aallartereerput.
Taanikkaarinerni kingullerni sapinngisartik tamaat sivisuumik silammut anersaarlutik nipiliorput. puaasa silaannaarukkiartornerat ilutigalugu nipikilliartulerpoq, naggataatigullu nipeqanngingajattumik”ah” kisimi tusarsaalerpoq.
Nipit sivisuut quersulersitsisarput
- Li lo li lo li lo li lo, erinarsoqatigiit maanna pattagiarpalaamik ingiallorneqarlutik erinnersaarput.
Erinaq taanna nipittoriartuaajutigalutik uteqattaarpaat.
- Le lo le lo le lo le lo.
O aalajangiusimassagaat Pipaluk Lynge Berthelsen ussersuutigaluni nalunaarpoq.
- Aamma!, taanna oqarpoq, ilutigisaanillu erinarsoqatigiinni peqataasut arlallit quersorlutik aallartipput.
Pipaluk Lynge Berthelsen erinarsoqatigiit KOL-ikkut aqutsisoraat, taassumalu Hansinnguaq Lennert peqatigaa.
Assi: Mette Kierstein
Puaanni nuaap kaanngartitilernera quersulernerannut pissutaavoq.
- Nuak puanniit kaanngarluni peerneqaraangat anersaartorfikkut aseruuttoornerit pinaveersimatinneqartarput, Anna Petersen nassuiaavoq.
Taanna Inuunerissaavik Steno Kalaallit Nunaanni peqqissaasuuvoq, taassumalu KOL astmalu immikkut soqutigisaralugit aalluppai, AG-miillu sianerfigalugu puakkut nappaateqarneq sukumiinerusumik paasisaqarfigerusullugu erinarsoqatigiittarnerlu taamatut nappaateqartunut sunik iluaqutissiisarnersoq paasiniarlugu paasiniaaffigaarput.
KOL (Kronisk Obstruktiv Lungesygdom) puakkut nappaataavoq anigorneqarsinnaanngitsoq, taamatullu nappaateqaraanni anersaartorniarneq ajornakusoortinneqartarlunilu piffissap ingerlanerani sakkortusiartortumik anerteqisaartitsileriartortarpoq. Ersiutaasut allat tassaasarput puanniit nuattalimmik quersorneq, taamaattoqartillugulu anersaartorfinni aseruuttoornissamut qanittuaranngortitsisarpoq.
KOL nappaatigalugu annilaanganermik pilersitsisinnaasarpoq, anersaartornermi aqunneqarsinnaajunnaarsinnaasarami. Taamaammat aamma puakkut nappaammik KOL-imik nappaateqaraanni imminut mattutilernissamut aarlerinartorsiortoqalersarpoq, anersaartorsinnaajunnaariasaarsinnaanermummi aarlerinerup kingunerisaanik inuit akornannukarnissamut piumassuseerutsitsisarpoq.
Erinarsoqatigiit puamikkut nappaatillit ilaat arlallit erinnani sivisuumik silammut anersaarfiusuni quersulersinnaasarput. Nuak puaanniit kaanngartitileraangat taamaattoqartarpoq – tamannali aamma anersaartuutitigut aseruuttoornissamik pinaveersaartitsinermik nassataqartarpoq.
Assi: Mette Kierstein
Taamaammatanilluni erinarsoriarnerinnarninnguaq pitsaasumik aamma immini sunniuteqartarpoq, Anna Petersen nassuiaavoq.
- Napparsimasut inuunerannut pitsaasumik sunniuteqartarpoq, tassuunami aamma inoqatit akornanni ataatsimoornermut peqataalertaramik. Taamaalilluni nappaat KOL illuartilaarneqarsinnaasarpoq, erinarsoqatigiinnermi ataatsimoornermi qitiulersarami, Anna Petersen oqarpoq.
- Angakkualiivippugut
Kissasseqatigiinneq erinarsornissamut sungiusarnermik ilaneqarpoq.
- Do re mi fa, taakku Hansinnguaq Lennert pattagissamik nipilersortoq ingiortigalugu erinarsorput.
- Sooruna ilittulli nipeqalersissinnaanngikkipput, erinarsortut ilaat qungujulalluni aperivoq.
- Angakkualiivippugut, Pipaluk Lynge Berthelsen qungujulluni akivoq.
- Upperiinnassavarsi!, taanna kimigiiserpoq.
KOL-eqarluni inuuneq
KOL (Kronisk Obstruktiv Lungesygdom) nappaataavoq anigorneqarsinnaanngitsoq, anersaartorniarnermik ajornartoortitsisartoq piffissallu ingerlanerani anernikilliorneq annertusiartortarpoq.
