Neriulluarnissamik qujamasunnissamillu sungiusarneq timitta
peqqissusaanut iluaqutaasartoq, Norgemi peqqissutsimut
aqutsisoqarfimmi Folkehelseinstitutet misissuinermi paasineqarpoq.
Inersimasut misissuinermi peqataasut tarnikkut iluarusunnissamik
ingerlataqarnermi timimikkut aseruuttuulaartinneqarput. Sammisaminnit
nukittunerulissapput pitsaasunillu misigisaqarnerullutik.
Maja
Eilertsen nammineq nakorsiartarfimmi nakorsaavoq, inuppassuillu
assigiinngitsumik inissisimasut inuunerullu pitsaassusaata sunniutai
takusarpai. Ilisimatusaammi nutaami pingaarnertut allaaserisaqarpoq.
Inuunerup pitsaassusaanik peqqissutsimillu ilisimatusarneq
pissanganartuusoq isumaqarpoq.
-
Inuunerup pitsaassusaanik pitsanngorsaasoqarsinnaava, timikkut
peqqissutsimut aamma sunniuteqartumik?
Apeqqut
taamaattoq Maja Ellertsernip ilisimatusaataani qitiuvoq.
Ukiorpassuarni uippakajaarneq timimi aseruuttoornernik
pilersitsisartoq ilisimatusarnerup takutikkaa oqarpoq.
- Sammisanili inuunermik pitsaanerulersitsisussani peqataanermi takuneqarsinnaavoq tamanna akiuussutissatut sunniuttartoq, aseruuttoornerillu annikillisillugit, nassuiaavoq.
Ilisimatusaatigineqartoq
nunani tamalaani ilisimatuussutsikkut atuagassiami International
Journal of Applied Positive Psychologymi saqqummersinneqartumi,
ilisimatusaatinit allanit 25-nit paasissutissanik tunngaveqarpoq.
Inuit nunarsuarmi assigiinngitsuneersut 1.600-t sinneqartut taanna
peqataaffigaat.
Sianissutsip
timillu imminnut atanerat nassuiarpaa:
Pinngortitaq ukiup allanngortarneratuulli nikerartarpoq. Ilisimatusartup Helga Synnevåg Løvollip innersuussutigaa, tamakkua maluginiartassagivut.
Assi: Anders Moen Kaste
- Uippakajaaraangatta hormoni kortisolimik taaguutilik pilersinneqartarpoq. Matumani akiuussinnaassuseq sunnernerlunneqartarpoq aseruuttoortitsillunilu.
- Aseruuttoorneq tamanna nappaatinut kroniskiusunut (katsorsavinneqarsinnaanngitsunut) amerlanernut tunngaviusarpoq, Maja Eilertsen oqarpoq.
Aseruuttoornerit
taamaattut takussutissaqarneq ajorput.
Ukiukkut
taartarnerani nikallorujussuarnermik eqqugaannginnissarput
pingaartuusoq oqarpoq.
- Ullup qaamarnga pitsaasumik inuunissamut pisariaqartipparput. Taartarnera timimut sianissutsimullu sakkortusarpoq. Taamaattumik sammisat inuunerup pitsaassusaanik iluaqutaasut pingaartupilussuupput.
Sammisat
inuunerup pitsaassusaanik nukittorsaasut
uippakajaannginnerulersitsisarput, taamaalilluni nukissanik
tigooraasut annikinnerulerlutik nukissamik tunisisut
annertunerulersarput, Maja Eilertsen oqarpoq. Qanorli
iliuuseqarsinnaavugut?
Nipilersorneq
pinngortitarlu
Maja
Eilertsen ilisimatusaamminit allamit tallimanik
siunnersuutissaqarpoq, ulluinnarni nuannaarnermut tunngasunik:
Maannamiinnissaq.
Timit atorluartaruk.
Ilinniartuarit. Ineriartorit, pikkoriffigisaqalerit, tunniusimaffissannillu nassaarit.
Attaveqaatinik pilersitsigit. Inoqatinnik attaveqarnitit piorsartuakkit, qanittumiittut ungasinnerusumiittullu.
Tunissuteqarit, tapiigit, ikiuigit tapersersuillutillu. Nukivut avammut sammitillugit allat ikiorniarneranni nammineq inuunerissaatigisarpavut.
- Tamanna pinngoqqaarnitsinniippoq. Assersuutigalugu misiginngikkutsigu arlaanut atalluta, timip uippakajaalernissamut illersuutaa atuutilersarpoq, Maja Eilertsen oqarpoq.
Pingortitarsuarlu
nakorsaatitsialaavoq.
Ilisimatusarnerni
Maja Eilertsenip suleqataasalu paasissutissanit aasimasaanni
tigussaasunik arlalinnik iliuuseqarnissamik siunnersuuteqarpoq.
Tassaasinnaavoq qujamasunnermik sungiusarnerit
nipilersukkanilluunniit tusarnaarnerit.
- Ilisimasaapput nutaajunngitsut. Immaqali nakorsiartarfimmi atorneqarluartariaqarput?
Pinngortitarsuarmi
misigisat iluaqutaanerannut arlalinnik tunngavissaqarpoq, Helga
Synnevåg Løvoll Norgemi Voldami ilisimatusarfimmi timersornermut
asimiinnermullu ingerlatsivimmi professori oqarpoq.
- Pinngortitamiilluni qorsuusumiinnerup nammineq iliuuseqanngikkaluarluta arlalitsigut sunnertaraatigut ilisimatusarnerup ilaani takutinneqarpoq.
Illup iluaniikkaluaraanni pisattat akuutissalersorneqanngitsut, soorlu qisuit, ajunngitsumik sunnertaraatigut aamma oqarpoq. Aamma igalaaniit qorsooqqissumut isikkiveqarneq aamma sunniuteqarsinnaasarpoq.