Nappaammik KOL-imik nappaateqartutut laajangiiffigineqarsimagaanni ikiorneqarnissamik periarfissaqarpoq, Inuunerissaavik Steno Kalaallit Nunaanni peqqissaasoq Anna Petersen taama oqaluttuarpoq.
Pujortartartuusimagaanni pujortartarnerup unitsinneqarnissaa pingaaruteqarpoq, taanna aamma oqarpoq.
Tamatuma saniatigut iluaqutissanik nakorsaateqarpoq – kiisalu aamma timip aalatittarnissaa pingaaruteqarpoq, taamaalillunimi puaat sulisinneqartarmata. Erinarsorneq tassunga aamma atuuppoq.
Erinaq uteqqippaat. Maannali sakkortunerusumik nipitunerusumillu.
- Assigiinngissusaa tusaasinnaaviuk, Pipaluk Lynge Berthelsen AG-ip tusagassiortuanut aperivoq.
- Upperiinnassavat!
Sørine Lennert Johansen (kjolilik) erinarsoqatigiinni KOL-ikkunni siorna aallarteqqaarmatali peqataajuaannarpoq. – Immitsinnut nuannersumik illaatigisinnaasarpugut, puatsigummi ajornartorsiuteqarneq ataatsimoorutigigatsigu ingerlaannaq paaseqatigiissutigisarparput, taanna oqarpoq.
Assi: Mette Kierstein
Erinarsoqatigiinni ilaasut ilaat tassaavoq Solveig Kramer. Taanna 65-nik ukioqarpoq, utoqqalilluni soraarninngornikuuvoq pisiniarfimmillu piginneqataalluni. Taanna ukiup ilivitsup matuma siorna erinarsoqatigiit aallartimmatali peqataalernikuuvoq.
- Erinarsorusuttuaannarnikuuvunga, kisiannili pisinnaallunga upperinngisaannarnikuuara, taanna oqarpoq.
Taanna oqaluffimmi naalagiarnermi erinarsoqataagaangami, erinaanik uniuisutut misigiuaannarsimavoq. Maannali erinarsoqataasinnaalernikuuvoq. Allaallumi erinarsoqatigiit arlaleriarlutik tusarnaartitsisunut peqataanikuupput.
- Kina inuunerup ilaani Katuami (Nuummi Kulturikkut illorsuaq, aaqq.) tusarnaartitseqataajumaarluni ilimasuppa, Solveig Kramer oqarpoq.
Erinarsornermik sungiusartarnerminni puaat ulikkaarlugit naat ilanngullugit silaannarmik immeriarlugit naat nukiinik atuinissaq ilinniarnikuuaa, nammineq oqaluttuarpoq. Taassumalu anersaartorniarnini ajornannginneruleqqissimasoq timimigut misigisimavaa.
Erinnat sivisuut silammut anillatsinnerini ullorissanik takusuusisarneq qaangernikuusimavaa. Maannali ulloriaasutut misigisimalernikuuvoq.
- Erinarsorsinnaalluni qamani pikialaartoqartutut misinnarpoq!
Erinarsornerup sunniutai
Puakkut nappaatip KOL-ip sunniutai pitsaanngitsut timikkut aalanerulernikkut annikillisarneqarsinnaapput. Aamma erinarsorneq sukkanerusumik pitsaasup tungaanut sunniuteqartartut ilagaat, tamanna ilisimatusarnerup, ilisimatusartup danskiusup ilisimatusarfinnilu ilisimatusaatigaluni ilinniartisisup Mette Kaasgaard-ip siuttuuffigisaanik ilisimatusarnerup ingerlanneqarsimasup takutippaa.
Taanna napparsimavissuarmi ilisimatusarfiutigisumi Sjællands Universitetshospitalimi puakkut nappaatit pillugit immikkut ilisimasalittut nunallu immikkoortuani peqqissutsikkut ilisimatusarfimmi Syddansk Universitetimi lektoriuvoq. Taakkulu saniatigut aamma nammineq erinarsortarpoq.
Taassuma nammineq aamma puakkut nappaammik qaqutigoortumik nalaataqarnermi kingorna erinarsorneq aammalu puakkut nappaateqarneq imminnut naapiffeqarsinnaanersut misissorusutsassimavaa. Taassuma Tuluit Nunaani erinarsornermik sungiusariaaseq’Singing for Lung Health’(”puaat peqqissuunissaat pillugu erinarsorneq”, aaqq.) misissorpaa, taamatuttaarlu taassuma erinarsoriaatsip sunniutai aammalu timikkut aalalluni sungiusartarnerup sunniutai imminnut sanillersuullugit kommunit pualluutilinnut piginnaanngorsaaqqiinerinut tapitartuullugu ilisimatuussutsikkut misissuineq ingerlannikuuaa.
Ilisimatusarluni misissuinermi tassani, suliassaqarfimmi tassani maannamut misissuinerit annersaat ingerlammagu danskit kommunii aqqanillit peqataallutillu puakkut nappaammik KOL-imik nappaatillit 270-it peqataapput.
Erinarsoqatigiit Mariinap erinarsugaa ”Isumama” tulleeriittunoortillugu erinarsormassuk erinarsoqatigiinni peqataasartoq Solveig Kramer erinarsoqatigiillu aqutsisuat Pipaluk Lynge Berthelsen peqatigiillutik qataannerupput.
Assi: Mette Kierstein
- Erinarsorneq piginnaanngorsaaqqiinermi atorneqarsinnaanersoq, aammalu peqataasunut timikkut piginnaasaanut inuttullu naleqarluartumik inuunerannut arlaatigut sunniteqarsinnaanersoq misissorusussimavarput, Mette Kaasgaard oqaluttuarpoq.
Misissuinermi peqataasut puamikkut KOL-imik nappaateqartut affaat sapaatip akunnerini qulini erinarsornermik sungiusartinneqarput, affaalu sinneruttut nalinginnaasumik timikkut sungiusarnermik ingerlataqartinneqarlutik. Misissuinerullu malitsigisaanik timikkut peqqinnerulerneq aammalu naleqarluartumik inuunerinnerulerneq erinarsornermik sungiusartut akornanni pitsaanerulersimasoq uuttortaanerit takutippaat.
Tamannali puaat immini pitsaanerulersimanerannik isumaqanngilaq, taanna erseqqissaavoq. Nukiilliukua puaat nalaanniittut nukittorsarneqarsinnaallutillu anersaartornermi aqutsinissamik pitsaanerusumik ilinniarneqarsinnaasoq. Erinarsornermik sungiusarnerup timimut sunniutai sorpiaasarnersut ilisimatusarnermini Mette Kaasgaard-ip ilisimatusarnermini nangitsissutitut maannakkut ilisimatusaatigai.
Pujortartarneq KOL-ilu
KOL siornatigut tassaanerarneqartarpoq ”pujortartartut puaat” tassungalu pujortarneq nappaammik taassuminnga anigorneqarsinnaanngitsumik peqalernermut pissutaanerpaasanera pissutaavoq.
Taamaattorli taamatut taaneqartarnera inunnut pineqartunut pitsaanngitsumik naqissusiinertut immat atorunnaarsinneqarnikuuvoq. Aamma inoqartarpoq pujortartartuunngikkaluarlutik puakkut nappaammik taassuminnga KOL-imik peqalersartunik, Anna Petersen Inuunerissaavik Steno Kalaallit Nunaanni peqqissaasuusoq.
Assersuutigalugu inuit astmaqartut aammalu inuit pujoralaqarfiusuni akoorutissaqarfiusunilu silaannarmi kemiimik akulinnik najuussuisinnaaffinni sulisuusimasut anersaartorfimminnillu illersuuteqaratik sulisarsimasut akornanni nappaataalersarpoq. Assersuutigalugu eqqumiitsuliortut akornanni, imaluunniit ujaqqerivinni sulisunit nappaatigineqalersinnaasarpoq.
Erinarsornerup nakorsaatit taarsersinnaagai timimilluunniit aalatitsinissamut sungiusartarnermullu taarsiutaasinnaasoq ilisimatusarnermi paasisat isumaqanngillat,. Taamaattorli erinarsorneq tapertaasinnaavoq, aamma kajumissuseqarnerulernermik malitseqarsinnaasoq, soorlu assersuutigalugu timikkut aalanissamik sungiusarnermillu ingerlatsiniarnermut ajornartorsiuteqartunut kajuminnerulersitsisinnaasoq, Mette Kaasgaard nassuiaavoq.
- Taakkulu qaavatigut erinarsorneq nuannersumik misigalugu peqqinnartumik pissusissamisoortumillu anersaartorsinnaanermik piginnaanngorsaqqissutaasinnaavoq, taanna oqarpoq.
Ataatsimoorluni peqatigiinneq
Solveig Kramer qatanngutini arnaq peqatigalugu erinarsoqatigiinni peqataasarpoq. Nammineq puammigut nappaateqanngilaq, aamma siornatigut erinarsoqatigiinni peqataanikuunngilaq, qatanngutiminulli tapertaasutut peqataasarpoq.
- Ulluni peqataanissannut kajumippallaanngiffigisanni erinarsoriartassasugut qatanngutiga oqartarpoq, Solveig Kramer oqaluttuarpoq.
Timi nipilu kissasserneqarput.