Aarhus Ø-mi Skovbadet Ø 2018-imi ammarpoq. Skovbadet Ø Japanimi Shinrin Yokumik ileqqoqarnermik tunngaveqarpoq, tassalu orpippassuarni uffarnermik. Matumani pinngortitamit uppernarsarneqarpoq timikkut sianissutsikkullu peqqissaataasoq, tamannalu ukiuni tusindilikkaani nakorsat katsorsaaneranni innersuutaasarsimalluni. Ajornanngippat uippakajaartoq katsorsartittorluunniit peqatigalugu.
Assi: Lau-Nielsen Morten/Ritzau Scanpix
- Inuiassuit oqaluttuarisaanerata kingusinnersaani sivisunngitsumi illup iluaniinnerujartorsimavugut asimiinnata. Apeqqutaalerpoq avatangiisinut nutaanut taakkununnga naleqqussarsinnaasimanersugut, imaluunniit ilisimaarisatsinnit suli itsaq inuttut illuta, Helga Synnevåg Løvoll oqarpoq.
- Silarlukkaangat nalinginnaasumit aniniarneq ajornakusoornerusarpoq, Helga Synnevåg Løvoll oqarpoq.
Pujorneratigut,
marulloqarneratigut siallerneratigullu puigorsinnaasarparput ilumut
asimiinneq nuannarigipput, oqarpoq.
- Immaqa eqqarsartoqartarpoq aneerniarluni atisalersornissaq pisariusoq. Qanorli isumaqarfigineqartarpa? Tamanna sungiusarneqarsinnaavoq, Helga Synnevåg Løvoll oqarpoq.
Neriulluarnerup
sungiusarnissaanut uteqqeriarutta.
- Pisariitsoq pineqarpoq. Pinngortitamiinnerup iluarinissaa ilinniarneqartariaqarpoq, timmissat qalipaatillu maluginiarlugit. Aamma qulisimagaluartoq qilammi nunamilu tamatigut assigiinngisitaartoqartuarlunilu qalipaaterpassuaqartarpoq, Helga Synnevåg Løvoll oqarpoq.
Inuunerup
aaqqissuuteqqinniarnerani pinngortitap ikiorsinnaavaatigut, oqarpoq.
-
Pineqarpoq takussallugu pinngortitamut pituttugaalluinnartuusugut
paasillugulu inuttut inuunissaq suunersoq. Pinngortitamik
atuisuunikkut inuummarinnerulersarpugut angerlarsimasutullu
misigaluta.
-
Ataffiginerullugu misigineqartarpoq, Helga Synnevåg Løvoll oqarpoq.
Taartarnera
isumaqarpoq tamanna akueralugulu arlaanut nuannersumut
atortariaqaripput.
- Taartumiinneq ilummut isiginiarnissamut qaaqqusivorlusooq, Ukiup allanngorarnera malinnerullugu inuunissaq pineqarpoq, Helga Synnevåg Løvoll oqarpoq.
Pinngortitaq
Japanimi nakorsaatinngorsimavoq
Arlalitsigulli
aallartinniarnermi ajanneqalaartariaqartarpoq. Soorlu Maja
Eilertsenip eqqartugaanisuut inuit amerlanerit pinngortitap
nakorsaataasinnaaneranik takunnilernissamut nakorsiartarfik
aallartiffiusinnaanngila?
Asiap
kujataani pinngortitamik attaveqarneq timikkullu peqqissuseq imminnut
atasut ukiorpassuarni ilisimatusaatigineqarsimavoq, Helga Synnevåg
Løvoll oqarpoq.
- Ilisimatusarnermit taassumannga ilisimasat maanna Japanimi nalinginnaasumik nakorsaatit atorlugit katsorsaanermut ilanngunneqartalersimavoq, oqarpoq.
Saniatigut
erseqqissarpaa arlalitsigut nakorsap oqaasii naammanneq ajortut.
- Isumaqarpunga taamatut iliuuseqarnermi pinngortitami angalaartitsisartut silamilu ilitsersuisut sulinermi taamaattumi akuutinneqartariaqartut, Helga Synnevåg Løvoll oqarpoq.
Asimiikkaangavit allanik sammisaqarniartaqinak, siunnersuutigineqarpoq. Tusarnaarutitit peerlugit.
Assi: Jens Dresling/Ritzau Scanpix
Inuppassuit
pinngortitamik atuereersut immaqa iluamik misigineq ajoraat
tikkuarpaa. Assersuutigalugu inuppassuit orpippassuakkut arpattarput
nipilersuutinik tusarnaajutigisarput.
Nammineq
Norgemi asimi angalaartitsisartutut ilinniarsimavoq, saniatigullu
Shinrin Yokumi ilinniaqqissimalluni aamma ’orpippassuarni
uffarnermik’ taasaminik. Assersuutigalugu pinngortitami
eqqumalluarnissaq ilinniarneqartarpoq.
Helga
Synnevåg Løvollip Kinami ShinrinYokup uissuumminartumik
misissornera tikkuarpaa, inernerisa takutillugu inuit peqqissusaannik
ingerlatsivimmi ilisimatusarnermi paasineqartunut eqqaanartunik:
Peqataasut kortisoleqassusaat annikinnerulersartoq taamatut
asimiissimagaangamik.
- Naggataagullu: Nammineerlutit ikinngummik ilaserinnigit. Meeqqat inersimasullu pineqarput. Taava asimi misigisassarsiorneq aamma inooqateqarnermut tunngalerpoq.
©Forskning.no. Stephanie Lammers-Clarkimit
danskisuunngortinneqartoq.