Assi: Mette Kierstein
Marit Eika Jørgensen, nakorsat suliassaannut tunngatillugu Inuunerissaavik Steno Kalaallit Nunaanni pisortaasoq, nammineq erinarsortartuusoq aammalu erinarsoqatigiinnik pilersitsinissamik isumassarsisuusoq taamatut aaqqissuussinernut pingaarnerpaasutut taasaqarpoq: napparsimasut ulluni kajumigisaqanngiffigisaraluaminni ulluluffimminnilu peqataajartorsinnaassammata toqqissisimanermik pilersitsinissaq.
- Ornigunnissamut peqataanissamullu kajuminnerulersitsissutaasinnaappat qanigisaasumik ilaqarluni orniguttoqarluarsinnaavoq, taanna oqarpoq.
Pualluummik KOL-imik nappaateqartut erinarsoqatigiittarnerat allanit tusaamalersimavaa, tamatumalu malitsigisaanik atuakkanik erinarsornermullu sungiusarnermi sunniutaasut pitsaasut pillugit ilisimasassanik atuartarsimavoq.
- Erinarsorsinnaanermik piginnaasaqarnertik pikkoriffeqartutut misigisimalersitsisartoq inuit oqaluttuartarput, Marit Eika Jørgensen oqaluttuarpoq.
Taassumali napparsimasunik uuttortaanissaq pingaarnerutinngilaa, peqatigiillunili ataatsimoornerup pilersinnissaa pingaarnerutillugu.
- Pinerit tamaasa inuit aggerlutik erinarsoqatigiillutik nuannisaqatigiillutillu pigaangata siunertarput iluatsittartoq isumaqarpunga, taanna oqarpoq.
Taamaammat taamatut ataatsimoortitsisarnerni sunniutai pillugit uppernarsaatinik katersinissaq atuutilersissimanngilaat, tassami pitsaasumik sunniuteqartartoq, taamaammallu taamatut periarfissaqarnera ersarissassallugu taamaallaat toqqarsimagitsik ilisimatuussutsikkut misissuinerni uppernarsarluarneqareerpoq:
- Nappaataat qitiutinngikkaluarlugu ataatsimoortoqarsinnaasoq uagut assersuutaassaagut, Marit Eika Jørgensen oqarpoq.
Isumama
Sørine Lennert Johansen inuit immisulli ajornartorsiuteqartut ataatsimooqatiginissaannut pingaartitsilluarpoq.
- Immitsinnut illaatigisinnaasarpugut ataatsimoorlutalu puatsinnik ajornartorsiuteqarnerput assigiissutigigipput ingerlaannaq paaseqatigiissutigisarparput, taanna oqarpoq.
Taanna erinarsornermik nuannarisaqartuaannarnikuuvoq. Ilaatigooriarlunili aamma nipaaruttoorsinnaasarpoq.
- Peqateqarlunga erinarsoraangama nipera erinaralu takkuteqqittartut malugisinnaasarpara, taanna oqarpoq.
Marit Eika Jørgensen-imut, Inuunerissaavik Steno Kalaallit Nunaanni nakorsat suliassaannut tunngatillugu pisortaasoq, nammineerlunilu erinarsortarlunilu erinarsoqatigiit pilersinneqarnissaanik isumassarsisuusoq aamma ullulukkaluaraangamilluunniit peqataasoqartarniassammat toqqissisimanartumik avatangiiseqartitsinissaq, taamaalilluni napparsimasut takkuttarnissaannut kajumilersitsinissaq, imminut pingaarnerpaasoq erseqqissaavoq.
Assi: Mette Kierstein
Erinarsoqatigiit Mariinap erinarsugaa ”Isumama” tulleeriillutik atorlugu pappiaqqat erinarsugassaannik allannillit assamminnik tigummillugit aqutsisortik nakkutigeqqissaarlugu erinarsorusaarput.
- Neriuutingivara asaqatingiilluta / Qatanngutitut pilluta / Takoqqilerumaartugut kingumut.
Imaassinnaavoq erinaa eqqoqqissaartuaannanngikkaat. Taamaattorli tusarnaakkat uummammut toqqaannaq tupput, pingaartumik pattattuat Hans Lennert pattakkunnaarmat erinarsornerallu kisimi tusarsaalermat. Aamma aallarteqqaarnerannut sanilliullugu kimittunerusutut misinnarpoq.
Erinarsoqatigiit KOL-ikkut ilaasortaarusuttunut nutaanut tikilluaqqusipput, taakkulu marlunngornerit tamaasa 16.30-17.30 Inuunerissaavik Steno Kalaallit Nunaanni Nuummiittumi sungiusaqatigiittarput.
